سواحل دریای خزر در استان مازندران هر ساله میزبان میلیونها گردشگر و شناگر از سراسر کشور است. به منظور کاهش حوادث غرقشدگی و ارتقای ایمنی شناگران، طرح سالمسازی دریا با استقرار ناجیان غریق و ایجاد شناگاههای مجاز در طول سواحل استان اجرا میشود. بررسی آمارهای رسمی منتشر شده از سوی پزشکی قانونی، اورژانس مازندران و فدراسیون ناجیان غریق نشان میدهد با وجود نجات جان صدها نفر توسط ناجیان غریق، همچنان بخش قابل توجهی از حوادث مرگبار در خارج از محدودههای زیر پوشش طرح رخ میدهد.
بر اساس اعلام رسمی استانداری مازندران، طرح سالمسازی دریا در سال ۱۴۰۵ از روز ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ بهصورت رسمی آغاز شده است. در این تاریخ ناجیان غریق در طول بیش از ۴۷۰ کیلومتر از سواحل مازندران مستقر شدند و طرح وارد مرحله اجرایی شد. با این حال، آمار تجمیعی رسمی و نهایی برای بازه ۱۲ تا ۲۹ خرداد ۱۴۰۵ از سوی هیئت نجات غریق مازندران یا پزشکی قانونی مازندران منتشر نشده است.
افزایش آمار غرقشدگی در سال ۱۴۰۴
مدیرکل پزشکی قانونی مازندران از غرق شدن ۴۷ نفر در سواحل دریای استان از آغاز طرح سالمسازی دریا در خرداد تا پایان شهریور ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: «۴۷ نفر غرق شدند که این آمار نسبت به مدت مشابه سال قبل، افزایش ۶۲درصدی داشته است. از مجموع این ۴۷ نفر، ۴۲ نفر مرد و باقی زن هستند. همچنین ۸۵ درصد از این افراد غیربومی بودهاند».
علی عباسی در ادامه افزود: «شهرستان نوشهر با ۱۳ مورد بیشترین آمار مرگ ناشی از غرقشدگی را در استان به خود اختصاص داده است. پس از آن، شهرستانهای رامسر با هفت مورد و بابلسر و تنکابن هر کدام با ۶مورد در ردههای بعدی قرار دارند. در همین راستا، شهرهای ساری، جویبار و نکا هیچ مورد فوتی ناشی از غرقشدگی گزارش نکردهاند». وی همچنین درباره ماههای حادثهخیز گفت: «بیشترین تعداد غرقشدگان در ماه مرداد با ۱۷ نفر ثبت شده است. پس از آن، شهریور با ۱۶نفر و تیر با ۱۳نفر در رتبههای بعدی قرار دارند. تنها یک مورد غرقشدگی در ماه خرداد به ثبت رسیده است».
عباسی به سنین بیشتر غرقشدگان نیز اشاره و اظهار کرد: «بیشتر افراد غرقشده در این مدت در گروه سنی ۱۱ تا ۲۰ سال بودهاند و تعداد آنها به ۱۸ نفر میرسد. کمترین تعداد غرقشدگان نیز متعلق به کودکان زیر ۱۰ سال است که تنها دو نفر بودند».
عملکرد ناجیان غریق در نجات شناگران
در کنار آمار غرقشدگی، عملکرد ناجیان غریق در سواحل شمال کشور نیز قابل توجه بوده است.
مهدی حیدری، رئیس فدراسیون ناجیان غریق و غواصی کشور اعلام کرد: «ناجیان غریق پارسال در مازندران ۸۴۲ نفر و در استانهای گیلان و گلستان به ترتیب ۳۱۰ نفر و ۱۶ نفر را از خطر غرق شدن در دریا نجات دادند».
بر این اساس، در مجموع هزار و ۱۶۸ نفر در آبهای ساحلی شمال کشور از خطر مرگ ناشی از غرقشدگی نجات یافتهاند.
مناطق کور و ممنوعه
آمارهای رسمی پزشکی قانونی نشان میدهد طی پنج سال گذشته ۵۶۸ نفر در سواحل مازندران غرق شدند. از این تعداد، ۸۶درصد حوادث خارج از محدوده طرحهای سالمسازی دریا و در مناطق کور و ممنوعه رخ داده است. این یعنی مهمترین عامل مرگ در دریا، نه عمق آب و نه امواج خطرناک، بلکه تصمیم نادرست خود شناگران است.
بر اساس آمارهای رسمی منتشر شده توسط اورژانس مازندران، پزشکی قانونی و هیئت نجات غریق، بیشترین قربانیان غرقشدگی در سواحل شمال در خارج از محدودههای طرح سالمسازی دریا و شناگاههای مجاز جان خود را از دست میدهند.
فرزاد گوهردهی، رئیس اورژانس مازندران با اشاره به آمارهای مستند گفت: «واقعیت اصلی این است که ۸۶درصد غرقشدگیها در مکانها و نواحی رخ میدهد که خارج از طرحهای سالمسازی و شناگاههای مجاز هستند».
بررسی آمارهای رسمی سالهای اخیر نشان میدهد برخی شهرستانهای ساحلی مازندران سهم بیشتری از حوادث غرقشدگی را به خود اختصاص دادهاند. در آمارهای رسمی سالهای اخیر، معمولاً شهرستانهای محمودآباد، نور، بابلسر، نوشهر و رامسر بیشترین موارد غرقشدگی را داشتهاند.
این موضوع نشان میدهد علاوه بر توسعه زیرساختهای ایمنی و استقرار ناجیان غریق، افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات شنا در مناطق خارج از طرح و نقاط حادثهخیز میتواند نقش مهمی در کاهش آمار تلفات سواحل شمال کشور داشته باشد.
سواحل آلوده است
در ادامه بررسی وضعیت ایمنی و سلامت سواحل مازندران و ارتباط آن با طرح سالمسازی دریا، لازم است به ابعاد زیست محیطی و منابع آلودگی آبهای ساحلی نیز توجه شود زیرا بخشی از ارزیابی ریسک شنا در دریا، علاوه بر خطرات غرقشدگی، به کیفیت آب و ورود آلایندهها از رودخانهها و منابع انسانی وابسته است.
بر همین اساس، گزارشهای رسمی خبرگزاریها و دستگاههای اجرایی نشان میدهد آلودگی دریای خزر در سواحل شمال کشور تحت تأثیر مجموعهای از عوامل انسانی و زیست محیطی قرار دارد.
بررسی و گزارشهای سال۱۴۰۳ نشان میدهد استانهای مازندران و گیلان به ترتیب مقامهای اول و دوم را در خصوص آلودگی دریای خزر دارند، چون این استانها بیشترین جمعیت و گردشگر را دارند و از طرف دیگر ورودی پسابهای شهری، صنعتی و کشاورزی هم مزید بر علت است.
همچنین منشأ آلودگی سواحل مازندران ورود شیرابه زباله، فاضلاب شهری، پساب صنعتی، دامداریها و مرغداریها عنوان شده است که نشان میدهد آلودگی ساحلی تنها محدود به یک منبع خاص نیست و ترکیبی از پسماندهای شهری و صنعتی و فعالیتهای انسانی در آن نقش دارد.
مسئولان آب منطقهای مازندران نیز بارها هشدار دادهاند شنا در رودخانهها، دریاچه سدها، کانالهای کشاورزی، آببندانها و دهانه سدهای انحرافی ممنوع بوده و این ممنوعیت بیشتر به دلیل خطرات جانی و کیفیت نامناسب آب این مناطق است.
مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقهای مازندران در این باره اظهار کرد: شهروندان و مسافران با توجه به ممنوعیت شنا در رودخانهها و تأسیسات آبی اعم از دریاچه سدها، کانالهای کشاورزی، آببندانها و دهانه سدهای انحرافی و خطرات احتمالی ناشی از شنا در این منابع آبی، هشدارها را جدی بگیرند و از ورود به آب برای شنا در این نقاط خودداری کنند.
فاطمه پورکاویان ادامه داد: برخی از همین افراد که قربانی شنا در رودخانهها و تأسیسات آبی میشوند با فن شنا آشنا هستند، اما به دلیل مناسب نبودن این اماکن برای شنا جان خود را از دست میدهند.
وضعیت سواحل دریای خزر در مازندران را باید بهصورت همزمان در دو محور «ایمنی شنا» و «شرایط محیطی» بررسی کرد؛ زیرا بخش قابل توجهی از حوادث غرقشدگی در خارج از محدوده طرحهای سالمسازی رخ میدهد و همزمان همین نقاط معمولاً در محدودههای کمپایشتر و خارج از نظارت مستقیم طرح قرار دارند. آمارها نشان میدهد با وجود نجات صدها نفر توسط ناجیان غریق، همچنان تمرکز اصلی تلفات در مناطق خارج از طرح و نقاط حادثهخیز ساحلی است و این موضوع در گزارشهای رسمی بهعنوان عامل اصلی تکرار حوادث مطرح میشود.
در همین چارچوب، بررسی وضعیت زیست محیطی نیز نشان میدهد بخش مهمی از همین نواحی ساحلی تحت تأثیر ورود آلایندهها از رودخانهها و منابع انسانی قرار دارند؛ به طوری که فاضلابهای شهری، پسابهای صنعتی و کشاورزی و شیرابه زباله از طریق رودخانهها وارد دریای خزر میشوند و کیفیت آب در برخی نقاط ساحلی را تحت تأثیر قرار میدهند. بنابراین در تحلیل کلی، مدیریت سواحل شمال کشور نیازمند رویکرد همزمان ایمنی، کنترل رفتارهای پرخطر و کاهش منابع آلودگی ورودی به دریاست.
نظر شما