رئیس انجمن اهدای عضو ایران با اشاره به کاهش قابل توجه آمار اهدای عضو در شرایط جنگی گفت: برخلاف بسیاری از موضوعات پزشکی، اهدای عضو بهشدت تحت تأثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه قرار دارد و در بحرانها بیش از هر زمان دیگری آسیب میبیند.
کتایون نجفزاده درباره اعلام وزارت بهداشت مبنی بر کاهش ۵۰ تا ۷۰ درصدی اهدای عضو در ایام جنگ اظهار کرد: اهدای عضو از مواردی است که بهشدت وابسته به فرهنگ عمومی است. در عین حال، زمان برای انجام آن بسیار محدود است و معمولاً حداکثر تا دو هفته پس از مرگ مغزی امکان برداشت اعضا وجود دارد.
وی توضیح داد: بسیاری از مردم هنوز با مفهوم مرگ مغزی آشنا نیستند. اغلب افراد مرگ قلبی را میشناسند، زیرا در جامعه مشاهده میشود، اما بیماران دچار مرگ مغزی در بخشهای مراقبت ویژه بستری هستند و در معرض دید عمومی قرار ندارند. به همین دلیل وقتی به خانواده گفته میشود فردی که زیر دستگاه نفس میکشد و قلبش میتپد، در واقع فوت شده است، پذیرش این موضوع برای آنها بسیار دشوار خواهد بود؛ مگر اینکه از قبل با مفهوم مرگ مغزی آشنا باشند.
نجفزاده با اشاره به تجربه کشورهایی مانند اسپانیا گفت: در این کشور که رتبه نخست جهان در اهدای عضو از مرگ مغزی را دارد، آگاهی عمومی به حدی بالاست که مردم همانقدر که درباره فوتبال اطلاع دارند، با مفهوم مرگ مغزی نیز آشنا هستند. در نتیجه وقتی پزشکان اعلام میکنند بیماری دچار مرگ مغزی شده و امیدی به بازگشت او نیست، خانوادهها با شناخت بیشتری تصمیم میگیرند.
او یکی از چالشهای مهم در ایران را جا نیفتادن مفهوم مرگ مغزی در جامعه دانست و افزود: این مسئله نیازمند فرهنگسازی گسترده است. در کنار آن، وقوع بحرانهایی مانند جنگ یا همهگیریها نیز روند اهدای عضو را مختل میکند، زیرا در چنین شرایطی تمام ظرفیت سیستم درمانی به سمت رسیدگی به مصدومان و بیماران اورژانسی سوق پیدا میکند.
به گفته رئیس انجمن اهدای عضو ایران، در بحرانهایی مانند کرونا نیز چنین وضعیتی رخ داد؛ بهطوری که علاوه بر تمرکز کادر درمان بر بیماران، نگرانی از انتقال عفونت به گیرندگان عضو نیز وجود داشت و همین موضوع روند اهدا و پیوند را تحت تأثیر قرار داد.
نجفزاده با اشاره به گستردگی فرآیند اهدای عضو توضیح داد: برای هر مورد اهدای عضو، دستکم ۸۰ نفر از کادر درمان در مراحل مختلف درگیر هستند و برای هر پیوند نیز حدود ۱۰۰ نفر مشارکت دارند. بنابراین اگر یک فرد مرگ مغزی چند عضو قابل اهدا داشته باشد، صدها نفر از نیروهای درمانی درگیر این فرآیند میشوند. در شرایط غیرعادی مانند جنگ، طبیعی است که این روند با افت جدی مواجه شود.
او افزود: علاوه بر مسائل درمانی، فشارهای روحی و استرسهای اجتماعی نیز بر تصمیم خانوادهها تأثیر میگذارد. در چنین شرایطی پذیرش مرگ مغزی عزیزان و تصمیم برای اهدای عضو برای خانوادهها بسیار دشوارتر میشود و همین امر به کاهش آمار اهدا منجر میشود.
رئیس انجمن اهدای عضو ایران با اشاره به وضعیت بیماران در انتظار پیوند گفت: پیش از شیوع کرونا، روزانه ۷ تا ۱۰ نفر در کشور به دلیل نرسیدن عضو پیوندی جان خود را از دست میدادند؛ یعنی تقریباً هر دو تا سه ساعت یک بیمار فوت میکرد. پس از کرونا این آمار بدتر شد و به حدود ۱۰ تا ۱۲ نفر در روز رسید؛ به عبارتی هر یک تا دو ساعت یک بیمار در صف انتظار پیوند جان میبازد.
وی تأکید کرد: در حالی که آمار اهدا کاهش یافته، تعداد بیماران نیازمند پیوند نهتنها کم نشده بلکه روندی افزایشی دارد. بهطور کلی در جهان، لیست انتظار پیوند تقریباً هر ده سال دو برابر میشود. بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون در نارسایی کلیه، مصرف سیگار و بیماریهای ژنتیکی در مشکلات ریوی، یا عفونتها و مصرف الکل در بیماریهای کبدی از عوامل افزایش نیاز به پیوند هستند.
نجفزاده با بیان اینکه کاهش آمار اهدای عضو به معنای از دست رفتن بیماران بیشتری در فهرست انتظار است، گفت: ضروری است آمار اهدا هرچه سریعتر به سطح پیشین بازگردد و حتی افزایش یابد. برای این منظور، وزارت بهداشت باید با تأمین بودجه، تجهیزات و رفع موانع اداری از مراکز پیوند حمایت کند و دانشگاههای علوم پزشکی نیز این حوزه را در اولویت قرار دهند.
او همچنین بر اهمیت آموزش هماهنگکنندگان اهدای عضو تأکید کرد و گفت: افرادی که با خانوادههای بیماران مرگ مغزی گفتوگو میکنند باید آموزش تخصصی دیده باشند، زیرا نحوه گفتوگو در چنین شرایط حساسی بسیار مهم است و عدم آگاهی میتواند به خانوادهها آسیب وارد کند.
به گفته وی، در کنار آموزش نیروهای تخصصی، فرهنگسازی گسترده نیز ضروری است و رسانهها، هنرمندان، روحانیون و نهادهای فرهنگی میتوانند نقش مهمی در آگاهیبخشی و تشویق مردم به دریافت کارت اهدای عضو داشته باشند.
نجفزاده یادآور شد: هرچه تصمیمگیری خانوادهها به تأخیر بیفتد، احتمال استفاده از اعضای بدن فرد مرگ مغزی کاهش پیدا میکند. زیرا به مرور زمان، اعضای بدن ممکن است کارایی خود را از دست بدهند و تعداد اعضای قابل پیوند کمتر شود.
او در ادامه گفت: در حال حاضر کمتر از ۱۰ درصد بزرگسالان در ایران کارت اهدای عضو دارند؛ در حالی که این رقم در آمریکا به حدود ۷۰ درصد و در انگلستان به حدود یکسوم جمعیت بزرگسال میرسد.
رئیس انجمن اهدای عضو ایران همچنین به امکان درج نشان اهدای عضو روی گواهینامه رانندگی اشاره کرد و گفت: با همکاری پلیس راهور، این امکان از سال گذشته فراهم شده و تنها در دو ماه نخست اجرای طرح، حدود ۲۰۰ هزار گواهینامه با نشان اهدای عضو صادر شد؛ رقمی که در روشهای قبلی بسیار کمتر بود.
او از مردم خواست هنگام دریافت یا تمدید گواهینامه، ثبت نشان اهدای عضو را درخواست کنند و افزود: افرادی که گواهینامه دارند نیز میتوانند با ارسال کد ملی خود به شماره پیامکی ۳۴۳۲ در چند ثانیه کارت اهدای عضو دریافت کنند. همچنین امکان ثبت یک پیام ویدئویی از سوی افراد فراهم شده تا در صورت وقوع حادثه، خانوادهها از تصمیم و خواست عزیزانشان مطلع باشند.
نظر شما