ریحانه عاملنیک: در هندسه معرفتی اسلام، “مشورت” نه فقط پلی برای جبران خطای دید فردی، بلکه ستون خیمه عقلانیت جمعی و سلوک کارآمد است. با این حال، اهمیت مشاوره هماناندازه که در درستی مسیر راهگشاست، در صورت لغزش معیارها، به پرتگاه تبدیل خواهد شد؛ چراکه مشاور، دستگاه محاسباتی انسان را با عینک عواطف و افکار و ایدههای شخصی خود بازتنظیم میکند.
امیرالمؤمنین علی (ع) در بیانات خود که برای همه افراد از مسلمان و غیر مسلمان کارگشاست؛ درخشانترین و بهترین فرازهای مدیریتی و تربیتی خود را بیان میکنند، ایشان با برشمردن ویژگیهای افرادی که نبایستی با آنها مشورت کرد دست روی خطای شناختی گذاشته و ما را از همرأیی با چهار دسته برحذر میدارند: بخیل که شجاعت بخشش و میانهروی را میستاند؛ ترسو که گرههای کوچک را کوه میسازد؛ دروغگو که با مخدوشسازی واقعیت، سراب را نزدیک مینمایاند؛ و حریص که آزمندی و رذیلت را آرایش میدهد. بازخوانی این تذکارهای علوی، چراغ راهی است برای پالایش اتاقهای فکر، چه در سطح حاکمیت و تصمیمگیریهای کلان و چه در مقیاس هدایتهای فردی و تربیتی. در ادامه برخی از این احادیث را با هم مرور میکنیم.
امام علی(ع) در سخنانی درباره اهمیت انتخاب مشاور مناسب، نسبت به بهرهگیری از نظر برخی افراد هشدار دادهاند.
ایشان میفرمایند: «هیچ بخیلی را به مشورت خود درنیاور؛ زیرا تو را از میانهروی بازمیگرداند و از فقر میترساند.»
امام علی(ع) همچنین درباره مشورت با افراد ترسو میفرمایند: «هیچ ترسویی را در رأی خود شریک مکن؛ زیرا تو را از کار ناتوان میکند و کاری را که بزرگ نیست، بر تو بزرگ مینمایاند.»
در توصیهای دیگر آمده است: «با دروغگو مشورت مکن؛ زیرا دروغگو مانند سراب است؛ دور را در نظر تو نزدیک و نزدیک را در نظر تو دور جلوه میدهد.»
همچنین آن حضرت از مشورت با افراد حریص نهی کرده و میفرمایند: «با هیچ آزمندی مشورت مکن؛ زیرا بدی را برای تو آسان جلوه میدهد و حرص و ولع را در نظرت میآراید.»
برگرفته از احادیث غرر الحکم و درر الکلم
نظر شما