به‌گزارش قدس آنلاین، تازه‌ترین نظرسنجی مؤسسه افکارسنجی «یوگاو» نشان می‌دهد ۵۵ درصد آمریکایی‌ها معتقدند روحیه میهن‌پرستی در جامعه این کشور نسبت به گذشته کمرنگ‌تر شده است؛ آماری که از فرسایش یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت ملی آمریکا حکایت دارد. همزمان، انتشار مقاله‌ای از «استیون بی.اسمیت» در مجله آتلانتیک، تصویری عینی از همین دگرگونی ارائه می‌دهد؛ روایتی از یک میهمانی روز استقلال که در آن، یک پرسش ساده درباره میهن‌پرستی، فضای صمیمی جمع را به سکوتی سنگین تبدیل می‌کند.

اسمیت می‌نویسد چند خانواده و همکار برای جشن چهارم جولای، سالروز استقلال آمریکا دور هم جمع شده بودند. هات‌داگ و همبرگر روی میز بود و همه برای بزرگداشت یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های ملی آمریکا آمده بودند. اما وقتی میزبان از حاضران پرسید «آیا هنوز هم احساس میهن‌پرستی می‌کنید؟» بسیاری با نوعی معذب بودن به یکدیگر نگاه کردند و تنها یکی از افراد حاضر در خانه‌ای بزرگ شده بود که پرچم آمریکا بر سردرش نصب می‌شد. از نگاه نویسنده، همین صحنه نشان می‌دهد مفهومی که زمانی بدیهی و مورد توافق به نظر می‌رسید، امروز خود به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است.

یافته‌های یوگاو نیز همین تغییر را در مقیاس ملی تأیید می‌کند. بیش از نیمی از شهروندان آمریکا معتقدند حس میهن‌پرستی نسبت به گذشته تضعیف شده و حدود یک‌سوم نیز اذعان کرده‌اند خودشان نیز کمتر از گذشته احساس میهن‌پرستی دارند. این آمارها نشان می‌دهد شکاف سیاسی و اجتماعی در آمریکا دیگر تنها به رقابت جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها محدود نیست، بلکه به برداشت شهروندان از تاریخ، هویت ملی و حتی معنای «آمریکایی بودن» نیز سرایت کرده است. این تصویر را تازه‌ترین نظرسنجی مؤسسه «گالوپ» نیز تأیید می‌کند. براساس این نظرسنجی که همزمان با فرارسیدن چهارم جولای منتشر شده، تنها ۵۳ درصد آمریکایی‌ها گفته‌اند «بسیار» یا «تا حد زیادی» به آمریکایی بودن خود افتخار می‌کنند؛ رقمی که نسبت به سال گذشته پنج واحد درصد کاهش یافته و پایین‌ترین سطح ثبت‌شده از زمان آغاز این نظرسنجی‌ها در سال ۲۰۰۱ است. همچنین بیش از سه‌چهارم پاسخ‌دهندگان معتقدند بنیان‌گذاران ایالات متحده اگر امروز را می‌دیدند، از وضعیت کنونی کشور ناامید می‌شدند. گالوپ همچنین نشان می‌دهد این افت، عمدتاً ناشی از کاهش احساس غرور ملی در میان دموکرات‌ها و رأی‌دهندگان مستقل است، در حالی که جمهوری‌خواهان همچنان سطح بالاتری از غرور ملی را ابراز می‌کنند.

نسلی دور از روایت بنیان‌گذاران

داده‌های این نظرسنجی نشان می‌دهد فاصله با روایت سنتی از هویت آمریکایی، در میان نسل‌های جوان پررنگ‌تر است. اگرچه اکثریت آمریکایی‌ها همچنان استقلال این کشور را رویدادی مثبت ارزیابی می‌کنند، اما شدت این احساس در میان نسل‌ها یکسان نیست. تنها ۴۸ درصد افراد زیر ۳۰ سال استقلال آمریکا را «بسیار خوب» توصیف کرده‌اند، در حالی که این رقم در میان سالمندان به ۸۶ درصد می‌رسد. این شکاف نسلی نشان می‌دهد روایت بنیان‌گذاران آمریکا و ارزش‌هایی که زمانی محور اجماع ملی بود، دیگر برای بخشی از نسل جدید همان اعتبار گذشته را ندارد.

البته مقاله آتلانتیک تأکید می‌کند این وضعیت الزاماً به معنای از بین رفتن علاقه به کشور نیست. از نگاه اسمیت، بخشی از جامعه آمریکا، به‌ویژه در میان جریان‌های مترقی، میهن‌پرستی را با ملی‌گرایی افراطی، تبعیض یا بیگانه‌هراسی یکسان می‌بیند و به همین دلیل از به‌کار بردن این مفهوم پرهیز می‌کند. در مقابل، او استدلال می‌کند سنت سیاسی آمریکا از ابتدا بر این ایده بنا شده که عشق به کشور می‌تواند با نقد قدرت و اعتراض به عملکرد دولت همزمان باشد.

اسمیت با اشاره به متن اعلامیه استقلال آمریکا یادآور می‌شود که بنیان‌گذاران این کشور، حق اعتراض و حتی مقاومت در برابر حکومتی را که از اصول بنیادین آزادی و برابری فاصله بگیرد، به رسمیت شناخته بودند. از این منظر، وفاداری شهروندان نه به دولت‌های مستقر، بلکه به اصول و حقوقی است که دولت موظف به پاسداری از آن‌هاست. به همین دلیل، اعتراض مدنی یا نقد سیاست‌های حکومت نیز می‌تواند جلوه‌ای از میهن‌دوستی باشد، نه نشانه‌ای از مخالفت با کشور.

اختلاف بر سر معنای میهن‌پرستی

آنچه امروز آمریکا با آن روبه‌رو است، بیش از آنکه کاهش علاقه شهروندان به کشورشان باشد، اختلاف بر سر تعریف میهن‌پرستی است. بخشی از محافظه‌کاران، مخالفت با سیاست‌های دولت یا اعتراض‌های خیابانی را رفتاری «غیرآمریکایی» توصیف می‌کنند، در حالی که بسیاری از منتقدان معتقدند وفاداری به آرمان‌های آزادی، برابری و حاکمیت قانون، گاه مستلزم نقد دولت و مطالبه اصلاحات است.در دهه‌های اخیر، جنگ‌های طولانی، بحران‌های اقتصادی، افزایش شکاف‌های اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای سیاسی نیز این اختلاف را تشدید کرده است. برای بخشی از جامعه آمریکا، فاصله میان آرمان‌های اعلام‌شده این کشور و برخی سیاست‌های داخلی و خارجی، این پرسش را پررنگ‌تر کرده که هویت آمریکایی امروز بر چه اصولی استوار است و چگونه باید از آن دفاع کرد.

شاید به همین دلیل است که نظرسنجی یوگاو، برخلاف ظاهر تاریخی خود، بیش از آنکه درباره انقلاب ۲۵۰ سال پیش باشد، درباره آمریکای امروز سخن می‌گوید؛ کشوری که همچنان روز استقلال خود را جشن می‌گیرد، اما بیش از هر زمان دیگری درباره معنای استقلال، میهن‌پرستی و هویت ملی دچار اختلاف نظر است. اگر روزگاری پرچم آمریکا نماد اجماع ملی تلقی می‌شد، امروز حتی پاسخ دادن به پرسشی ساده درباره احساس میهن‌دوستی نیز می‌تواند سکوتی سنگین بر یک میهمانی خانوادگی حاکم کند؛ سکوتی که شاید بیش از هر چیز، از شکافی خبر می‌دهد که اکنون به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی و سیاسی ایالات متحده تبدیل شده است.