حضور بازیکنان دوتابعیتی در تیم ملی فوتبال ایران، پدیدهای نیست که فقط به سالهای اخیر مربوط شود؛ این داستان تقریباً از همان نخستین روزهای شکلگیری تیم ملی آغاز شده است.
پیرکارلو، دروازهبان لهستانیالاصل، به دلیل جنگ جهانی دوم به ایران پناه آورد و یکی از نخستین دروازهبانهای تاریخ تیم ملی لقب گرفت. از آن زمان تاکنون این روند ادامه داشته و در سالهای اخیر نیز با ورود بازیکنانی چون دنیس درگاهی به اوج رسید، بهطوری که این هافبک دوتابعیتی با نظر مثبت امیر قلعهنویی، راهی جام جهانی ۲۰۲۶ شد.
در فهرست بازیکنان دوتابعیتیای که برای تیم ملی ایران به میدان رفتهاند، نامهای آشنا و معتبری به چشم میخورد: حسین ثابتزاده، لیث نوبری، فریدون زندی، امیر شاپورزاده، اشکان دژاگه، امید نظری، رضا قوچاننژاد، دانیال داوری، مهرداد بیتآشور و سامان قدوس.
این فهرست آنقدر پربار و باکیفیت است که به راحتی میتواند یک تیم منتخب کامل را تشکیل دهد!
تیم ملی فوتبال ایران در دهههای اخیر بیش از پیش به بازیکنان ایرانیالاصل پرورشیافته در اروپا و سایر نقاط جهان تکیه کرده است. برای این دورگهها، پوشیدن پیراهن تیم ملی نه تنها نمادی از علاقه و تعهد عمیق به میهن پدری است، بلکه نشاندهنده پیوند مستحکم میان فوتبال ایران و جامعه ایرانیان خارج از کشور است.
در ادامه، به معرفی بازیکنان دوتابعیتی که در جامهای جهانی مختلف همراه کاروان تیم ملی ایران حضور داشتهاند، خواهیم پرداخت.
فریدون زندی؛ نخستین دورگه تیم ملی
تولد: ۶ اردیبهشت ۱۳۵۸ - اِمدن، آلمان
تعداد بازی ملی: ۳۰ بازی
تعداد گل ملی: ۷ گل
با وجود گذشت سالها، همچنان فریدون زندی به عنوان یکی از خاصترین بازیکنان تاریخ فوتبال ایران شناخته میشود. مردی با ریشههای ایرانی-آلمانی که میتوان او را نخستین بازیکن دورگهای دانست که پیراهن تیم ملی ایران را به تن کرد.
زندی در بوندسلیگا روزهای درخشانی را پشت سر گذاشت و با پیراهن کایزرسلاترن و فرایبورگ عملکردی قابل توجه داشت. بسیاری از کارشناسان معتقدند اگر او راه ایران را انتخاب نمیکرد، میتوانست همچنان در سطح بالای فوتبال اروپا ادامه دهد. اما او ترجیح داد برای کشور پدریاش بازی کند. زندی سابقه بازی در تیم زیر ۲۱ سال آلمان را در کارنامه دارد، اما نتوانست راهی تیم ملی بزرگسالان این کشور شود. او در سال ۸۴ با دعوت برانکو راهی اردوی تیم ملی شد. نخستین بازی ملی خود را مقابل بحرین انجام داد و نخستین گل ملیاش را نیز در دیدار با آذربایجان به ثمر رساند. گل صعود به جام جهانی ۲۰۰۶ روی سانتر ارسالی او به ثمر رسید اما در جام جهانی از نقطه اوج خود دور افتاد و جایگاهش در تیم ملی را هم از دست داد.
رضا قوچاننژاد؛ حماسهساز «اولسان»
تولد: ۲۹ شهریور ۱۳۶۶ - مشهد
تعداد بازی ملی: ۴۴ بازی
تعداد گل ملی: ۱۷ گل
وقتی صحبت از «گوچی» فوتبال ایران به میان میآید، ناخودآگاه خاطره شیرین آن فرار تاریخی در اولسان و بلیت صعود به جام جهانی برزیل در ذهن تداعی میشود. رضا قوچاننژاد، مهاجم مشهدیالاصل که پرورشیافته مکتب هیرنفین هلند بود، با پیوستن به تیم ملی، گمشده خط حمله کیروش را به بهترین شکل ممکن معنا کرد. این ستاره که سابقه درخشش در تیمهای مطرحی چون استاندارد لیژ و چارلتون را در کارنامه دارد، در دوران کودکی به هلند مهاجرت کرده بود.نکته خیرهکننده در کارنامه او، عملکردش در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ بود؛ جایی که با ثبت هشت گل در هشت بازی متوالی، به تنهایی ارابه صعود ایران را به حرکت درآورد. قوچاننژاد که در هر سه بازی مرحله گروهی جام جهانی برزیل به میدان رفت، برخلاف بسیاری از مهاجمان، مرد بازیهای بزرگ و رسمی بود و تقریباً تمام گلهای حساس ملیاش را در بزنگاههای تاریخی به ثمر رساند. او که تجربه بازی در لیگهای مختلف از هلند تا قطر را در دفترچه خاطرات فوتبالیاش دارد، همواره به عنوان یکی از فرصتطلبترین مهاجمان تاریخ تیم ملی در یادها خواهد ماند.
دانیال داوری؛ نیمکتنشین آرام اما پرحاشیه
تولد: ۱۶ دی ۱۳۶۶ - گیسن، آلمان
تعداد بازی ملی: ۴ بازی
تعداد گل خورده: ۰ گل
دانیال داوری، دروازهبان ایرانی-آلمانی، با پدری ایرانی و مادری لهستانی، یکی از چهرههای جنجالی فوتبال ایران در دهه ۹۰ بود. او اواخر سال ۹۱ به دعوت کیروش به تیم ملی فراخوانده شد، اما ورودش با حاشیهای بزرگ همراه بود. تفاوت نام در پاسپورتها («دانیال» در پاسپورت آلمانی و «محمد» در پاسپورت ایرانی) باعث شد مسئله به سطح دیپلماتیک کشیده و در نهایت با دخالت مقامات، مجوز بازی برای ایران صادر شود. داوری در ۴ بازی ملی برای ایران به میدان رفت و در هیچکدام گلی دریافت نکرد. او عضو تیم ملی در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل بود، اما مجال بازی به او نرسید. مهدی رحمتی، دروازهبان با تجربه و شماره یک وقت تیم ملی، پس از دعوت داوری از تیم ملی خداحافظی کرد. این اتفاق انتقادهای زیادی را به همراه داشت.
پس از جام جهانی ۲۰۱۴، دیگر نامی از او در تیم ملی دیده نشد. از باشگاههای مهم کارنامه او میتوان به اینتراخت براونشوایگ و آرمینیا بیلهفلد و دویسبورگ اشاره کرد. بازیکنی که هرگز نتوانست به طور کامل در فوتبال ایران جا بیفتد.
اشکان دژاگه؛ وینگری در کلاس جهانی
تولد: ۱۴ تیر ۱۳۶۵ - تهران
تعداد بازی ملی: ۵۹ بازی
تعداد گل ملی: ۱۱ گل
سید اشکان دژاگه بدون شک یکی از باکلاسترین فوتبالیستهایی است که تاریخ ایران به خود دیده؛ ستارهای با رزومهای سنگین شامل قهرمانی در بوندسلیگا با ولفسبورگ و درخشش در هرتابرلین. در سال ۱۳۹۰، وقتی کارلوس کیروش برای نوسازی ارتش خود دست روی این وینگر توانمند گذاشت که از یکسالگی به آلمان رفته بود، کمتر کسی تصور میکرد او در همان گام نخست مقابل قطر، با دو گل چنان دلربایی کند که به مهرهای بیجانشین در شطرنج تاکتیکی او تبدیل شود. اشکان که در جام جهانی ۲۰۱۸ با بازوبند کاپیتانی پیشاپیش یوزها به میدان رفت، در نبرد دراماتیک مقابل اسپانیا با بدشانسی و مصدومیت زانو مواجه شد تا تلخی از دست دادن ادامه مسابقات، طعم شیرین فرماندهایاش را تحت تأثیر قرار دهد. دژاگه حتی در روزهایی که حواشی مربوط به خالکوبیهایش در کانون توجهات قرار داشت، با تکیه بر حمایت قاطع کیروش و حرفهایگری مثالزدنیاش، از این توفانها عبور کرد. او پس از سالها آقایی در اروپا و حضور در العربی، سرانجام به لیگ ایران آمد تا با پیراهن تراکتور، کلکسیون افتخاراتش را تکمیل کند.
استیون بیتآشور؛ مدافعی که پشت ترافیک خط دفاع ماند
تولد: ۱۲ بهمن ۱۳۶۵ - سنخوزه، آمریکا
تعداد بازی ملی: ۶ بازی
تعداد گل ملی: ۰ گل
استیون یا مهرداد بیتآشور؛ مدافع راست خوشاستایل، در دوران پوستاندازی تیم ملی تحت هدایت کارلوس کیروش، از قلب لیگ حرفهای آمریکا (MLS) به فوتبال ایران معرفی شد. این ستاره متولد کالیفرنیا که سابقه پوشیدن پیراهن تیمهای مطرحی چون سنخوزه ارثکوئیکز، تورنتو و لسآنجلس افسی را در کارنامه داشت، با هیاهوی بسیار و به عنوان یکی از مهرههای کلیدی پروژه «دوتابعیتیهای»کیروش به جمع یوزها ملحق شد. بیتآشور که به واسطه سرعت انفجاری و نفوذهای زهردارش در جناح راست همواره مورد تمجید کارشناسان قرار میگرفت، سرانجام در فهرست نهایی مسافران جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل قرار گرفت تا رؤیای حضور در بزرگترین آوردگاه جهانی را لمس کند. با این حال، تقدیر برای او در خاک برزیل به گونهای دیگر رقم خورد؛ مهرداد در هر سه نبرد مقابل نیجریه، آرژانتین و بوسنی، از روی نیمکت نظارهگر تلاش همتیمیهایش بود و فرصت عرض اندام در مستطیل سبز را پیدا نکرد. او که در مجموع ۶ بار پیراهن تیم ملی را بر تن کرد، پس از پایان جام جهانی برزیل دیگر رنگ اردوهای ملی را ندید و به شکلی آرام و بیصدا از رادار کادر فنی خارج شد.
سامان قدوس؛ ستارهای از سرمای اسکاندیناوی
تولد:۱۵ شهریور ۱۳۷۲ - مالموی سوئد
تعداد بازی ملی: ۶۷ بازی
تعداد گل ملی: ۳ گل
سامان قدوس؛ معمار خوشفکر و فانتزیبازِ متولد مالمو که با ظرافتی اروپایی، جانی تازه به میانه میدان تیم ملی بخشید. ستارهای که از سرمای اسکاندیناوی و درخشش در «استشوند» برخاست، با عبور از آمیان فرانسه به لیگ جزیره رسید تا با پیراهن برنتفورد، کلاس جهانی فوتبال خود را در بالاترین سطح ممکن به رخ بکشد. قدوس که در سال ۱۳۹۶ با وسواسهای خاص کارلوس کیروش ردای ملی یوزها را بر تن کرد، در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه به یک تعویض طلایی و سرنوشتساز بدل شد؛ جایی که ضربه آزاد تماشایی او در دقایق پایانی نبرد با مراکش، زمینهساز گلی حماسی شد تا طلسم ۲۰ ساله ایران برای پیروزی در جام جهانی شکسته شود. او در دو دوره حضورش در جامهای جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ همواره به عنوان مهرهای کارگشا از روی نیمکت به بازی گرفته شد. قدوس که حالا در باشگاه اتحاد کلبا امارات توپ میزند، باوجود تمام شایعهها و چالشها درخصوص انتخاب تیم ملی، ثابت کرده با آن ساقهای هنرمند، همچنان مهندس اصلی خط میانی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ است.
دنیس درگاهی؛ سورپرایز قلعهنویی برای تیم ملی
تولد:۲۰ دی ۱۳۷۵ - بن، آلمان
تعداد بازی ملی: ۰ بازی
تعداد گل ملی: ۰ گل
دنیس اکرت آینسا یا آنطور که در فهرست جدید تیم ملی ثبت شده «دنیس درگاهی»؛ بمب خبری و سورپرایز ویژه امیر قلعهنویی برای خط حمله ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ است. این مهاجم ۱۸۲ سانتیمتری با رزومهای درخشان از حضور در لالیگا با پیراهن سلتاویگو و درخشش در لیگ بلژیک، حالا با تغییر تابعیتی جنجالی، آماده است تا جای خالی بزرگ سردار آزمون را در پیشانی خط حمله یوزها پر کند. اکرت که برادرزاده «آناهیتا درگاهی» بازیگر سرشناس سینماست، پس از سالها حضور در سطح اول فوتبال اروپا و کسب افتخار با یونیون سنتژیلواز، با چراغ سبز فیفا رسماً هویت ورزشی خود را به «درگاهی» تغییر داد تا در ۲۹ سالگی، رؤیای حضور در بزرگترین آوردگاه جهانی را با پیراهن ایران لمس کند. ستاره شماره ۱۰ استاندارد لیژ که سابقه یک بازی برای تیم ملی زیر ۱۹ سال آلمان را هم در کارنامه دارد، با تکیه بر سرعت بالا و قدرت تمامکنندگی خیرهکنندهاش، سورپرایز کادر فنی در مقابل بلژیک، مصر و نیوزیلند خواهد بود. باید دید این مهاجم پرورشیافته در مکتب فوتبال آلمان، میتواند نقش منجی جدید فوتبال ایران را ایفا کند یا خیر.
خبرنگار: حامد سبحانی
نظر شما