در حالی که تنش میان ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای تازه شده، پیامدهای این بحران فقط به خاورمیانه محدود نمانده است. تصمیم‌های اخیر دونالد ترامپ، از کاهش نیروهای آمریکایی در اروپا گرفته تا نحوه مواجهه با جنگ ایران، موجی از نگرانی را در میان متحدان سنتی واشنگتن ایجاد کرده است؛ نگرانی‌ که حالا به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است.

بسیاری از متحدان آمریکا این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا واشنگتن در شرایط بحرانی همچنان شریک قابل اتکایی خواهد بود یا نه. این تردید، هم در اروپا دیده می‌شود و هم در خاورمیانه و شرق آسیا؛ یعنی مناطقی که امنیت آن‌ها طی دهه‌های گذشته به حضور و حمایت آمریکا گره خورده بود.

اروپا؛ ناتو زیر فشار ترامپ

تنش میان ترامپ و متحدان اروپایی پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران تشدید شد. ترامپ مدعی بود تهران به ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک شده، اما تبعات اقتصادی بحران، به‌ویژه اختلال در تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی، بیش از همه به اقتصاد اروپا آسیب رساند.

در همین فضا، ترامپ اعلام کرد پنج هزار نیروی آمریکایی را از آلمان خارج می‌کند و احتمال کاهش نیروها در ایتالیا و اسپانیا را نیز مطرح کرد. این اقدام پس از انتقادهای فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، صورت گرفت و بار دیگر اختلاف واشنگتن با ناتو را آشکار کرد.

ترامپ همچنین کشورهای اروپایی را متهم کرده که سهم کافی در عملیات‌های نظامی آمریکا ندارند. نتیجه این فشارها، حرکت تدریجی اروپا به سمت تقویت توان دفاعی مستقل بوده است. کشورهای اروپایی اکنون همکاری‌های نظامی مشترک، تولید تسلیحات بومی و کاهش وابستگی امنیتی به آمریکا را جدی‌تر دنبال می‌کنند.

خاورمیانه؛ نگرانی شرکای عرب

در خلیج فارس نیز نگرانی‌ها رو به افزایش است. حملات موشکی و پهپادی به امارات متحده عربی، به‌ویژه آسیب به بندر نفتی فجیره، این تصور را تقویت کرد که آمریکا شاید در عمل تمایلی به ورود مستقیم برای دفاع از شرکایش نداشته باشد.

ترامپ این حملات را کم‌اهمیت جلوه داد و همچنان بر مؤثر بودن آتش‌بس تأکید کرد؛ موضعی که برای متحدان عرب واشنگتن نگران‌کننده بود. کشورهای عربی خلیج فارس اکنون بیم آن دارند که ترامپ در چارچوب یک توافق بزرگ‌تر با تهران، منافع آن‌ها را نادیده بگیرد.

آسیا؛ تردید درباره تعهد آمریکا

بحران تنگه هرمز حتی در شرق آسیا نیز بازتاب داشته است. ژاپن و کره جنوبی که به واردات انرژی وابسته‌اند، از افزایش قیمت نفت و بی‌ثباتی منطقه نگران شده‌اند. همزمان، آن‌ها نسبت به میزان تعهد آمریکا در بحران‌های احتمالی آینده، از جمله مسئله تایوان، تردید دارند.

تحلیلگران معتقدند رفتار غیرقابل پیش‌بینی ترامپ، تصویر آمریکا به‌عنوان رهبر باثبات نظم جهانی را تضعیف کرده است. در این میان، چین و روسیه تلاش می‌کنند از شکاف ایجادشده میان آمریکا و متحدانش بهره ببرند.

هرچند جنگ ایران ممکن است با توافق یا آتش‌بس پایان یابد، اما شکاف ایجادشده در اعتماد متحدان به واشنگتن، به این سادگی ترمیم نخواهد شد؛ شکافی که می‌تواند موازنه قدرت جهانی را در سال‌های آینده تغییر دهد.