تعطیلی مدارس دیگر اتفاقی عجیب یا بیسابقه نیست. در سالهای اخیر، دانشآموزان بارها به دلایل مختلف، از شیوع کرونا و آلودگی هوا گرفته تا سردی هوا و شرایط خاص، کلاسهای درس را به جای نیمکتهای مدرسه از خانه دنبال کردهاند. هر بار که درِ مدارس بسته میشود، توجهها معمولاً به کیفیت آموزش، افت تحصیلی یا مشکلات خانوادهها در نگهداری از فرزندان معطوف میشود، اما در پس این تعطیلیها زنجیرهای از مسائل کمتر دیدهشده نیز شکل میگیرد؛ مسائلی که مستقیماً با زندگی روزمره هزاران خانواده و شاغل گره خورده است.
هزینه مسیرهای نرفته چه میشود؟
یکی از خدماتی که تعطیلی مدارس همواره آن را تحت تأثیر قرار میدهد، سرویس مدارس است. خدمتی که قرار است دانشآموز را میان خانه و مدرسه جابهجا کند، اما با غیرحضوری شدن آموزش، پرسشهایی درباره هزینههای پرداختشده و نحوه محاسبه روزهای استفادهنشده مطرح میشود. از سوی دیگر، رانندگانی که درآمدشان به فعالیت همین سرویسها وابسته است نیز با کاهش یا توقف کار مواجه میشوند.
این چالش نخستین بار در دوران شیوع کرونا به شکل جدی خود را نشان داد؛ زمانی که مدارس برای ماهها تعطیل شدند و آموزش به فضای مجازی منتقل شد. در آن دوره بسیاری از خانوادهها درباره هزینههای پرداختی، از جمله سرویس مدارس و نحوه بازگشت یا محاسبه آن ابهام داشتند. چند سال بعد، تعطیلیهای گسترده ناشی از آلودگی هوا در سال ۱۴۰۱ بار دیگر همین مسئله را به جریان انداخت. دانشآموزان روزهای متعددی را در خانه گذراندند و کلاسها غیرحضوری شد، اما پرسش خانوادهها همچنان پابرجا بود که وقتی سرویس مدرسه خدمتی ارائه نکرده، تکلیف هزینهای که از پیش پرداخت شده چیست؟
سرویس مدارس نیز در سالهای اخیر از فرایندهای سنتی فاصله گرفته و به سمت مدیریت الکترونیکی حرکت کرده است. در حالی که پیشتر ثبتنام و اطلاع از جزئیات سرویسها از طریق مدارس انجام میشد، اکنون بخش عمده این فرایند در سامانه «سپند» انجام میشود؛ سامانهای که با هدف ساماندهی و نظارت یکپارچه بر حملونقل دانشآموزی راهاندازی شده و ثبت درخواست، تخصیص سرویس و پرداخت هزینهها از طریق آن انجام میشود. نرخ سرویس مدارس نیز براساس سازوکار مشخصی تعیین میشود. طبق قانون، شوراهای اسلامی شهرها مسئول تصویب نرخها هستند و شهرداریها موظفاند آن را برای اجرا ابلاغ کنند. به همین دلیل هزینه سرویس مدارس در شهرهای مختلف متفاوت است و با توجه به عواملی مانند طول مسیر، تعداد دانشآموزان و شرایط هر شهر محاسبه میشود.
سرویس مدارس؛ خدمتی که هر سال گرانتر میشود
با این حال، در سالهای اخیر بیش از نرخ سرویسها، تعطیلی مدارس و تأثیر آن بر هزینههای پرداختی مورد توجه خانوادهها قرار گرفته است. تعطیلیهایی که به دلایلی مانند آلودگی هوا، برودت هوا یا شرایط خاص کشور موجب میشود دانشآموزان از سرویس استفاده نکنند، اما هزینه آن از پیش پرداخت شده باشد. این موضوع در برخی سالها حتی به بازگشت بخشی از مبالغ دریافتی انجامید؛ بهطوری که پس از تعطیلی مدارس از ۱۰ اسفند، وزارت کشور اعلام کرد حدود ۳۰ درصد روزهای کاری سرویسها تحت تأثیر تعطیلیها قرار گرفته و مابهالتفاوت هزینهها باید به خانوادهها بازگردانده شود. در کنار این موضوع، افزایش سالانه نرخ سرویس مدارس نیز همچنان یکی از دغدغههای اصلی خانوادهها به شمار میرود. سال تحصیلی گذشته، هزینه سرویس مدارس برای دانشآموزان دوره ابتدایی حداقل ۵میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و حداکثر ۲۱ میلیون تومان تعیین شده بود. این رقم برای دانشآموزان دوره متوسطه از حداقل ۶میلیون و ۱۰۰ هزار تومان آغاز میشد و در برخی مسیرها و شرایط به ۲۳ میلیون تومان نیز میرسید.
امسال نیز تعیین نرخهای جدید در دستور کار شوراهای اسلامی شهرها قرار گرفته است. در تهران، اگرچه در ابتدا افزایش ۳۶.۸ درصدی نرخها پیشنهاد شده بود، اما شورای شهر با حذف ضریب ۱۵ درصدی شیب معابر و کاهش ضریب ترافیک از
۲۵ به ۱۵ درصد، بخشی از این افزایش را تعدیل کرد. بر این اساس، پیشبینی میشود نرخ سرویس مدارس در تهران برای سال تحصیلی جدید حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یابد. در برخی شهرها نیز افزایش بیشتری اعمال شده است؛ بهطوری که سازمان تاکسیرانی قزوین از رشد ۳۰ درصدی نرخ سرویس مدارس خبر داده است.
نسخه امسال برای هزینه سرویس مدارس چه بود؟
اما ماجرا به سالهای گذشته محدود نماند. در ماههای پایانی سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ نیز غیرحضوری شدن بخشی از آموزشها، بار دیگر موضوع هزینه سرویس مدارس را به یکی از مطالبات خانوادهها تبدیل کرد. در آن زمان مصطفی اسدی، مدیرکل آموزش و پرورش خراسان رضوی، با تأکید بر اینکه تعیین تکلیف این موضوع بر عهده تاکسیرانی و شورای ترافیک است، از ارسال نامهای به شورای شهر مشهد برای بازگرداندن وجوه دریافتشده از خانوادهها از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ به بعد خبر داد.
همزمان، مرتضی چایچی مطلق، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهرداری مشهد، اعلام کرد: اگر میزان غیرحضوری شدن کلاسها در یک ماه کمتر از ۳۰ درصد روزهای آموزشی باشد، حقالزحمه رانندگان به طور کامل پرداخت میشود، اما در صورت عبور از این سقف، هزینهها متناسب با میزان فعالیت واقعی سرویسها محاسبه خواهد شد. به گفته او، مطالبات رانندگان تا پایان اسفند ۱۴۰۴ تسویه شده و شرکتهای حملونقل نیز موظفاند حداکثر ۱۵ روز کاری پس از پایان قرارداد، مبالغ مربوط به روزهای غیرحضوری فروردین، اردیبهشت و خرداد را به خانوادهها بازگردانند.
در استان فارس نیز تصمیم مشابهی گرفته شد. علیرضا مصلینژاد، رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان آموزش و پرورش فارس، از بازگرداندن بخشی از هزینههای سرویس مدارس به خانوادهها خبر داد و گفت: با توجه به پرداخت قسط پایانی سرویسها پیش از آغاز سال جدید و غیرحضوری شدن مدارس، بخشی از خدمات عملاً ارائه نشده است. به گفته او، تنها در شیراز بیش از ۶۰۰ میلیارد ریال باید به خانوادهها بازگردانده شود و این روند در سایر شهرستانهای استان نیز اجرا خواهد شد.
موضوع بازپرداخت هزینهها در نهایت به سطح ملی نیز رسید. ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، مسعود نصرتی در نامهای به استانداریهای سراسر کشور، استرداد مابهالتفاوت هزینه سرویس دانشآموزی را ابلاغ کرد. در این نامه با اشاره به غیرحضوری شدن مدارس از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ تأکید شده بود که به دلیل ارائه نشدن خدمات جابهجایی دانشآموزان، وجوه متناسب با روزهای فعالیت نکردن سرویسها ــ حدود ۳۰ درصد مدت قرارداد ــ باید به خانوادهها بازگردانده شود. این ابلاغیه همچنین به ماده ۲۵ آییننامه حملونقل دانشآموزی و مسئولیت شوراهای هماهنگی ترافیک در نظارت و رسیدگی به این موضوع استناد کرده بود.
سرویس مدارس؛ زیر ذرهبین سپند
با وجود این تصمیمها، همچنان تعیین تکلیف هزینههای سرویس مدارس بیش از هر چیز به قراردادهای منعقدشده میان خانوادهها و شرکتهای حملونقل وابسته است. علی آمارلو، رئیس روابط عمومی و امور بینالملل اتحادیه حملونقل مسافر شهری کشور، در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به ماده ۲۵ آییننامه اجرایی حملونقل دانشآموزی گفت: جزئیات مربوط به نحوه پرداخت هزینهها، تسویه حسابها و دیگر تعهدات طرفین در قراردادهای منعقدشده میان شرکتهای حملونقل و اولیای دانشآموزان پیشبینی شده است.
به گفته او، بهای خدمات سرویس مدارس میتواند براساس توافق طرفین به صورت پیشپرداخت یا پرداخت ماهانه دریافت شود و در صورت بروز هرگونه اختلاف نیز امکان پیگیری موضوع از طریق شورای همتا مستقر در استانداریها یا فرمانداریها وجود دارد.
این اظهارات نشان میدهد اگرچه چارچوبهای کلی فعالیت سرویسهای مدارس در آییننامهها مشخص شده، اما در بسیاری از موارد، نحوه اجرای تعهدات و تعیین تکلیف اختلافات به مفاد قراردادهای میان خانوادهها و شرکتهای حملونقل بستگی دارد.
در همین حال، مسئولان حوزه حملونقل دانشآموزی در حال برنامهریزی برای سال تحصیلی آینده هستند. مسعود کاظمی، مدیرعامل اتحادیه حملونقل مسافر شهری کشور، اعلام کرده والدین تا پایان تیر فرصت دارند درخواست خود را از طریق سامانه «سپند» ثبت کنند. به گفته او، این سامانه با هدف مدیریت یکپارچه، نظارت بر عملکرد ناوگان و افزایش ایمنی حملونقل دانشآموزی راهاندازی شده و ثبت بهموقع درخواستها به برنامهریزی بهتر شهرداریها پیش از آغاز سال تحصیلی کمک میکند .
کاظمی همچنین بر استفاده از ناوگان دارای مجوز تأکید کرد و گفت: خودروها و رانندگان فعال در سامانه سپند بهصورت مستمر از نظر صلاحیت فنی و ایمنی تحت نظارت قرار دارند. او درباره هزینهها نیز توضیح داد: نرخ سرویس مدارس هر سال تا پایان خرداد توسط شهرداریها و با تصویب شورای اسلامی شهر تعیین میشود و علاوه بر دستمزد رانندگان، هزینههای نظارتی و پشتیبانی را نیز در بر میگیرد. به گفته وی، نرخنامههای بارگذاریشده در سامانه سپند تنها مبنای قانونی دریافت وجه از خانوادهها هستند.
نظر شما