بهگزارش قدس آنلاین، همزمان با به گوش رسیدن زمزمههایی درباره ارائه طرح پیشنهادی ۱۴بندی ایران به آمریکا از کانال پاکستان که بیانگر جدیت تهران در پیگیری دیپلماسی است، اقدامهای میدانی در دستور کار کاخ سفید از روندی دیگر حکایت دارد؛ سناریونویسی در مسیر افزایش خطرناک سطح تنش که نتیجه آن حمله پهپادی به امارات و هدف قرار دادن شناورهای متخلف در تنگه هرمز بود.
سرخط ماجرا باز هم به یک توییت رئیس جمهور پرحاشیه ایالات متحده بازمیگردد. دونالد ترامپ طبق عادت همیشگی هنوز از خواب پا نشده، با انتشار متنی از تصمیمش برای بازگشایی تنگه هرمز با اتکا به ابزار نظامی، با نیت پیگیری رسالت جهانی ایالات متحده در نجات دیگر ملتها خبر داد! در پیام وی آمده است: «ما تمام تلاش خود را برای خروج ایمن کشتیها و خدمهشان از تنگه (هرمز) به کار خواهیم گرفت. این فرایند، «پروژه آزادی»، از صبح دوشنبه به وقت خاورمیانه آغاز خواهد شد. من کاملاً آگاه هستم که نمایندگانم در حال برگزاری مذاکرات بسیار مثبت با کشور ایران هستند و این مذاکرات میتواند به چیزی بسیار مثبت برای همه منجر شود. حرکت کشتیها صرفاً به منظور آزادسازی افراد، شرکتها و کشورهایی است که هیچ کار اشتباهی انجام ندادهاند — آنها قربانی شرایط هستند. این یک اقدام انساندوستانه از طرف ایالات متحده، کشورهای خاورمیانه و به ویژه کشور ایران است. اگر به هر نحوی این فرایند انساندوستانه مختل شود، متأسفانه باید با قاطعیت با آن برخورد شود».
«سوپرمن» وارد میشود!
در پی بسته شدن تنگه هرمز و توقف اجباری حدود هزار کشتی تجاری و ۲۰هزار دریانورد در آبهای منطقه پس از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، رئیس جمهور ایالات متحده که در افکار عمومی داخلی و منظر جهانی به عنوان مقصر ماجرا زیر فشار زیادی قرار گرفته، این گونه از طرحش برای آزادسازی تنگه هرمز رونمایی کرد! طبق گزارش وال استریت ژورنال، نیروی دریایی ایالات متحده همراهی و اسکورت چسبنده (نزدیک) برای کشتیهایی که قصد خروج از منطقه را دارند نخواهد داشت، بلکه حضور به منظور حفاظت از کشتیها برقرار میشود.
اما در حالی که ترامپ تا همین چند روز پیش مدعی بود باز یا بسته بودن تنگه هرمز برای آمریکا تفاوتی ندارد و این دیگر کشورهای منتفع از آبراهه هستند که برای وادار کردن ایران به عقبنشینی باید دست به اقدام و عمل بزنند؛ گام عجولانه و روی میز گذاشتن ایده باز کردن اجباری تنگه هرمز با وجود تداوم محاصره دریایی ادعایی کاخ سفید علیه کشورمان از چند جنبه حائز اهمیت است؛ در وهله نخست چنین حرکتی را با هدف بازیابی اعتبار از دست رفته جهانی آمریکا پس از ناکامی در رسیدن به خواستههایش مقابل ایران و همچنین تغییر افکار عمومی داخلی آمریکا باید تعبیر کرد.
افزایش مداوم قیمت بنزین و گرفتاری ترامپ در جنگ فرسایشی با ایران که میتواند میدان را به ضرر جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میان دورهای مجلس در آمریکا تغییر دهد، رئیس جمهور را زیر فشار زیادی قرار داده به همین دلیل بخشی از رویکرد تهاجمی تازه کاخ سفید را باید با هدف برونرفت از وضعیت جاری و تغییر ذائقه و جهتدهی به افکار عمومی داخلی آمریکا عنوان کرد. البته این بخش از پیام ترامپ که تأکید دارد «اقدام اخیر گامی انساندوستانه از سوی ایالات متحده است برای کمک به ملوانانی که روی آب سرگردان مانده و همچنین کشورهایی که قربانی شرایط شده و از آمریکا درخواست کمک کردهاند»؛ بازی حساب شده با افکار عمومی جهانی نیز هست. او که به سبب ایجاد شرایط جاری در منظر جهانی مقصر شناخته میشود حال مانند «سوپرمن» آمریکا وارد شده و قصد نجات بیگناهان را دارد؛ نمایشی که در صورت اجرای درست نه تنها میتواند در تطهیر چهره ایالات متحده و پوشاندن ناکامی آنها در جنگ با ایران مؤثر واقع شود، بلکه میتواند ترامپ را به عنوان ناجی مطرح کند و سبب فخرفروشی وی شود!
مهرهچینی تازه کاخ سفید از یک منظر دیگر هم میتواند قابل ارزیابی باشد و آن توجیه ادامه دزدی دریایی و مصادره کشتیهای ایرانی است.
ترامپ چندی پیش به صراحت اذعان کرد اقدامهای ارتش تروریست این کشور در خلیج فارس مانند کاری است که دزدان دریایی انجام میدهند و این کار تر و تمیز درآمد خوبی هم برای آمریکا دارد! در شرایطی که واشنگتن با محاصره دریایی کشورمان و پیگیری ایده «خشم اقتصادی» قصد افزایش فشار را دارد، گسیل گسترده ناوگان نظامی به خلیج فارس احتمالاً زمینهسازی و بهانه خوبی برای تداوم این دزدی دریایی است، ازاینرو باید در این باره تدبیری اندیشید.
زمینهچینی برای افزایش سطح تنش
با این حال آنچه درباره تصمیم تازه دولت آمریکا در میدان منازعه با ایران قابل توجه است، روی میز گذاشتن طرحی است که به اذعان بسیاری سناریویی خطرناک در دایره افزایش تنشها تعبیر میشود. بر اساس این دیدگاه، ترامپ که از سکون و کشدار شدن ماجرای ایران خسته شده، با اجرای نمایشی «پروژه آزادی» تنگه هرمز که خودش هم میداند اجرای آن کار آسانی نیست، عملاً صحنهای چیده تا جمهوری اسلامی را به واکنش واداشته و جنگ را به مرحله دیگری بکشاند. ذکر اینکه «اگر ایران به هر نحوی این فرایند صلحطلبانه و انسانی – و احتمالاً دفاعی! - را مختل کند، مجبوریم با قاطعیت برخورد کنیم» زمینهسازی در همین باره است. در همین باره «دنیل دیپاتریس» تحلیلگر آمریکایی مؤسسه «دیفنس پرایوریتیز»، مینویسد: برداشت من این است که این اقدام تلاشی از طرف ترامپ برای تغییر روایت کلی ماجراست؛ بهگونهای که ایالات متحده نهتنها عامل مشکل در تنگه هرمز نیست، بلکه بخشی از راهحل معرفی شده و در مقابل، ایران بهعنوان مانع رفت و آمد کشتیها مطرح شود.
این اقدام به نظر بیش از آنکه عملیاتی نظامی باشد یک راهبرد رسانهای برای مقصر جلوه دادن ایران است. وی رابرت پپ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو هم اقدام رئیس جمهور را در چارچوب تاکتیک «سوسیس برشخورده» تحلیل میکند، به این معنی که تهدیدهای ناوگان اسکورت آمریکا توسط ایران و پاسخ ایالات متحده، بهجای بازدارندگی فوری، سطح تنش را بهصورت کنترلنشده افزایش خواهد داد. با این تفاسیر به نظر میرسد ترامپ دارد زمینه را برای بازگشت به درگیری مسلحانه آماده میکند؛ او ناوهای آمریکایی را از طریق تنگه میفرستد تا کشتیها را از محاصره عبور دهند، اقدامی که آن را یک حرکت بشردوستانه هم توصیف میکند. این احتمالاً منجر به تبادل آتش با کشتیهای ایرانی یا مواضع ساحلی که محاصره را اجرا میکنند، خواهد شد و درگیری گستردهتر را از سر میگیرد.
تهران برای هر سناریویی آماده است
اقدام ماجراجویانه ترامپ علیه ایران اما ظاهراً از همان ابتدا با موانع و چالشهای جدی روبهرو شده است. بر این اساس در شرایطی که ترامپ با تلاش برای مربوط کردن مأموریت ماجراجویانه خود به خواست و مطالبه جهانی تلاش کرده دولتها و افکار عمومی را با خود همراه کند، ولی امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه در نخستین واکنش با بیان اینکه راهحل بازگشایی تنگه هرمز، نظامی نیست، آشکارا اعلام کرد کشورش قصدی برای مشارکت در عملیات نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز ندارد.
از سویی اعلام آمادگی تهران برای مقابله با هر گونه ماجراجویی آمریکا، واقعیتی است که تصمیمسازان کاخ سفید نمیتوانند نسبت به آن بیتفاوت باشند. مدافعان امنیت ایرانی روز گذشته با شلیک چندین تیر اخطار به سوی یک ناوچه متجاوز نیروی دریایی آمریکا که قصد ورود به محدوده تنگه هرمز را داشت و دور کردن آن از حوزه خلیج فارس نشان دادند در حراست از مرزها و اجرای پروتکلهای مد نظر خود مصر هستند. همچنین روز گذشته منابع رسانهای تصاویری از آتشسوزی بزرگ در منطقه صنایع نفتی فجیره (FOIZ) امارات منتشر کردند که طبق اطلاعات منتشر شده ناشی از حمله پهپادی بوده است.
اگر چه یک مقام نظامی کشورمان اعلام کرد که ایران برنامه ای برای حمله به امارات نداشته است. اخباری هم از هدف قرار گرفتن یک کشتی مرتبط با کره جنوبی در ۱۴مایلی غرب بندر «صقر» در امارات مخابره شد. ایران البته در اقدامی که رسانههای غربی آن را اعمال محاصره دریایی بر امارات تعبیر کردند، همزمان با اجرایی شدن تصمیم خصمانه تازه ترامپ نقشهای از محدوده کنترل تازه خود بر تنگه هرمز منتشر کرد که نسبت به گذشته محدوده بیشتری را در بر میگیرد. طرح جدید کنترل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز به صورت معناداری از جنوب خط بین کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات تا محدوده غرب خط بین انتهای جزیره قشم در ایران و امالقیوین در امارات را شامل میشود. روز گذشته علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) نیز به صراحت هشدار داد هر گونه نزدیک شدن یا ورود نیروهای نظامی آمریکا و «نیروهای بیگانه» به تنگه هرمز با واکنش مواجه خواهد شد.
روندهای مذکور یعنی تهران برای هر سناریویی آماده است و به ترامپ و دار و دستهاش اجازه قدرتنمایی و قلدربازی نخواهند داد. از دید تهران با وجود اقدامهای نمایشی طرف غربی، هیچ تغییری در روند مدیریت تنگه هرمز ایجاد نشده است. به تعبیر ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس اکنون هیچ کس سناریوهای بازی مقصر رئیس جمهور ایالات متحده را باور نمیکند و هر گونه تحرک دریایی شناورهای غیرنظامی و تجاری که منطبق با پروتکلهای ترانزیتی صادره از سوی ایران نباشد با مخاطرات جدی مواجه شده و شناورهای متخلف با قدرت متوقف خواهند شد.
خبرنگار: هدایت جاوید
نظر شما