در حالی که ماه صفر با نسیم دلانگیز و حزنآلود خود از راه رسیده، قلبهای مشتاق دوباره بیقرار جادههای منتهی به کربلا شدهاند. پیادهروی اربعین تنها یک سفر نیست؛ یک بیعت بزرگ تاریخی است که در آن، جانهای خسته در مسیر عشق، جلا مییابند و ارادههای سست در اقیانوس بیکران محبت اباعبدالله الحسین(ع) جان میگیرند. این مسیر بهشتی، تجلیگاه ایثار و برادری و مشق تمدنسازی است که در آن، مرزهای جغرافیایی و طبقاتی فرومیریزد و همه در یک صف واحد، به سوی حقیقت مطلق گام برمیدارند. اما امسال شرایط متفاوت است. پس از شهادت رهبر عظیمالشأن انقلاب، ملت ایران در یک جهاد مستمر برای حفظ آرمانها در میدانهای شهر حضور یافتهاند و این حضور، ضامن اقتدار و امنیت ملی بوده است. حال، تقارن این مسئولیت بزرگ اجتماعی با موعد زیارت اربعین، پرسشی عمیق در جان دغدغهمندان ایجاد کرده که چگونه میتوان میان ماندن در سنگر شهر و رفتن به زیارت، توازن برقرار کرد؟ گفتوگوی ما با حجتالاسلام علیرضا پناهیان، واکاوی دقیق این موضوع است و راهبردهایی برای عبور از این دوگانه ارائه میدهد که خواندن آن برای هر زائر و میدانداری ضروری است.
اربعین سلاح تمدنساز مقاومت
حجتالاسلام پناهیان با نگاهی راهبردی به ماهیت اربعین، آن را فراتر از یک زیارت مستحبی ساده دانسته و میگوید: نگاه تقلیلگرایانه به این رویداد، بزرگترین آسیب برای جبهه حق است. اربعین قلب تپنده مقاومت است و همان روحیهای که امروز در خیابانهای ایران برای ایستادگی در برابر دشمنان جاری است، از سرچشمه زلال حماسه حسینی سیراب میشود. اربعین نه تنها رقیب حضور در میدان نیست، بلکه تقویتکننده آن است. درواقع، زائر اربعین وقتی به کربلا میرود، در حال طی کردن مراحلی از تمرین زندگی اجتماعی مقتدرانه است که خروجی آن، تربیت نیروهایی است که پس از بازگشت، در سنگرهای داخلی با صلابتی مضاعف حاضر میشوند.
او تصریح میکند: اگر انقلاب اسلامی این قدرت را ایجاد نکرده بود، ما هرگز به این شکوه در اربعین دست نمییافتیم. شهدای ایران و عراق جان دادند تا مسیر باز شود و امروز این مسیر، هویتبخش نسلهای آینده است. هیچ سخنرانی و آموزشی به اندازه حضور در آن فضای تمدنساز نمیتواند روحیه انقلابی را در نفوس مستعد جوانان نهادینه کند. بنابراین، نباید با نگاه غیرانقلابی به اربعین نگریست؛ چرا که اربعین خودش ثمره انقلاب است و باید برای تقویت ساختارهای انقلابی از آن بهره برد.
مهندسی حضور و تقسیم کار انقلابی
استاد پناهیان الگویی از تقسیم کار هوشمندانه ارائه داده و تشریح میکند: نباید با صدور یک حکم عمومی و کلی، جامعه را دچار سردرگمی کرد. تکلیف افراد در این مقطع حساس، تابع نقش ویژه آنهاست. کسی که در شهر خود، محور یک فعالیت کلیدی در تداوم نهضت است و نبودنش موجب لطمه به میدان میشود، باید وزن حضور خود را بسنجد. در این شرایط، نباید میدان را رها کرد، اما این به معنای انصراف مطلق از اربعین نیست.
او میگوید: برخی افراد نقش ویژهای در اربعین دارند؛ مثلاً موکبداران، قافلهسالاران و کسانی که با عراقیها ارتباط عمیق دارند. حضور این افراد در عراق، ضرورتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. از سوی دیگر، کسانی که در میدان شهر تکلیف دارند، میتوانند با برنامهریزی، بخشی از نیروها را به کربلا بفرستند تا پیام استقامت ملت ایران را به گوش جهانیان برسانند و خود در سنگرهای داخلی باقی بمانند. این یک تعامل دوطرفه است که میتواند هم جبهه داخلی را پرشور نگه دارد و هم پیادهروی اربعین را با شکوه تمام برگزار کند.
ضرورت همافزایی و نیروسازی در مسیر
این کارشناس دینی با تأکید بر ضرورت کیفیسازی حضور در پیادهروی اربعین، تصریح میکند: هر زائر باید از این فرصت برای کادرسازی و تربیت نیرو استفاده کند. هر فردی که عازم این سفر میشود، باید دستکم دو نفر از کسانی را که تاکنون تجربه حضور در این فضای تمدنساز را نداشتهاند، با خود همراه کند تا دایره تأثیرگذاری این حرکت معنوی گستردهتر شود. در این مسیر، نباید از ظرفیت بیبدیل میزبانی مردم عراق غافل شد؛ چرا که امسال پیوند میان ملت ایران و عراق به برکت خون رهبر شهید، به اوج تاریخی خود رسیده است. زائران امسال درواقع سفیران این پیام هستند که خون پاک رهبر شهیدمان، نه تنها خللی در اراده ملت ایجاد نکرده، بلکه پیوندهای ایمانی میان دو ملت را مستحکمتر از همیشه ساخته و راه را برای شکوه بیشتر جبهه مقاومت هموار کرده است.
وی در ادامه با استناد به کلام نورانی قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره آلعمران که میفرماید «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»، وحدت کلمه را تنها کلید نصرت الهی در این مقطع حساس میداند. او میگوید: زائران امسال باید با حمل تصاویر رهبر شهید و سر دادن شعارهای وحدتبخش، تجلی عینی این آیه شریفه باشند و به جهانیان نشان دهند همه ارادتمندان به آرمانهای انقلاب، زیر پرچم حق متحد و یکپارچه هستند. اربعین، یک هویتبخش تمدنی است که زائر را به تاریخ پرشکوه گذشته و آینده روشن اسلام پیوند میزند؛ بنابراین انتظار میرود کسانی که در این راهپیمایی عظیم حضور مییابند، پس از بازگشت، با روحیهای انقلابیتر و غیرتی مضاعف نسبت به میهن و آرمانهای بلند شهیدان، در میادین حاضر شوند و پرچم ایستادگی را در شهرها برافراشته نگه دارند.
امتداد اربعین در شریانهای شهر
این کارشناس دینی در ادامه به طرح ایده امتداد زمانی اربعین در فضای داخلی کشور پرداخته و بیان میکند: همانگونه که ایام محرم زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر مجالس روضه قرار میدهد، روزهای منتهی به اربعین نیز باید با عنوان دهه اربعین در تقویم عملیاتی جامعه جایگاه ویژهای پیدا کند. پیادهرویهای نمادین روز اربعین در شهرها دیگر نباید محدود به یک روز باشد و ضرورت دارد این حرکت به یک جریان مستمر چندروزه تبدیل شود. موکبهایی که در مسیر کربلا برپا میشوند، باید الگوی فعالیتهای خود را به خیابانهای شهر نیز تسری دهند تا فضا بهگونهای مدیریت شود که گویی تمام شهر بخشی از جغرافیای کربلاست. این حضور خودجوش مردمی، همان راهبرد کارآمدی است که دشمن را در وضعیت استیصال قرار میدهد. وقتی میلیونها نفر در تهران و سایر نقاط کشور در خیابانها به یاد زائران اربعین گام برمیدارند، این حضور یک پیام جهانی قدرتمند مخابره میکند. امسال میتوان با بهرهگیری از تصاویر و گزارشهای زنده از جادههای عراق، انرژی حاکم بر آن مسیر را به خیابانهای ایران منتقل و از این طریق، شور و حرارت میدانهای داخلی را بیش از هر زمان دیگری حفظ کرد. این رویکرد به معنای تحقق عملی دستور الهی در آیه ۱۶۰ سوره آلعمران است که میفرماید: «إِنْ یَنْصُرْکُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَکُمْ»، زیرا این حضور هدفمند اجتماعی، مصداق بارز نصرتخواهی از درگاه الهی برای غلبه بر دشمنان است.
حجتالاسلام پناهیان ادامه میدهد: اربعین بزرگترین تجمع تضرعآمیز جهان است و امسال، جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به این اتصال معنوی برای پیروزی در صحنههای نبرد نیاز دارد. در روایتی از امام صادق(ع) در کامل الزیارات آمده است خداوند برای هر کس خیر بخواهد، محبت حسین(ع) و محبت زیارتش را در دل او میاندازد. خیر دنیا و آخرت ما در گرو همین پیوند عمیق با اربعین است، حتی در میانه میدان جنگ. ما باید در اربعین، فریاد تضرع سر دهیم تا وقتی به کشور بازگشتیم، با اثر آن تضرع، میهنمان از کید دشمنان نجات یابد. هیچ عملیاتی نباید بدون توسل به درگاه الهی انجام شود و اربعین، بهترین فرصت برای این توسل ملی و جهانی است.
اهمیت مراقبت از جبهه داخلی
این کارشناس دینی یادآور میشود: البته میدانیم که دشمن در این ایام، تمام توان رسانهای خود را به کار میبندد تا با ایجاد دوگانههای کاذب میان ملت و حاکمیت و یا القای ناامیدی، مردم را از صحنههای اصلی دور کند. باید در برابر این جنگ روانی هوشیار بود. حضور در میادین و مساجد در این روزها، یک تکلیف واجب است که نباید به بهانه سفرهای زیارتی فراموش شود. زائران باید پیش از سفر، مقدمات فعالیت جایگزین در شهر را فراهم کنند تا با رفتن آنها، خللی در ساختار حضور میدانی ایجاد نشود. این یک سازماندهی دقیق است که میتواند دشمن را در رسیدن به اهداف پلیدش ناکام بگذارد.
حجتالاسلام پناهیان در پایان تأکید میکند: نباید به دنبال آسانسازی تکلیف بود. جهاد ذاتاً با سختی همراه است. اینکه هم در میدان خیابان حاضر باشیم و هم پرچم اربعین را برافراشته نگه داریم، هنر مردان بزرگ است. در همین راستا باید امسال با نگاهی تمدنی، هوشمندانه و با تکیه بر شعار یا لثارات الحسین(ع)، اربعین را به کانون اصلی نصرت الهی برای ایران قوی تبدیل کنیم. این مقطع، زمان انتخابهای بزرگ است؛ انتخابهایی که تاریخ آینده ما را رقم خواهد زد. همانطور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، استمرار حضور مردم، کلید پیروزی نهایی است و اربعین، همان جایی است که این استمرار را به معنویت الهی گره میزند. ما باید مسئولیت خود را گسترش دهیم و اگر بخشی از رفقا به اربعین میروند، باقیماندگان در میدان باید همت کنند و دیگران را به صحنه بیاورند. اینگونه است که هم اربعین پررونق میشود و هم خیابانهای ما خالی نمیماند. این جهاد دوگانه، امتحان بزرگ ما در سال جاری است و انشاءالله با عنایت حضرت ولیعصر(عج) به پیروزی نهایی ختم خواهد شد.
نظر شما