رقابت دو برادر بر سر رهبری یک جریان
اگر نام «صبح ازل» را شنیده باشید، شاید این سؤال برایتان پیش آمده باشد که او دقیقاً چه کسی بوده و چه ارتباطی با باب و بهائیت داشته است؟
«صبح ازل» لقب یحیی نوری، برادر ناتنی کوچکتر میرزا حسینعلی نوری، بنیانگذار بهائیت، بود. او پس از اعدام علیمحمد باب، در میان بابیان به عنوان جانشین باب مطرح شد و برای مدتی، رهبری جریان بابیت را بر عهده داشت.
اما داستان از همینجا جالب میشود؛ چون برادرش، میرزا حسینعلی، که در ابتدا در برابر او موضعی همراه داشت، بهتدریج با او وارد اختلاف شد و رقابت بر سر رهبری بابیان میان دو برادر بالا گرفت.
این اختلاف سرانجام به جدایی کامل دو جریان انجامید؛ گروهی پیرو «صبح ازل» شدند و گروه دیگر به دنبال میرزا حسینعلی رفتند که بعدها خود را «بهاءالله» نامید.
ماجرا آنقدر جدی شد که حکومت عثمانی، برای دور کردن دو برادر از یکدیگر، آنها و پیروانشان را به دو منطقه متفاوت تبعید کرد؛ صبح ازل به قبرس و میرزا حسینعلی به عکا فرستاده شد. از اینجا بود که مسیر بابیت عملاً به دو جریان «ازلی» و «بهائی» تقسیم شد.
بنابراین، اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم: صبح ازل همان یحیی نوری، برادر میرزا حسینعلی و کسی بود که پس از مرگ باب به عنوان جانشین او مطرح شد؛ اما با ادعای جدید میرزا حسینعلی، این جانشینی به یک رقابت جدی تبدیل شد و در نهایت دو جریان از دل بابیت پدید آمد.
جریان پیرو صبح ازل، یعنی ازلیه، بهتدریج کوچک و کمنفوذ شد؛ اما جریان میرزا حسینعلی با عنوان بهائیت به حیات خود ادامه داد و گسترش یافت.
به این ترتیب، صبح ازل را باید یکی از شخصیتهای کلیدی در داستان تبدیل بابیت به دو جریان «ازلی» و «بهائی» دانست؛ شخصیتی که زمانی در جایگاه جانشین باب قرار داشت، اما در ادامه تاریخ، در رقابت با برادرش، جایگاه و نفوذ خود را از دست داد.
نظر شما