با وجود رجزخوانی و ادعای «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا درباره «بزرگترین و گستردهترین حمله مالی تاریخ علیه ایران»، نگاهها نه به تصمیمهای اتاق بیضی بلکه به روندهای دیپلماتیک جاری در تهران دوخته شده است. تهران دیروز میزبان فرمانده ارتش پاکستان بود و امروز شاهد حضور وزیر خارجه عمان خواهد بود، آن هم در آغاز جنگ تجاری و اقتصادی واشنگتن؛ رایزنیهای سیاسی که با توجه به زمان انجام آن، مهم ارزیابی میشود. با این حال رویترز با اطلاعرسانی درباره گفتوگوی فرمانده ارتش پاکستان با رئیسجمهور آمریکا پیش از سفر به تهران، مأموریت مهم وی که از طرف ترامپ ابلاغ شده را ترغیب جمهوری اسلامی برای بازگشت به میز مذاکره عنوان کرده است.
پیام تهدید یا تشویق تهران به مذاکره؟
«سیدصباح زنگنه» دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل سیاسی در گفتوگو با قدس درباره رویداد مذکور و اینکه منیر حامل چه پیامی میتواند باشد؛ تهدید یا تشویق تهران به مذاکره؟ عنوان کرد: پاکستان به عنوان میانجی گفتوگوها نقش فعالی در چند وقت اخیر داشته و مقامات این کشور از جمله فرمانده ارتش همسایه شرقی برای چندمین بار است به تهران میآیند.
اینکه پاکستانیها پیش از پرواز به تهران معمولاً رایزنیهایی با مقامات کاخسفید دارند – از جمله منیر که با ترامپ گفتوگوی تلفنی داشت – اثبات میکند روند جاری به جایگاه اسلامآباد به عنوان مأمور و کانال انتقال پیام و تبادل نظر و دیدگاهها بازمیگردد. چنین رویکردی درباره سفر جاری محتمل است. تلاش منیر کاهش تنش و اجرای تفاهمنامهای است که به اسم اسلامآباد معرفی شده و اعتباری سیاسی به پاکستان در سطح جهان میبخشد. او در حالی توقف تهدیدها را هدفگذاری کرده که معمولاً همزمان با هر تحرک دیپلماتیکش، شاهد اقدامهای خصمانه تازه واشنگتن علیه تهران هستیم و در شرایط جاری با آغاز جنگ اقتصادی خود را نشان داده است. این به ضرر منطقه تمام میشود و کشورهای مختلف متضرر خواهند شد، ازاینرو وی تلاش خواهد داشت با دادن تنفس مصنوعی به مذاکره و تلاش برای زنده کردن روند دیپلماتیک در بحبوحه اقدامهای خصمانه آمریکا، مانع گسترش دامنه تهدیدها شود.
نماینده پیشین ایران در سازمان همکاری اسلامی، حضور مقام عمانی در ایران را بیارتباط با مذاکرات طرف پاکستانی دانست و تصریح کرد: تهران و مسقط روابط دوستانه و صمیمانهای دارند و بارها شاهد حضور مسئولان در پایتختهای یکدیگر بودهایم. اکنون پرونده مشترک مورد بررسی آنها درباره مدیریت تنگه هرمز است که روی میز قرار دارد و در کانون رایزنی خواهد بود.
حل مسئله زمانبر است و باید بهگونهای مدیریت شود که منافع آنها تأمین شود و این مستلزم طرح بحث و چکشکاری است.زنگنه در انتها با اشاره به افزایش تحرکات دیپلماتیک در منطقه؛ از سفر منیر و بوسعیدی به تهران تا حضور قالیباف در بغداد، چنین روندی را عامل خیر تلقی کرده و تأکید کرد: هر چه رفتوآمد سیاسی بیشتر شود، نوید تلاش و اولویت یافتن راهحلهای مسالمتآمیز وجود دارد. باید تلاش کرد از جنگ و درگیری جلوگیری شود و مشورت و رایزنی قطعاً برای یافتن بهترین مسیرها و راهحلها کارساز و مشکلگشاست.
منیر؛ مأمور مدیریت و کاهش تنش
سیدجلال ساداتیان نیز معتقد است اسلامآباد به نمایندگی از واشنگتن و برخی کشورهای منطقه مانند عربستان، مصر و... مأمور است که نزاع با جمهوری اسلامی را مدیریت کرده و تنش را کاهش دهد. سفیر پیشین ایران در انگلستان ادامه داد: تفاهمنامه با تلاش ویژه اسلامآباد به امضا رسید و اجرایی شد و در ادامه با تعبیر و تفسیر متفاوت مورد سوءاستفاده آمریکا قرار گرفت. ایالات متحده تلاش کرد تنگه هرمز را دور بزند و نفتکشها را از آبراه گذر دهد. جمهوری اسلامی تهدید به پاسخ کرد و حمله چندی پیش به نفتکش قطری حامل گاز مایع (LNG) اثبات میکند ایران بر اجرای سیاست خود مصمم است. در این محیط پرتنش که هر حماقتی میتواند جرقه نبردی دیگر را بزند، کشورهای عربی به سیاست تحریم و جنگ اقتصادی واشنگتن بهشدت بدبین هستند؛ چراکه میدانند اگر اتفاقی بیفتد تهران در وهله نخست زیرساختهای آنها را هدف قرار خواهد داد و انتقال این پیام در برنامه سفر مقام پاکستانی قرار دارد.
وی تصریح کرد: دلیل دوم به فشارهای درونی آمریکا بر ترامپ بازمیگردد که روز به روز در حال افزایش است. نزدیک شدن به انتخابات نوامبر برای جمهوریخواهان ملاحظاتی ایجاد کرده و تیم ترامپ را برای پیشبرد سیاست تهاجمی بیپروا در محذوریت و محدودیت قرار داده و آنها را واداشته با نیت حل مسئله مقام پاکستانی را راهی تهران کنند. البته واشنگتن برای وادار کردن ایرانیها به انعطاف، همزمان فرایند تحریمها را نیز دنبال میکند به این امید که اوضاع اقتصادی به هم ریخته و این گونه حاکمیت زیر فشار قرار بگیرد. ولی از آن طرف تهدیدهای جمهوری اسلامی در حال افزایش است و افرادی مانند محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی هشدار داده اگر محاصره دریایی ادامه یابد تهران اجازه نخواهد داد نفتی از منطقه صادر شود. از آنجا که ایران ابتکار عمل در هرمز را در اختیار دارد، مقام پاکستانی با پشتوانه کشورهای منطقه تلاش خواهد کرد راهحل بینابینی پیدا کرده و آن را وجه مصالحه در مسیر کاهش تنش قرار دهد.
نظر شما