به‌گزارش قدس آنلاین، صد و بیست و چهارمین روز تقابل، آغازگر فاز تازه‌ای از مناقشه با عنوان «اجرای تفاهم‌نامه» بود. در حالی که اخبار روزهای گذشته بر امضای یک تفاهم‌نامه دوصفحه‌ای میان تهران و واشنگتن متمرکز بود، تحولات ۲۴ساعت اخیر نشان داد گام برداشتن از «توافق کاغذی» به «تعهدات عملی»، مستلزم فرایندی پیچیده و زمانبر است. حضور همزمان کارگروه‌های فنی ایرانی و آمریکایی در دوحه، بدون برگزاری نشست مستقیم مقامات ارشد، گویای آن است که ایران بر اجرای گام‌به‌گام تعهدات، به‌ویژه در حوزه‌های مالی و امنیتی اصرار دارد و پیش از هر گونه تعامل مستقیم، به دنبال وصول مطالبات خود از واشنگتن است.

عبور از دیپلماسی نمایشی

مهم‌ترین تحول روز گذشته، آغاز مذاکرات در سطح کارشناسی میان ایران و آمریکا در پایتخت قطر است. به گزارش منابع مطلع، دست‌کم سه کارگروه تخصصی در دوحه مستقر شده‌اند که به ترتیب روی پرونده‌های هسته‌ای، مسائل مالی و بازگشت دارایی‌های مسدودشده و همچنین دیپلماسی مرتبط با اجرای تفاهم‌نامه تمرکز دارند. این ساختار نشان می‌دهد طرفین وارد فاز راستی‌آزمایی عملی و ترجمه مفاد سیاسی به اقدام‌های عینی شده‌اند. نقش میانجیگران قطری و پاکستانی در این مرحله، حائز اهمیت است؛ چراکه وظیفه ارائه راهکارهای فنی برای دستیابی به توافق‌های مقدماتی را بر عهده دارند تا در نهایت، برای تصمیم‌گیری به مقامات ارشد دو کشور ارجاع داده شود.

گره اصلی؛ آزادسازی دارایی‌ها و تعهدات لبنان

ایران در این دور از مذاکرات، موضعی صریح و مبتنی بر اولویت‌های خود اتخاذ کرده است. تهران اعلام کرده تا زمانی که پنج بند کلیدی تفاهم‌نامه به اجرا درنیاید، حاضر به مذاکره درباره سایر موضوعات نیست. در صدر این خواسته‌ها، آزادسازی منابع مالی مسدودشده قرار دارد که رقم آن در قطر حدود ۶میلیارد دلار و در هفت کشور دیگر جهان افزون بر ۱۵۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود. جمهوری اسلامی تأکید دارد این منابع باید در اختیار بانک مرکزی ایران قرار گیرد تا امکان خریدهای بین‌المللی فراهم شود.

در کنار این موضوع، اجرای بند مربوط به پایان جنگ در لبنان و خروج نیروهای اسرائیلی از این کشور، به عنوان یکی دیگر از شروط اصلی ایران برای پیشبرد مذاکرات مطرح است. تهران معتقد است رژیم صهیونیستی با ادامه حملات و تلاش برای اشغال مناطق راهبردی در جنوب لبنان، در حال تضعیف تفاهم‌نامه است و آمریکا باید متحد خود را مهار کند. این رویکرد، واشنگتن را در موضعی دشوار میان «تأمین خواسته‌های نظامی تل‌آویو» و «جلوگیری از فروپاشی تفاهم‌نامه با ایران» قرار داده است.

هرمز؛ میدان آزمون حاکمیت دریایی

در حوزه امنیت دریایی، تنگه هرمز همچنان به عنوان یکی از محورهای اصلی مناقشه مطرح است. اصرار ایران بر اینکه مدیریت امنیتی و ناوبری در این آبراه، بخشی از حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی است، با خواسته آمریکا مبنی بر «آزادی بی‌قید و شرط ناوبری» در تعارض است. همزمان، اخبار حاکی از آن است که با وجود هشدارهای ایران مبنی بر استفاده از مسیرهای غیرمجاز، ۲۱کشتی از جمله نفتکش‌ها همچنان از مسیر تعیین‌شده از سوی عمان برای عبور از تنگه استفاده می‌کنند.

این مسیر که با هماهنگی سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام شده، عبور کوتاه‌تر و رایگانی را برای کشتی‌ها فراهم می‌کند. در تازه‌ترین تحول، یک کشتی کانتینری خارجی به دلیل حرکت در خارج از مسیر تعیین‌شده از سوی ایران، در آب‌های کم‌عمق تنگه هرمز به گل نشسته است. این رویداد، بار دیگر بر ریسک‌پذیری ناوبری در این آبراه حساس و تأکید ایران بر انحصار خود بر مسیرهای عبوری صحه می‌گذارد.