سه پیشنشست تخصصی کنگره بینالمللی حضرت بیبی حکیمه(س) صبح امروز ۵ مردادماه، در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. در پیشنشست نخست، رئیس سازمان اوقاف و مدیرعامل بنیاد امام رضا(ع) به تبیین نقش معنوی و تمدنی امامزادگان در اقتدار ملی پرداختند. در پیشنشست دوم، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت ارشاد پیشنهاد ثبت روز ملی ایشان را مطرح کرد و دبیر علمی از طراحی سامانه هوش مصنوعی خبر داد. در پیشنشست سوم نیز معاون معاون اول رئیسجمهور، استاندار کهگیلویه و بویراحمد و استادان دانشگاه، ابعاد سرمایه اجتماعی و مزارشناسی علمی را بررسی کردند.
پیشنشست نخست: نقش معنوی و تمدنی بقاع متبرکه در تقویت هویت اسلامی
در نخستین پیشنشست این رویداد، حجتالاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، با تأکید بر سرمایه بیبدیل معنوی و تاریخی ایران، حضور امامزادگان و سادات را پایه اصلی هویت دینی و ملی دانست. وی با اشاره به اینکه اعتقاد به تمامی پیامبران و خاندان طهارت از ارکان ایمانی مسلمانان است، تصریح کرد که مهاجرت فرزندان اهلبیت(ع) به ایران بستر گسترش محبت ولایی و ایستادگی ملت در برابر سلطهطلبیها را فراهم کرده است. خاموشی حقیقت تمدن اسلامی را در اتصال انسان به وحی الهی معنا کرد و افزود گسست مدنیت از وحی به بیعدالتی در جهان میانجامد، در حالی که راهپیمایی اربعین و بیداری اسلامی نمونههای برجسته قدرت نرم مکتب اهلبیت(ع) هستند. وی همچنین بر ضرورت معرفی بانوان والامقام منسوب به اهلبیت(ع) مانند حضرت بیبی حکیمه(س) از طریق ابزارهای هنری، ادبی و نگارش رمانهای تاریخی تأکید نمود.
در ادامه این نشست، فرشید فلاح لالهزاری، رئیس بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا(ع)، به تشریح کارنامه ۲۲ ساله این بنیاد در یکپارچهسازی تلاشهای دولتی و مردمی برای ترویج معارف رضوی پرداخت. وی چاپ بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب، انتشار دو فصلنامه علمی پژوهشی، راهاندازی خبرگزاری تخصصی و حمایت از صدها اثر هنری را از جمله اقدامات این نهاد برشمرد. فلاح با اشاره به نقش بنیاد در ثبت «دهه کرامت» در تقویم ملی، یادآور شد که پیشنهاد و پیگیری ثبت روز امامزادگان، روز حضرت شاهچراغ(ع) و روز امامزاده صالح(ع) نیز با همکاری شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی به ثمر رسیده است. وی همچنین برگزاری نشستهای علمی تخصصی پیرامون مناظرات، سبک زندگی، معماری حرم مطهر و ادبیات فارسی را از اهداف بنیاد برای ارتقای سرمایه اجتماعی بقاع متبرکه دانست.
پیشنشست دوم: پیشنهاد ثبت روز ملی، الگوسازی تمدنی و فناوریهای نوین
در دومین پیشنشست تخصصی، حجتالاسلام والمسلمین حمیدرضا اربابسلیمانی، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تکریم امامزادگان را پاسداشت شعائر الهی و ریشهدار در آموزههای قرآنی خواند. وی با استناد به آیات قرآن و یادکرد از الگویی چون حضرت مریم(س)، اظهار داشت که پیامبر اکرم(ص) اجر رسالت را «مودت فی القربی» قرار داد که نشاندهنده بروز عملی محبت در رفتار و گفتار است. اربابسلیمانی حضور مردم در بقاع متبرکه را سرمایهگذاری معنوی و اجتماعی دانست که باعث کاهش فاصلههای طبقاتی، قومیتی و شکاف میان مردم و مسئولان میشود. وی با اشاره به کارکرد دیپلماسی فرهنگی امامزادگان در جلب توجه شیعیان کشورهای حوزه خلیج فارس، پیشنهاد داد تا با بهرهگیری از ظرفیت دهه کرامت و شورای فرهنگ عمومی، روزی به نام بزرگداشت حضرت بیبی حکیمه(س) در تقویم رسمی کشور به ثبت برسد تا مسیر تولید مستندات و آثار ماندگار فرهنگی هموار گردد.
سپس حجتالاسلام عباس نصیریفر، دبیر علمی کنگره، به تبیین شخصیت حضرت بیبی حکیمه(س) به عنوان الگوی تمدنی زن مسلمان پرداخت که قادر است میان نقشآفرینی اجتماعی و حفظ کیان خانواده توازن برقرار کند. وی هجرت امام رضا(ع)، حضرت فاطمه معصومه(س) و حضرت بیبی حکیمه(س) را سه ضلع شکلگیری تمدن شیعی در ایران عنوان کرد که در انسجام شیعیان جنوب کشور و حاشیه خلیج فارس نقش تعیینکننده داشته است. نصیریفر با یادآوری تعابیری چون عالمه، محدثه، فاضله و مجتهده در منابع تاریخی و نقل آیتالله خویی(ره)، به کرسیهای آموزشی این بانوی بزرگوار در مدینه و امانتداری ایشان نسبت به اسرار شیعه اشاره کرد. وی هدف کنگره اسفندماه را بازشناسی علمی شخصیت ایشان در دو بخش تبلیغی-ترویجی و علمی-پژوهشی برای تمامی گروههای سنی دانست و از تولید انیمیشنهای آموزشی و طراحی سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی پیرامون زندگی ایشان براساس مستندات تاریخی برای نخستین بار در جهان اسلام خبر داد.
پیشنشست سوم: تقویت سرمایه اجتماعی، توسعه گردشگری زیارتی و مزارشناسی علمی
در سومین پیشنشست که صبح امروز برگزار شد، سیدضیاء هاشمی، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور، با تاکید بر ضرورت فعالسازی ظرفیتهای مادی و معنوی بقاع متبرکه، تمدن ایرانی را وابسته به حکمت، شعر، هنر و دینداری دانست. وی با هشدار نسبت به انفعال فرهنگی، اقتدار علمی و دفاعی کشور را مایه افتخار اما عمق فرهنگی را عامل اصلی توجه جهانیان در عصر فرسایش معنویت خواند. هاشمی با برشمردن سه رکن سرمایه اجتماعی شامل اعتماد اجتماعی، شبکههای ارتباطی و احساس سرنوشت مشترک، تأکید کرد که هر نقطه حضور امامزادگان باید به کانون امید، همیاری و محرومیتزدایی تبدیل شود تا انسجام ملی در برابر تهدیدات تقویت گردد.
در ادامه، یدالله رحمانی، استاندار کهگیلویه و بویراحمد، بارگاه حضرت بیبی حکیمه(س) به عنوان خواهر بلافصل امام رضا(ع) را ملجأ عاشقان اهلبیت(ع) از سراسر ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس معرفی کرد. وی با تشریح ظرفیتهای تمدنی، طبیعی و انسانی استان، این آستان مقدس را محور پیوند گردشگری زیارتی، گردشگری فرهنگی و رونق اقتصادی منطقه دانست. رحمانی از آمادگی کامل استان با مشارکت نخبگان و دستگاههای اجرایی برای برگزاری بینالمللی این کنگره در اسفندماه خبر داد و افزود که علاوه بر مقالات پژوهشی، تولیدات فاخری در عرصههای سینما، مستند، هنرهای تجسمی، موسیقی آیینی، رسانه و فضای مجازی صورت خواهد گرفت.
در بخش پایانی نشست سوم، حجتالاسلام بحرالعلومی، پژوهشگر حوزه امامزادگان، مبانی علمی مزارشناسی را تشریح کرده و حاصل ۲۵ سال پژوهش میدانی خود در ۳۸ کشور اسلامی را انتشار ۲۰۰ اثر تخصصی و تدوین «دانشنامه جامع بقاع و اماکن متبرکه» در ۱۱۰ جلد عنوان نمود. وی با تأکید بر لزوم پرهیز از شهرت محلی یا نقلهای متأخر در انتساب مزارات، اتکا به کتب انساب، منابع روایی و جغرافیایی را ضروری دانست. بحرالعلومی با اشاره به نمونههایی مانند انتساب مزارات در بهبهان و گچساران، تصریح کرد که بررسی تاریخ مهاجرت سادات و علویان در قرون چهارم و پنجم هجری به دلیل سختگیریهای سیاسی، شرط اصلی درک صحیح هویت دینی و تاریخی مزارات مبارک در ایران است.
نظر شما