در پی فرمان ناگهانی دونالد ترامپ مبنی بر کاهش چشمگیر رزمایش‌های نظامی مشترک واشنگتن و سئول، فضای سیاسی و رسانه‌ای در کره‌جنوبی میان بیم‌ و امید سرگردان شده است. لی جه‌میونگ، رئیس‌جمهور کره‌جنوبی در واکنشی که بازتابی از نگرانی‌های عمیق سئول است، خواستار بازگرداندن اختیار مستقل ارتش برای تصمیم‌گیری درباره عملیات نظامی در زمان جنگ و تسریع در روند دستیابی به زیردریایی‌های هسته‌ای شد. این موضع‌ که پس از اقدام یک‌جانبه رئیس‌جمهور آمریکا گرفته شد، نشان می‌دهد سئول بیش از هر زمان دیگری سایه سنگین بی‌اعتمادی به متحد سنتی خود را احساس می‌کند و برای پر کردن این خلأ امنیتی، به دنبال استقلال نظامی است.

وقتی اتحاد امنیتی، ابزار معامله می‌شود

ریشه این التهاب به پست غیرمنتظره ترامپ در شبکه اجتماعی خود پیش از آغاز رزمایش سالانه «سپر آزادی اولچی» (UFS) بازمی‌گردد. او با اشاره به روابط بسیار خوب خود با کیم جونگ‌اون، رهبر کره‌شمالی، هزینه‌های این تمرینات نظامی را غیرضروری خواند و به پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا دستور داد مقیاس آن را به‌شدت کاهش دهد. اما آنچه در نگاه افکار عمومی سئول تحقیرآمیز جلوه کرد، رویکرد کاملاً معامله‌گرایانه ترامپ بود. او فاش کرد چون سئول به درخواست مشارکت در خلع سلاح هسته‌ای ایران با عبارت «نه، ممنون» پاسخ داده، این رزمایش‌ها کاهش می‌یابد. این نگاه ابزاری سبب شد در میانه رزمایش ۱۱ روزه فعلی، خاویر برانسون، فرمانده نیروهای آمریکایی در کره، دیداری از پیش اعلام‌نشده با وزیر دفاع کره‌جنوبی داشته باشد. همزمان، گزارش‌ها حاکی از انتقال مقر فرماندهی نیروهای مشترک از پناهگاه استراتژیک زمان جنگ به کمپ هامفریز در زمان صلح است؛ به بیان ساده، فرماندهی نظامی در شرایط عادی از یک مرکز زیرزمینی و فوق‌امنیتی که برای مدیریت جنگ طراحی شده، به یک پایگاه نظامی معمولی‌تر منتقل می‌شود. این تغییر می‌تواند نشانه‌ای از کاهش آمادگی برای سناریوهای جنگی شدید باشد.

ترس و تحقیر در کره با ترک برداشتن سنگر امنیتی

این تصمیم، موجی از ترس و احساس تحقیر را در میان افکار عمومی و رسانه‌های کره‌جنوبی به همراه داشته است. روزنامه «هانکوک ایلبو» با توصیف این وضعیت به عنوان یک طنز تلخ، نوشت: «مضحک است که ایالات متحده با کره‌شمالی بسیار محترمانه‌تر از متحد دیرینه‌اش، کره‌جنوبی رفتار می‌کند». این روزنامه تأکید کرد تصمیم ترامپ واقعیت تلخ اتحاد متزلزل دو کشور را آشکار می‌کند. از سوی دیگر، روزنامه «جونگ‌آن ایلبو» نیز در سرمقاله‌ای هشدار داد کاهش رزمایش‌ها در حالی که کره‌شمالی با استفاده از تجربیات جنگ اوکراین در حال توسعه تاکتیک‌های نبرد خود است، رویکردی نگران‌کننده است و نباید کاری کرد که تنها پیونگ‌یانگ را راضی کند. در عرصه سیاسی داخلی نیز اپوزیسیون به‌شدت از این موضوع نگران است؛ پارک چونگ‌کوون، سخنگوی حزب «قدرت مردم» به‌صراحت اعلام کرد سنگر امنیتی کره‌جنوبی از پایه و اساس در حال لرزیدن است.
کارشناسان نیز این بیم و هراس را تأیید می‌کنند. لیف اریک ایزلی، استاد مطالعات بین‌الملل در سئول، معتقد است ترامپ به اتحادها صرفاً به چشم یک سرمایه‌گذاری نگاه می‌کند که باید سود مالی داشته باشد.
برخی تحلیلگران نیز تأکید کردند نباید از رزمایش‌های مشترک به عنوان ابزار چانه‌زنی استفاده شود، زیرا این امر آمادگی نیروها را در برابر خصومت‌های احتمالی کاهش می‌دهد. این ترس در سطح منطقه‌ای نیز بازتاب داشت؛ به‌طوری که شینجیرو کویزومی، وزیر دفاع ژاپن در سفر به استرالیا بر حیاتی بودن همکاری‌های سه‌جانبه برای صلح منطقه در برابر این فضای امنیتی پیچیده تأکید کرد. تحلیلگران نگران‌اند ترامپ امنیت یک متحد فاقد سلاح هسته‌ای را قربانی سرپوش گذاشتن بر ناکامی‌های جنگ در خاورمیانه و نمایش‌های انتخاباتی خود کرده باشد.

بحران اعتماد، محرک استقلال دفاعی

با وجود این بیم‌های فزاینده، این بحران روزنه‌هایی را نیز برای تغییر دکترین دفاعی سئول گشوده است. دولت لی جه‌میونگ تلاش می‌کند از این رفتار تحقیرآمیز آمریکا به عنوان موتور محرکی برای خوداتکایی استفاده کند. رئیس‌جمهور کره‌جنوبی با تأکید بر اینکه بودجه دفاعی کشورش ۱.۴ برابر تولید ناخالص داخلی کره‌شمالی است، وعده داد تا پایان دوره ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۳۰، اختیار فرماندهی و صدور دستور عملیاتی به نیروهای کره‌جنوبی در زمان جنگ را به‌طور کامل در اختیار ارتش این کشور قرار دهد؛ اختیاری که در حال حاضر در چارچوب اتحاد نظامی سئول و واشنگتن، تحت فرماندهی مشترک با نقش محوری آمریکا قرار دارد و از آن با عنوان «کنترل عملیاتی زمان جنگ» یاد می‌شود.
لی جه‌میونگ همچنین بر ادغام آکادمی‌های نظامی و توسعه زیردریایی‌های هسته‌ای برای آمادگی در برابر جنگ‌های ترکیبی آینده تأکید کرد؛ هدفی که به گفته او، باید جایگاه کره‌جنوبی را به‌عنوان کشوری قدرتمند و اثرگذار که نمی‌توان به‌راحتی جایگزینی برای آن یافت، تقویت کند.
شبه‌جزیره کره امروز در یک بزنگاه تاریخی قرار دارد. رفتار معامله‌گرایانه ترامپ و مشروط کردن تعهدات امنیتی به منافع اقتصادی، این درس را برای سئول و دیگر متحدان آمریکا پررنگ کرده که اتکا به واشنگتن نمی‌تواند جایگزین توان دفاع مستقل شود. شاید همین تجربه، کره‌جنوبی را بیش از پیش به سوی استقلال نظامی سوق داده باشد.