‏هجرت تاریخی امام حسین(ع) از مدینه تا کربلا، با همراهی جمعی از اهل بیت(ع) انجام گرفت که زنان و فرزندان امام حسین (ع) از آن جمله بودند. یکی از فرزندان امام حسین(ع) که در این حرکت الهی حاضر بود و علاوه بر رنج سفر کربلا، محنت سفر شام را نیز به دوش کشید، حضرت رقیه سلام الله علیها است.[1] این دختر سه ساله[2]‌ که به فاطمه صغری نیز معروف است[3]، برجسته ترین حضور خود را در دوران پس از شهادت امام حسین(ع) و در ایام اسارت شام تجربه نمود؛ ایامی که از سخت ترین روزگار خاندان اهل بیت(ع) بود و مصیبت ها و شدائد بسیاری بر ایشان وارد گردید.

اما آن‌چه درباره این شخصیت ارزشمند کمتر مورد توجه قرار گرفته است، رسالت ایشان در قیام امام حسین ع است؟ این‌که در کنار نقشی که به عنوان دختر امام(ع) ایفا کردند، چه رسالت دیگری بر عهده داشتند و تاثیر ایشان در گستره‌ای فراتر از حادثه کربلا چه بود؟

پر واضح است که نقش ایشان در بُعد عاطفی ماجرا بسیار پر رنگ بود و حضور پر احساس و تاثیرگذار ایشان در شام، موجب تأثّر دوست و دشمن گردید؛ اما دختر امام حسین(ع) علاوه بر نقش خانوادگی، کارکرد سیاسی نیز داشت و با ابراز احساس معصومانه خود، موجب علنی شدن مظلومیت امام حسین(ع) گردید. به واقع، رفتار و گفتار ایشان در رثای امام حسین(ع) موجب گردید تا مظلومیت سیدالشهدا(ع) در واقعه کربلا آشکار شود و حقانیت حضرت در برابر دشمن اثبات گردد.

به بیان دیگر، نقش حضرت رقیه(س) در ماجرای عاشورا تنها نقشی عاطفی نبود که با ابراز علاقه دختری خردسال به پدر شهیدش تجسّم پیدا کند، بلکه رسالتی حماسی بود که با برشمردن ظلم و شقاوت دشمنان و اعلان مظلومیت و بی‌گناهی امام حسین(ع)، چهرۀ کریه و منفور دستگاه یزید را بر همگان آشکار کرد؛ به گونه ای که دشمن را مجبور به عذرخواهی و ابراز پیشمانی نمود؛ چنان که وقتی سر مبارک امام حسین(ع) در پیش روی یزید قرار گرفت، او با سرودن اشعاری[4] از کشته شدن حضرت اظهار شادی کرد، اما وقتی از وضعیت رقّت‌ بار کاروان اسرا مطلّع گردید و با افشاگری‌های خاندان امام(ع) رسوا شد، از قتل امام حسین(ع) برائت جست و از کردۀ خود اظهار پشیمانی کرد و به خانوادۀ خود اجازه داد تا سه روز برای امام حسین(ع) سوگواری کنند.[5]

در واقع، حضرت رقیه(س) رسالتی که امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) به عهده گرفته بودند را تکمیل کرد و با اظهار دلدادگی خود به امام حسین(ع) و خلق صحنه های دادخواهی، به ماموریت ایشان برای افشا نمودن چهره پلید دشمن جلوۀ بیشتری بخشید و حقانیت امام(ع) را برای همیشۀ تاریخ جاودانه ساخت.

اینک، دختران شهیدان نیز می توانند با الگو قرار دادن حضرت رقیه(س)، نام و یاد پدران خود را زنده نگاه دارند و آرمانی را که پدر شهیدشان با خون خود آبیاری نمودند، با رفتار و گفتار صحیح خود بارور سازند؛ بدین‌گونه که با بهره‌گیری از منش حضرت رقیه(س) در اعلان مظلوم و افشای ظالم، حقانیت راه شهیدان را نشان دهند و چهره فریبندۀ دشمنان را بر ملا سازند و غبار ابهام را از ذهن و باور جوانان بزدایند.

منابع:

[1] . ابن فُندُق بیهقی(م ۵۶۵ ق) در کتاب لباب الانساب، در کنار فاطمه و سکینه از دختری به نام رقیه برای امام حسین(ع) یاد کرده است. نک: لباب الانساب، ص۳۵۵.

[2] . در برخی گزارش ها، سن شریف ایشان سه سال رقم زده شده است. نک: معالی السبطین ج2، ص101.

[3] . نک: بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۱۵.

[4] . ای کاش بزرگان قبیله من که در جنگ بدر کشته شدند، اکنون بودند و زاری قبیله خزرج را از زدن شمشیرها و نیزه ها می دیدند! در آن هنگام از شدت فرح فریاد می زدند و می گفتند: ای یزید دست مریزاد! ما بزرگان این‌ها را به جای کشتگانمان در بدر کشتیم و سربه سر شد. الملهوف، ص214.

[5] . نک: انساب الاشراف، 222؛ تاریخ طبری، ج5، ص464؛ البدایه و النهایه، ج8، ص112.