روزهای پایانی ماه صفر تنها یادآور سه حادثه تلخ تاریخی نیست؛ این روزها، فصل بازخوانی رسالت، امامت و ولایت است. اگر بیست‌وهشتم صفر، خورشید رسالت در افق مدینه از دیده‌ها پنهان شد، در همان مسیر، مظلومیت امامت نیز آغاز گردید؛ مظلومیتی که با شهادت امام حسن مجتبی(ع) آشکارتر شد و با شهادت امام رضا(ع) در غربت توس، جلوه‌ای دیگر یافت.
پیامبر اکرم(ص) انسانی را تربیت کرد که محور رحمت، عدالت، کرامت و هدایت بود. اما هنوز پیکر مطهر آن حضرت بر زمین بود که امت با آزمونی بزرگ روبه‌رو شد؛ آزمونی که نتیجه آن، فاصله گرفتن تدریجی از فرهنگ ناب نبوی بود. از همین‌جا، غربت اهل‌بیت(ع) آغاز شد.
امام حسن مجتبی(ع) نخستین امامی بود که برای حفظ اصل اسلام، تلخ‌ترین جام صبر را نوشید. صلح ایشان نه از سر ضعف، بلکه اوج قدرت عقلانیت و آینده‌نگری بود. آن حضرت دریافت اگر در آن شرایط، جنگ ادامه یابد، نه از اسلام حقیقی نشانی خواهد ماند و نه از شیعیان وفادار اثری. ازاین‌رو، صلح امام حسن(ع) زمینه‌ساز قیام عاشورا شد؛ همان‌گونه که سکوت حکیمانه، گاه رساتر از فریاد است.
سرانجام، دشمنی که از میدان نبرد مأیوس شده بود با زهر، کریم اهل‌بیت(ع) را به شهادت رساند. مظلومیتی که حتی پس از شهادت نیز پایان نیافت و پیکر مطهرش از دفن در کنار جد بزرگوارش محروم شد. این حادثه، سندی بر غربت خاندان پیامبر(ص) است. سال‌ها بعد، تاریخ همان مسیر را در سرزمین خراسان تکرار کرد. مأمون عباسی با ظاهر احترام، امام رضا(ع) را از مدینه به مرو فراخواند تا امامت را در حصار سیاست گرفتار کند؛ اما آنچه رخ داد، گسترش نور ولایت بود. مناظرات علمی، تربیت شاگردان، تبیین معارف توحیدی و پیوند دل‌های مردم با اهل‌بیت(ع) نتیجه هجرتی شد که دشمن برای خاموش کردن نور خدا طراحی کرده بود. شهادت امام رضا(ع) در توس، پایان زندگی یک انسان نبود؛ آغاز حیات معنوی سرزمینی شد که امروز میلیون‌ها دل عاشق را به سوی خود می‌کشاند. حرم مطهر رضوی، تنها یک زیارتگاه نیست؛ دانشگاه ایمان، کرامت و امید است. اگر پیامبر اعظم(ص) رحمت را به بشریت آموخت، امام حسن(ع) عقلانیت و صبر را معنا کرد و امام رضا(ع) گفت‌وگوی حکیمانه و کرامت را به نمایش گذاشت. این سه حقیقت، سه فصل از یک کتاب‌اند؛ کتاب هدایت انسان.
امروز جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به این سه میراث نیاز دارد: اخلاق نبوی، حلم حسنی و معرفت رضوی. جهانی که از خشونت، تفرقه و بحران‌های اخلاقی رنج می‌برد، درمان خود را در بازگشت به این مکتب خواهد یافت. صفر، ماه اندوه است؛ اما اندوهی که به بیداری می‌انجامد. اشک بر پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) اگر با شناخت و عمل همراه شود، انسان را به مسئولیت اجتماعی، عدالت‌خواهی، مهربانی و خدمت به مردم رهنمون می‌کند. بیاییم در این روزهای سوگ، تنها عزادار نباشیم؛ وارث رسالت باشیم، ادامه‌دهنده صبر حسنی باشیم و پیام‌آور فرهنگ رضوی. آن‌گاه خواهیم دید این سه خورشید هرگز غروب نکرده‌اند؛ نور آنان همچنان راه انسان را تا قیامت روشن می‌کند.