در جهان معادلات سخت و مادی، جایی که پیروزی را با تعداد کلاهکهای هستهای، برتری جنگندههای نسل پنجم و حجم بودجههای نظامی میسنجند، سخن گفتن از نصرت غیبی شاید برای تحلیلگران کلاسیک، گزارهای خارج از دایره علم سیاست به نظر برسد. اما تاریخ معاصر و متون کهن وحیانی گواهی میدهند که در پس این پردههای مادی، قوانینی نانوشته اما بهشدت دقیق به نام سنتهای الهی در جریان است که گاه تمام محاسبات اتاقهای جنگ را برهم میزند. پرسش بنیادین اینجاست: آیا وعده پیروزی در قرآن، صرفاً یک دلگرمی اخلاقی برای مؤمنان است یا یک فرمول دقیق ریاضی در نظام خلقت که تخلفناپذیر مینماید؟ چگونه میتوان میان واقعیتهای تلخ جنگ و وعدههای شیرین وحی، پیوندی منطقی و راهبردی برقرار کرد؟
برای پاسخ به این چالشها و بازخوانی ظرفیتهای بیپایان نصرت الهی در میانه نبردهای سرنوشتساز، به سراغ حجتالاسلام والمسلمین عیسی عیسیزاده، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن رفتهایم تا این سنتها را نه از منظر انتزاعی، که از دریچه نیاز امروز جبهه حق بازخوانی کنیم.
تخلفناپذیری وعدهها در هندسه خلقت
حجتالاسلام عیسیزاده در ابتدای سخن با تبیین ماهیت سنتهای الهی میگوید: سنتهای خداوند در قرآن کریم، به قوانین اصیل، ثابت و پایداری اشاره دارد که پروردگار براساس آنها جهان و جوامع انسانی را اداره میکند. این سنتها درواقع همان نرمافزار مدیریت هستیاند که مفاهیمی همچون هدایت، آزمایش، ابتلای الهی و نصرت را دربرمیگیرند. شناخت این قوانین برای سعادت انسان و درک عمیقتر قدرت الهی، نه یک انتخاب که یک ضرورت حیاتی است.
وی با استناد به آیات وحی، بر حتمی بودن وعده الهی تأکید کرده و میافزاید: خداوند در آیه ۵۱ سوره مبارکه غافر با صراحت میفرماید: «اِنّا لَتَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذینَ آمَنوا فِی الْحَیاةِ الدُّنیا وَ یَوْمَ یَقومُ الْاَشْهاد». به کار رفتن کلمه «اِنَّ» در ابتدای آیه و «لام» تأکید در «لَتَنْصُرُ» نشاندهنده یک قانون قطعی و تخلفناپذیر است. نصرت الهی هم در این دنیا و هم در روز قیامت، حقِ مسلم فرستادگان و مؤمنان است و هیچ شکی در تحقق آن راه ندارد.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن در ادامه تبیین این قطعیت یادآور میشود: در آیه ۴۷ سوره ابراهیم نیز هشدار داده شده «فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ اِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ ذوانْتِقام». یعنی گمان مبرید خدا از وعدهای که به پیامبرانش داده تخلف میکند. وی معتقد است خلف وعده معمولاً ناشی از عجز، احتیاج یا فراموشی است که هیچکدام از این صفات نقص در ساحت قدس الهی راه ندارد. بنابراین، نصرت حق نه یک احتمال، بلکه یک ضرورت وجودی در دستگاه الهی است.
تجلی عینی نصرت در بستر تاریخ
این کارشناس دینی با اشاره به اینکه نصرت الهی صرفاً یک بحث تئوریک نیست، خاطرنشان میکند: با بررسی آیات قرآن، مصادیق متعددی از تحقق این سنت را در طول تاریخ میبینیم. از نجات نوح(ع) در کشتی (یونس: ۵۶) و سرد شدن آتش بر ابراهیم(ع) (انبیا: ۶۹) گرفته تا تمکین یوسف(ع) در زمین مصر (یوسف: ۵۶) و نجات موسی(ع) و همراهانش (شعرا: ۶۵). اینها نشان میدهد وقتی جبهه حق در تنگنای مطلق قرار میگیرد، سنت الهی برای تغییر موازنه وارد عمل میشود.
وی با تمرکز بر سیره پیامبر اسلام(ص) میافزاید: در آیه اول سوره فتح، خداوند پیروزی پیامبر(ص) را یک فتح مبین و آشکار مینامد: «اِنّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبیناً». همچنین در جنگ بدر، در حالی که مسلمانان از نظر عِدّه و عُدّه در ضعف بودند، خداوند آنها را یاری کرد تا نشان دهد نصرت به کثرت جمعیت نیست. آیه ۱۲۳ سوره آلعمران به روشنی بر این معنا دلالت دارد: «وَلَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ».
تنوع بیپایان ابزارهای امداد الهی
حجتالاسلام عیسیزاده در بخش دیگری از این گفتوگو به تنوع شیوههای نصرت اشاره کرده و میگوید: نصرت الهی همیشه به معنای شمشیر زدن ملائکه در میدان نیست، بلکه ابزارهای گوناگونی دارد. یکی از مهمترین آنها ثبات قلب است. خداوند در آیه ۲۷ سوره ابراهیم میفرماید: «یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذینَ آمَنوا بِالْقَوْلِ الثّابِتِ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا». وقتی در میانه جنگ، دلهای رزمندگان آرام میماند و نمیلرزد، این بزرگترین نصرت الهی است.
این استاد حوزه و دانشگاه «اجابت دعا» را ابزار دیگری برمیشمارد و اضافه میکند: در سوره انبیا، آیات ۷۶ تا ۹۰، خداوند بارها کلمه «فَاسْتَجَبْنا» را برای پیامبرانی چون نوح، یونس، زکریا و ایوب به کار برده است. همچنین «القای رعب» در دل دشمن (حشر: ۲) و «خنثیسازی کید و حیله دشمنان» (انفال: ۱۸) از دیگر لایههای پنهان نصرت الهی است که سبب میشود جبهه باطل با وجود قدرت مادی، دچار فروپاشی درونی شود.
وی همچنین بر ارسال سکینه و آرامش تأکید کرده و ادامه میدهد: خداوند در آیه ۴ سوره فتح میفرماید: «هُوَ الَّذی اَنْزَلَ السَّکینَةَ فی قُلوبِ الْمُؤْمِنینَ لِیَزْدادوا ایماناً مَعَ ایمانِهِم». این آرامش در اوج توفان حوادث، همان عاملی است که محاسبات دشمن را در جنگهای روانی برهم میزند.
ایمان و اخلاص؛ کلیدهای ورود به حصار نصرت
عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن با تبیین شرایط جلب این حمایتها تصریح میکند: نصرت الهی بدون قید و شرط نیست. نخستین و اصلیترین شرط، ایمان است. خداوند در آیه ۱۳۹ سوره آلعمران میفرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ». اگر ایمان باشد، برتری و پیروزی حتمی است. ایمان منشأ شجاعت، توکل و مقاومت است و بدون آن، نصرتی در کار نخواهد بود.
حجتالاسلام عیسیزاده اخلاص را رکن دوم دانسته و میگوید: خداوند تنها عمل خالصانه را میپذیرد. آیه ۶۹ سوره عنکبوت میفرماید: «وَالَّذینَ جاهَدوا فینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا». هر کس در راه خدا و برای رضای او مجاهدت کند، خداوند راههای پیروزی و موفقیت را به رویش میگشاید. وی با یادآوری کلام امام راحل(ره)، پیروزیهای دوران دفاع مقدس را محصول همین اخلاص و صدق رزمندگان در پیشگاه باریتعالی میداند.
دعا و تضرع؛ راهبردی برای تغییر مقدرات
این کارشناس قرآنی با نگاهی عمیق به نقش دعا در میدان نبرد میافزاید: مؤمنان باید با اتصال به منبع لایزال قدرت، از او طلب یاری کنند. در آیه ۲۵۰ سوره بقره، دعای سپاهیان طالوت در برابر جالوت ثبت شده است: «رَبَّنا اَفْرِغْ عَلَیْنا صَبْراً وَ ثَبِّتْ اَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْکافِرین». نتیجه این تضرع و استقامت، پیروزی لشکری اندک بر لشکری عظیم بود.
وی به سیره پیامبر(ص) در جنگ بدر اشاره کرده و یادآور میشود: براساس روایت ابنهشام در جلد سوم سیره، پیامبر(ص) در آستانه نبرد با قریش با تضرع به درگاه خدا فرمود: «اللهم نصرک الذی وعدتنی». ایشان حتی در سجدههای خود ذکر «یا حی یا قیوم» را تکرار میکردند تا نصرت الهی نازل شود. این نشان میدهد حتی پیامبر خدا نیز خود را بینیاز از دعا و التجا برای جلب نصرت نمیدید.
صبر و مقاومت؛ شرط تکمیلی نصرت الهی
عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، صبر و مقاومت را شرط نهایی و تکمیلی برای تحقق وعده یاری خداوند معرفی کرده و توضیح میدهد: در آیه ۶۵ سوره انفال، پیروزی ۲۰ نفر صابر بر ۲۰۰ نفر از کفار، مشروط به صفت صبر شده است. این امر به معنای ایستادگی همزمان در برابر فشارهای درونی (نظیر ترس، ناامیدی و وسوسههای شیطانی) و فشارهای بیرونی (مانند سختیهای نبرد، تحریم و جراحت) است، بهگونهای که انسان صابر، تحت هیچ شرایطی صحنه نبرد و مجاهدت را ترک نمیگوید.
وی با بهرهگیری از بیانات رهبر معظم انقلاب، استقامت را عامل اصلی درهمشکستن هیمنه استکبار توصیف کرده و یادآور میشود: راهکار بنیادین قرآن در برابر تلاش همهجانبه دشمنان برای ضربه زدن به کیان اسلام، در آیه ۱۲۰ سوره آلعمران تصریح شده است: «وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لَا یَضُرُّکُمْ کَیْدُهُمْ شَیْئاً». طبق این منطق، اگر جامعه اسلامی صبر و تقوا پیشه کند، پیچیدهترین مکرها و نقشههای دشمنان کمترین آسیبی به آنها نخواهد رساند؛ چرا که به تعبیر رهبر معظم انقلاب، ایمان و ایستادگی سبب میشود حتی کوهها در برابر اراده انسان هموار گردند.
حجتالاسلام عیسیزاده در جمعبندی نهایی ابراز میکند: نصرت الهی یک سنت جاری و قطعی بوده، اما دستیابی به آن منوط به رعایت دقیق لوازم آن است. اگر ملت ایران خواهان تکرار نصرتهای اعجازگونه گذشته است، راهی جز تمسک به چهار رکن ایمان، اخلاص، دعا و مقاومت حداکثری در برابر شدائد ندارد. این یک قاعده تخلفناپذیر در نظام خلقت است، زیرا براساس نص صریح قرآن، در سنتهای الهی هیچگونه دگرگونی و تبدیلی راه نخواهد یافت و پیروزی نهایی تنها از آنِ مجاهدان ثابتقدم است.
نظر شما