اتحادیه اروپا که زمانی نماد ثبات، همکاری و یکپارچگی پس از جنگ جهانی دوم بود، امروز با چالشهای جدی عدم ثبات سیاسی روبهرو است. دولتهایی که بهسرعت تغییر میکنند، پارلمانهای شکسته، ظهور پوپولیسم و فشارهای خارجی مانند جنگ اوکراین و بحران اقتصادی، تصویری از «اتحادیهای لرزان» ترسیم میکنند. سرعت تغییر دولتها در اتحادیه اروپا حالا آنقدر زیاد شده که عملاً به یک امر طبیعی تبدیل شده است.
فرانسه؛ الیزه روی گسل دائمی
فرانسه که زمانی یکی از ستونهای اصلی اتحادیه اروپا بود در سالهای اخیر نماد بارز عدم ثبات دولتی شده است. از سال ۲۰۲۲ تاکنون، این کشور پنج نخستوزیر داشته؛ رکوردی تاریخی در جمهوری پنجم. دولتهای بارنیه، بایرو و لوکورنو عمدتاً به دلیل ناتوانی در تصویب بودجه و رأی عدم اعتماد پارلمان بهسرعت سقوط کردند. دامنه این بیثباتی تا آنجا رسیده که بودجه ۲۰۲۵ فرانسه در سال ۲۰۲۶ تصویب شد. این بحران، توانایی فرانسه در رهبری اروپا (بهویژه در مسائل امنیتی و اوکراین) را تضعیف کرده است. شاخص ثبات سیاسی جهانی بانک جهانی در ۲۰۲۴، فرانسه را در پایینترین رتبه اتحادیه (۰.۲۴-) قرار میدهد.
انگلستان؛ جزیره بیثبات
هرچند انگلستان در ۲۰۲۰ اتحادیه را ترک کرد، اما ناپایداری سیاسی آن، درس بزرگی برای اروپا شده است. پس از رأی خروج، این کشور حدود هفت نخستوزیر دیده است. انگلستان اکنون با تورم، مشکلات تجاری و شکافهای داخلی (اسکاتلند و ایرلند شمالی) دست و پنجه نرم میکند. خروج از اتحادیه اروپا که قرار بود استقلال بیاورد، در عمل شکافهای حزبی را عمیقتر کرد و اعتماد عمومی به نهادها را کاهش داد. بسیاری از شهروندان حالا پشیماناند.
ایتالیا، اسپانیا و یونان؛ بیثباتیهای تاریخی و جدید
ایتالیا سابقه طولانی دولتهای کوتاهمدت دارد (دهها دولت پس از جنگ)، گرچه چندسالیاست که در سایه یک دولت راستگرا ثبات نسبی بیشتری یافته است. با این حال، بدهی بالا و چالشهای اقتصادی همچنان تهدیدکنندهاند. اسپانیا اگرچه ثبات نسبی دارد اما با چالشهایی مانند جداییطلبی کاتالونیا، اختلافات منطقهای و دولتهای ائتلافی مواجه است. در سالهای اخیر چندین انتخابات زودهنگام در این کشور برگزار شده و تنشهای سیاسی داخلی ادامه دارد.
آلمان، موتور اقتصادی اروپا نیز با چالشهایی مانند افول اقتصادی، مهاجرت و ظهور احزاب افراطی روبهرو است. ثبات آن نسبت به فرانسه بیشتر است، اما شاخصهای کلی اتحادیه نشاندهنده کاهش ثبات در بیش از ۶۰ درصد کشورهای اروپایی از ۲۰۲۰ به بعد است.در مجموع میتوان گفت قاره سبز با تله ثبات ظاهری (حمایت از رهبران اقتدارگرا برای جلوگیری از بیثباتی منطقهای) مواجه است. این رویکرد، اصلاحات دموکراتیک را کند کرده و اعتبار فرایند الحاق را زیرسؤال برده است.
شاخص کلی و میانگین ثبات سیاسی در ۲۷ کشور اتحادیه حدود ۰.۵ (از منفی ۲.۵ تا ۲.۵) است؛ هرچند در برخی کشورها مانند لوکزامبورگ این شاخص بالاست اما در فرانسه و انگلستان پایین است. به همین دلیل است که کارشناسان معتقدند این رقص پرتلاطم میتواند به پراکندگی منجر شود. آینده اتحادیه نه فقط به بروکسل، بلکه به توانایی پایتختها در ساخت اجماع بستگی دارد. هرچند اروپا هنوز قدرتمند است، اما ثباتش دیگر تضمینی نیست.
نظر شما