«موج گرمای بی‌سابقه» بیشتر از یک هفته است که اروپایی‌ها را کلافه کرده و صدای مردم و مسئولان قاره سبز و خنک را درآورده است. فرانسوی‌ها با وجود هشدارهای گرمایی هواشناسی بیشتر از همه تلفات داده‌اند؛ فقط در برخی نقاط دمای بالای ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه کرده و البته وقتی میانگین دمای ۲۴ ساعته کشورشان به ۳۰ درجه سانتیگراد رسید آن روز را به عنوان گرم‌ترین روز ثبت‌شده در تاریخ فرانسه اعلام کردند! همین میانگین ۳۰ درجه، فشار قابل‌توجهی بر بیمارستان‌ها و نیروهای امدادی وارد کرد، افزایش تماس‌ها با اورژانس را به دنبال داشت و طبق اعلام‌های رسمی نزدیک به هزار کشته برجای گذاشت.

گرمای بالای ۴۰ و چای داغ ایرانی

در این بلبشوی حرارتی چندان خوبیت ندارد میانگین دمای ۳۰درجه را شوخی بگیرید و شروع به ساختن داستان‌های خنده‌دار از چای داغ خوردن ایرانی‌ها در گرمای بالای ۴۰ درجه این روزها کنید! موج گرمای شدید و هشدارهای پی‌درپی اروپایی‌ها را هم به حساب نازک‌نارنجی بودن ساکنان قاره سبز نگذارید. به قول متخصصان در مقوله گرمازدگی و تاب تحمل گرما، اولاً مسئله ژنتیک بسیار مهم است و ثانیاً مسائل جغرافیایی و آب و هوایی نقش مهمی دارند. ساده‌تر اینکه وقتی مثلاً در زمستان این طرف جهان، مسئولان هواشناسی کشورمان بابت ورود موج سرمای شدید و منفی۲۰ درجه به کشور هشدار می‌دهند، مردم مناطق اسکاندیناوی که سابقه سرماهای بسیار بسیار بدتری را دارند، برای سرمایی بودن ما ایرانی‌ها جوک نمی‌سازند!
چند روز قبل «یورونیوز» گزارشی را از موج گرمای اروپایی منتشر کرد و در آن به تفصیل توضیح داد که چرا اغلب کشورهای اروپایی برای مواجهه با گرمای روزهای آینده آماده نیستند.
اول اینکه به اذعان اغلب دانشمندان گرمای امسال اروپا واقعاً در ۵۰ سال اخیر بی‌سابقه بوده و برخی منابع علمی نوشتند که حتی ۲۰ سال پیش هم گرمای این روزها برای اروپایی‌ها غیرقابل تصور بود! دوم اینکه گرمای همه جای اروپا مثل فرانسه و میانگین ۳۰ درجه‌ای‌اش نیست. امسال حتی در یکی دو شهر فرانسه دمای بالای ۴۴ درجه هم ثبت شد. در کشورهایی مثل ایتالیا هم که گرما در شهرهایی مثل رم و میلان به ۴۰ درجه و بیشتر می‌رسد، فقط درجه گرما مهم نیست، بلکه رطوبت بسیار بالا تحمل گرما را دشوار می‌کند.
سوم و مهم‌تر از همه آن طور که «یورونیوز» می‌نویسد، شهرها در بخش‌های وسیعی از اروپای مرکزی و شرقی به دلیل اینکه آب‌وهوای خنک‌تری داشته و دارند، برای مقابله با این موج گرما، توانایی و امکانات لازم را ندارند. یعنی ساختمان‌ها چندان ضد گرما نیستند، برای خیلی از آن‌ها کولر و وسایل سرمایشی در نظر گرفته نشده و فضای شهرها از فضای سبز و سایه‌های انسان‌ساخت زیادی برخوردار نیستند. مثلاً بافت‌های آجری قدیمی شهرهای اروپای مرکزی و بلوکه‌های بتنی باقیمانده از دوران کمونیسم ظرفیت بالایی برای جذب گرما دارند. این ساختمان‌ها به دلیل سایه کم، تهویه محدود و نبود سامانه‌های سرمایشی، گرما را در طول روز جذب می‌کنند و تا ساعت‌ها پس از غروب آن را در داخل ساختمان آزاد می‌کنند. واحدهای طبقه آخر بیش از همه آسیب می‌بینند و این ساختمان‌های پیش‌ساخته بارها به‌عنوان آسیب‌پذیرترین واحدهای مسکونی منطقه در برابر گرما معرفی شده‌اند. استفاده از دستگاه‌های تهویه مطبوع که در موج‌های گرما می‌تواند جان افراد را نجات دهد، در اروپای مرکزی بسیار کمتر از کشورهای مدیترانه‌ای رواج دارد؛ حتی در مقایسه با کشورهایی مانند فرانسه که نرخ نصب تأسیسات برودتی پایینی دارند.
بنابراین برای بیشتر خانواده‌های اروپای مرکزی تنها راه فرار از گرما، باز کردن پنجره‌ها در طول شب است؛ اما این موج گرما دقیقاً همین امکان را هم از آن‌ها گرفته است. شب‌های گرمسیری موجب می‌شوند مردم حتی پس از غروب آفتاب نیز نتوانند از گرما فرار کنند و در نتیجه بدن فرصت کافی برای بازیابی توان در طول شب را از دست می‌دهد.

روزهای گرم، شب‌های داغ

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد ترکیب روزهای بسیار گرم و شب‌های داغ، خطرناک‌ترین وضعیت ممکن است و همین ماجرا آمار تلفات در میان اروپایی‌ها را بالا برده است.
این روزها انگلیسی‌ها برای فرار از گرما به کانال‌ها، حوضچه‌ها، استخرها و دریاچه‌های شهری پناه برده‌اند. بلغارستان، مجارستان و جمهوری چک با خطر وارد شدن فشار شدید بر بیمارستان‌ها و خدمات اورژانس برای مقابله با گرمازدگی روبه‌رو هستند. در فرانسه با وجود اقداماتی که از چند سال پیش آغاز شده، درخت‌های سایه‌دار بسیاری کاشته شده، اماکن سقف‌دار شهری افزایش یافته و... اما هشدارها پابرجا هستند و آمار تلفات بالاست.
نکته دیگر اینکه سال تحصیلی کشورهای اروپایی هنوز تمام نشده و در کشورهایی مانند انگلیس مدارس و نهادهای عمومی زیرساخت‌های سرمایشی مناسبی ندارند و باید یا اعلام تعطیلی کنند یا اینکه ساعات کارشان را تغییر دهند.
گرما، شاغلان در بخش ساخت‌وساز و کشاورزی در بسیاری از این کشورها را هم تحت تأثیر قرار خواهد داد. علاوه بر این‌ها تأثیر گرما بر حمل‌ونقل ریلی هم در بسیاری از کشورهای اروپایی مشهود است. قطعاً گرمای شدید موجب افزایش خطر تاب برداشتن ریل‌ها و اعمال محدودیت سرعت قطارها می‌شود برای همین چندین شرکت راه‌آهن در اروپای مرکزی اجرای تدابیر ویژه مقابله با گرما را آغاز کرده‌اند.

فقط یک جسد دیگر

پیش‌بینی شده بود گرما از غرب، به سمت شرق اروپا حرکت خواهد کرد. این اتفاق افتاد و حالا هم دوباره هشدار صادر شده که موج گرما در روزهای پیش رو نیز بخش مرکزی و جنوبی اروپا را خواهد سوزاند! آلمان و ایتالیا مدام در حال ثبت رکوردهای گرمایی جدید هستند. «رویترز» گزارش داده در بسیاری از کشورهای اروپایی موج گرما، دما را تا ۱۸ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین فصلی خود رسانده است. بسیاری از فعالیت‌های ورزشی در اماکن بدون سقف تعطیل شده، زمان برخی مسابقات ورزشی تغییر کرده یا کاهش یافته و تقاضا برای پنکه‌های برقی به شدت رو به افزایش است و تولیدکنندگان آسیایی تهویه مطبوع از رونق فروششان در اروپا خبر داده‌اند.
آخر مطلب این نکته را هم یادآور شویم که آمار بالای مرگ و میرها به دلیل گرما شگفت‌زده‌تان نکند. اینجور نیست که گرمای ۴۰ درجه بتواند همه اروپایی‌ها را بکشد چون ۸۰ یا ۹۰درصد تلفات مختص به سالمندان، افراد بی‌خانمان و بیماران بوده است. قُبح ختام این مطلب هم خبری از یورونیوز است که می‌گوید: «از زمانی که موج گرمای بی‌سابقه در پاریس و مناطق دیگر فرانسه جان انسان‌ها را گرفته و ظرفیت نگهداری اجساد را پر کرده است، مدیران شرکت‌های خدمات تدفین و خانواده‌های عزادار تقریباً همگی یک پرسش دارند که آیا برای یک جسد دیگر جا دارید؟... متأسفانه پاسخ سردخانه‌دارها اغلب منفی است»!