بازارهای مالی اروپا بار دیگر با واقعیتی روبهرو شدهاند که طی سالهای اخیر به بخشی ثابت از اقتصاد جهانی تبدیل شده است؛ هر تنش نظامی در خاورمیانه، مستقیماً به بازار انرژی، تورم و چشمانداز رشد اقتصادی اروپا ضربه میزند.
حملات بامدادی آمریکا به ایران و کاهش امیدها به دستیابی سریع به توافق سیاسی، روز سهشنبه موجب افت شاخصهای اصلی بورس اروپا شد. شاخص «استاکس اروپا ۶۰۰» که تنها یک روز قبل به بالاترین سطح خود از ماه فوریه رسیده بود، با عقبنشینی سرمایهگذاران وارد مدار نزولی شد.
بازارها طی هفتههای گذشته بر این فرض حرکت میکردند که تنشهای منطقهای در نهایت از مسیر دیپلماسی کنترل خواهد شد. اما تشدید دوباره درگیریها و اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره طولانیتر شدن مذاکرات با ایران، این خوشبینی را تضعیف کرد.
در نتیجه، سرمایهگذاران بار دیگر به سمت داراییهای کمریسک حرکت کردند و صنایع وابسته به انرژی بیشترین فشار را متحمل شدند.
تنگه هرمز؛ نقطه اضطراب اقتصاد جهانی
مهمترین واکنش بازارها در بخش انرژی رخ داد. قیمت نفت برنت بیش از ۳ درصد افزایش یافت؛ جهشی که نشان میدهد تنگه هرمز همچنان حساسترین گلوگاه اقتصاد جهانی باقی مانده است.
حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند و هرگونه تهدید علیه امنیت آن، بهسرعت قیمت انرژی را افزایش میدهد. برای اروپا که همچنان وابستگی بالایی به واردات انرژی دارد، این مسئله تنها یک نگرانی ژئوپلیتیکی نیست، بلکه مستقیماً به مسئله تورم و رشد اقتصادی گره خورده است.
پس از بحران انرژی ناشی از جنگ اوکراین، بانکهای مرکزی اروپا هنوز موفق نشدهاند تورم را کاملاً مهار کنند. اکنون افزایش دوباره قیمت نفت میتواند روند کاهش نرخ بهره و بازگشت اقتصاد به ثبات را مختل کند.
یانیس استورناراس، عضو شورای سیاستگذاری بانک مرکزی اروپا، هشدار داده است که تداوم فشارهای تورمی ممکن است بانک مرکزی را ناچار به ادامه سیاستهای پولی سختگیرانه کند؛ موضوعی که میتواند رشد اقتصادی شکننده اروپا را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
فشار بر صنایع؛ از هواپیمایی تا خودروسازی
بازار سهام اروپا بهوضوح نشان داد کدام صنایع بیش از دیگران در برابر بحرانهای ژئوپلیتیکی آسیبپذیرند. سهام شرکتهای هواپیمایی مانند لوفتهانزا و رایانایر کاهش یافت، زیرا افزایش قیمت سوخت مستقیماً سودآوری این شرکتها را تهدید میکند.
بخش خودروسازی نیز با افت گسترده روبهرو شد. علاوه بر نگرانیهای مرتبط با انرژی، خودروسازان اروپایی همزمان با رقابت فزاینده شرکتهای چینی در بازار خودروهای برقی و کاهش تقاضای جهانی مواجهاند.
این وضعیت نشان میدهد بحران خاورمیانه تنها یک شوک کوتاهمدت برای بازارها نیست، بلکه میتواند مشکلات ساختاری اقتصاد اروپا را تشدید کند؛ اقتصادی که همچنان با رشد ضعیف، هزینههای بالای انرژی و کاهش رقابتپذیری صنعتی دستوپنجه نرم میکند.
بازارها میان جنگ و دیپلماسی
با وجود افزایش نگرانیها، بسیاری از سرمایهگذاران هنوز معتقدند امکان مهار بحران از مسیر دیپلماسی وجود دارد. به همین دلیل، واکنش بازارها تاکنون بیشتر محتاطانه بوده تا هراسآلود.
اما مسئله اصلی این است که بازارهای جهانی اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی وابسته شدهاند. جنگ اوکراین، تنشهای چین و آمریکا و اکنون بحران ایران، همگی نشان میدهند که اقتصاد جهانی وارد دورهای از بیثباتی مزمن شده است.
برای اروپا، این وضعیت یک چالش دوگانه ایجاد کرده است: از یکسو نیاز به کنترل تورم و حفظ رشد اقتصادی، و از سوی دیگر وابستگی عمیق به امنیت انرژی و ثبات خاورمیانه.
در چنین شرایطی، ادامه تنشها در منطقه میتواند نهتنها بازار نفت، بلکه مسیر اقتصاد جهانی در ماههای آینده را نیز تعیین کند.
نظر شما