در پی تخریب گسترده واحدهای مسکونی و زیرساختی، یکی از مهمترین چالشهای پیشروی کشور، مدیریت پسماندهای ناشی از جنگ است؛ پسماندهایی که برخلاف نخالههای ساختمانی معمولی، به مواد شیمیایی، سوختها و انواع آلایندهها آغشتهاند و میتوانند تهدیدی جدی برای آب، خاک و هوا باشند.
ابوعلی گلزاری، عضو شورای راهبردی سازمان حفاظت محیطزیست، با اشاره به ابعاد این بحران میگوید: در جریان جنگ اخیر، هزاران واحد مسکونی تخریب شده و در نتیجه آن، حدود ۱۰ میلیون تن نخاله ساختمانی تولید شده است؛ حجمی که مدیریت و جابهجایی آن نیازمند برنامهریزی گسترده و امکانات ویژه است. وی میافزاید: برای انتقال این میزان پسماند، به حدود ۲۰۰ هزار کامیون نیاز داریم که خود نشاندهنده بزرگی این چالش است.
به گفته وی، این نخالهها صرفاً مصالح ساختمانی نیستند، بلکه ترکیبی از مواد آلوده به روغنها، سوختها و ترکیبات شیمیاییاند که در صورت مدیریت نادرست، میتوانند به بحرانهای ثانویه زیستمحیطی منجر شوند. گلزاری تأکید میکند: آلودگی آبهای زیرزمینی، تخریب خاک و انتشار آلایندهها در هوا، تنها بخشی از پیامدهای احتمالی این وضعیت است.
وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر پس از جنگ میگوید: در بسیاری از موارد، کشورها در مسیر بازسازی، توجه کافی به محیطزیست نداشتند و همین موضوع بعدها به بحرانهای جدی انجامید. بهعنوان نمونه، فجایعی مانند آلودگیهای صنعتی در ژاپن و اروپا، نتیجه بیتوجهی به ملاحظات زیستمحیطی در دوره بازسازی بوده است.
این کارشناس حوزه محیطزیست معتقد است که بازسازی نباید صرفاً به معنای بازگشت به شرایط قبل باشد، بلکه باید فرصتی برای حرکت به سمت توسعه پایدار تلقی شود. وی میگوید: اگر قرار است مدرسه یا بیمارستانی بازسازی شود، باید با رویکرد «ساختمان سبز» و با در نظر گرفتن استانداردهای محیطزیستی باشد تا در آینده با مشکلات مشابه مواجه نشویم.
گلزاری در ادامه تأکید میکند: برای عبور از این شرایط، نیازمند نگاهی متفاوت در سیاستگذاری هستیم؛ نگاهی که توسعه و محیطزیست را در تقابل با یکدیگر نبیند، بلکه آنها را در کنار هم تعریف کند. وی میافزاید: استفاده از ظرفیت نخبگان، همکاریهای بینالمللی و تدوین قوانین سختگیرانهتر، از جمله اقداماتی است که میتواند به مدیریت بهتر این بحران کمک کند.
در نهایت، آنچه امروز بهعنوان «نخاله» شناخته میشود، در واقع یکی از مهمترین چالشهای آینده کشور در حوزه محیطزیست است؛ چالشی که اگر بهدرستی مدیریت نشود، میتواند اثرات آن برای سالها بر سلامت انسانها و طبیعت باقی بماند.
نظر شما