شایان رضازاده دارنده مدال طلا از شیراز، محمدرضا درویشی و محمدامین نظم‌فر دارندگان مدال نقره از تربت‌حیدریه و مشهد و مانی منجی‌پور دارنده مدال برنز از سبزوار، در ادامه برنامه حضور خود در مشهد، مهمان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) شدند؛ دیداری که از فضای علمی کتابخانه دانشگاه آغاز شد و در ادامه به آزمایشگاه‌ها و مراکز پژوهشی رسید.
نخستین مقصد این گروه، کتابخانه دانشگاه بود و پس از آن، مدال‌آوران راهی آزمایشگاه داده‌های حجیم شدند؛ جایی که دکتر عادل قاضی‌خانی، رئیس این آزمایشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه، بخشی از پروژه‌های انجام شده در حوزه هوش مصنوعی را برای آنان تشریح کرد.
از تصویر بذر تا تشخیص یک مسئله واقعی
یکی از پروژه‌های مورد توجه در این بازدید، طرح استفاده از هوش مصنوعی برای کنترل کیفیت بذر بود؛ پروژه‌ای که با همکاری مؤسسه بذر و نهال آستان قدس رضوی دنبال شده و تلاش می‌کند با استفاده از تصویربرداری و تحلیل ویژگی‌های بذر، قابلیت جوانه‌زنی آن را پیش‌بینی کند.
قاضی‌خانی درباره این پروژه گفت: در روش‌های معمول، بررسی جوانه‌زنی بذر می‌تواند حدود دو هفته زمان ببرد، اما در این پروژه با استفاده از تصویربرداری و تحلیل ویژگی‌های بذر تلاش کردیم پیش‌بینی کنیم که بذر قابلیت جوانه‌زنی دارد یا خیر.
وی افزود: در این پروژه، با بررسی انواع مختلف بذر و استفاده از تصاویر و ویژگی‌های به دست آمده از آنها، مدل هوش مصنوعی توانست پیش‌بینی بسیار دقیقی از قابلیت جوانه‌زنی ارائه دهد.
این پروژه برای مدال‌آوران، نمونه‌ای از کاربرد هوش مصنوعی در یک مسئله مشخص و اقتصادی بود؛ مسئله‌ای که نتیجه آن می‌تواند در کاهش زمان آزمون، صرفه‌جویی در منابع و ارتقای کنترل کیفیت بذر مورد استفاده قرار گیرد.
وقتی بلاکچین به سراغ امنیت داده‌ها می‌رود
در ادامه، بازدید از مرکز پژوهش‌های بلاکچین دانشگاه، بخش دیگری از این برنامه بود. دکتر موحدیان، رئیس این مرکز، درباره پروژه «ساتا» توضیح داد؛ سامانه‌ای که با استفاده از فناوری بلاکچین، امکان تشخیص تغییرات و دست‌کاری احتمالی اطلاعات در فرایند تخصیص اراضی را فراهم می‌کند.
موحدیان درباره ایده اصلی این پروژه گفت: مسئله‌ای که ما دنبال می‌کنیم این است که اگر اطلاعات ثبت شده در این فرایند در ادامه تغییر کرد، امکان تشخیص این تغییر وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: در سامانه ساتا، اطلاعات فرایند تخصیص اراضی به شکلی ثبت می‌شود که اگر تغییری در داده‌های ثبت شده ایجاد شود، بتوان آن را شناسایی کرد. به این ترتیب، فناوری بلاکچین در این پروژه به‌عنوان ابزاری برای افزایش قابلیت اعتماد و نظارت‌پذیری داده‌ها در یک فرایند واقعی مورد استفاده قرار گرفته است.
از مدل‌های بزرگ تا کشف مسیرهای تازه
پس از بازدید از مراکز پژوهشی، مدال‌آوران در نشستی با رئیس دانشگاه، معاون پژوهشی و مدیران دانشگاه حضور یافتند؛ نشستی که در آن، بحث از تجربه یک رقابت جهانی فراتر رفت و به این پرسش رسید که استعدادهای جوان هوش مصنوعی چگونه می‌توانند در آینده به حل مسائل واقعی کشور کمک کنند.
دکتر ابراهیم دانشی‌فر، رئیس دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، با خوشامدگویی به مدال‌آوران، به پیشرفت شتابان هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: آنچه امروز از توانایی‌های این فناوری می‌بینیم، در بسیاری از موارد تا چند سال پیش دور از انتظار بود.
وی با بیان اینکه نباید آینده هوش مصنوعی را صرفاً در ادامه مسیر فعلی جست‌وجو کرد، اظهار داشت: نباید تصور کنیم مسیری که امروز در توسعه مدل‌های بزرگ طی می‌شود، تنها مسیر آینده هوش مصنوعی است.
دانشی‌فر با اشاره به تجربه تدریس شبکه‌های عصبی مصنوعی و یادگیری ماشین، بر اهمیت شناخت اصول بنیادی تأکید کرد و افزود: انسان برای پرواز، بال پرنده را کپی نکرد؛ بلکه اصول آیرودینامیک را کشف کرد. در هوش مصنوعی هم باید به دنبال اصول جدید باشیم.
او همچنین از مدال‌آوران خواست تجربه خود از مسیر رسیدن به این موفقیت را با استادان و دانشجویان دانشگاه در میان بگذارند و از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی موجود برای ادامه مسیر استفاده کنند.
پژوهش وقتی معنا پیدا می‌کند که مسئله‌ای را حل کند
در ادامه نشست، دکتر مجتبی دلیری، معاون پژوهشی دانشگاه، با ابراز خرسندی از حضور مدال‌آوران با اشاره به رویکرد جدید دانشگاه در سازمان‌دهی فعالیت‌های پژوهشی، از شکل‌گیری گروه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، فین‌تک و بلاکچین، عناصر نادر خاکی و حمل‌ونقل پیشرفته و برقی‌سازی خبر داد و تأکید کرد: این گروه‌ها با هدف نزدیک‌تر شدن پژوهش دانشگاه به نیازهای واقعی شکل گرفته‌اند.
دلیری همچنین بر ضرورت حضور نمایندگان صنعت در فرایندهای پژوهشی تأکید و بیان کرد: دانشگاه تلاش دارد میان ایده علمی، مسئله واقعی و نیاز بخش‌های مختلف کشور ارتباط مستقیم‌تری ایجاد کند.
او خطاب به مدال‌آوران نیز گفت: خیلی اوقات فکر می‌کنیم باید حتماً یک مسئله بسیار پیچیده و گران‌قیمت را حل کنیم؛ در حالی که در کشور مسائل ساده‌ای وجود دارد که به دلیل حجم مصرف، ارزبری یا تأثیرگذاری بالا، اهمیت بسیار زیادی دارند.
معاون پژوهشی این دانشگاه با اشاره به ظرفیت این چهار استعداد جوان، از آنان دعوت کرد ارتباط خود را با گروه‌های پژوهشی دانشگاه حفظ کنند و در صورت علاقه، در جلسات و فرایندهای علمی این گروه‌ها مشارکت داشته باشند.
هوش مصنوعی فقط مدل‌های مولد نیست
دکتر کاوه اکبرزاده، مدیر مرکز نوآوری دانشگاه، نیز با تشریح بخشی از فعالیت‌های این مرکز، بر تفاوت میان «ساخت فناوری» و «حل مسئله» تأکید کرد و گفت: بخش قابل توجهی از پروژه‌های مرکز نوآوری، از مسائل دانشجویی و کسب‌وکارهای فناورانه تا پروژه‌های سازمانی، با هدف پاسخ به نیازهای مشخص طراحی شده‌اند.
وی در ادامه افزود: هوش مصنوعی فقط این نیست که یک مدل شبیه ChatGPT بسازیم؛ خیلی از مسائل واقعی را می‌توان با راه‌حل‌های ساده‌تر، اما کاربردی حل کرد.
اکبرزاده با اشاره به پروژه‌هایی در زمینه پیش‌بینی هوا، مدیریت فرایندهای اداری، بازیابی اطلاعات آرشیوی و کنترل کیفیت بذر، بر ضرورت ارتباط مستقیم پروژه‌های دانشگاهی با مسئله واقعی تأکید کرد؛ رویکردی که می‌تواند مسیر تبدیل ایده‌های علمی به محصول و خدمت را کوتاه‌تر کند.
وقتی مدال‌آوران از مسئله‌های واقعی می‌گویند
آنچه در این نشست برای مدال‌آوران اهمیت داشت، فاصله گرفتن گفت‌وگو از مباحث صرفاً نظری و مواجهه با نمونه‌هایی از مسئله‌هایی بود که هوش مصنوعی می‌تواند برای آنها راه‌حل ارائه دهد.
شایان رضازاده، دارنده مدال طلای سومین المپیاد جهانی هوش مصنوعی، با اشاره به تجربه حضور در دانشگاه گفت: بعد از مدال، این یکی از مفیدترین جلسه‌هایی بود که داشتم؛ چون درباره مسائل واقعی و پروژه‌هایی صحبت شد که واقعاً در حال انجام هستند.
محمدرضا درویشی، دارنده مدال نقره، نیز این جلسه را فرصتی برای شناخت مسائل مشخص کشور دانست و گفت: به دنبال این موضوع بودم که ببینم کجا می‌توانم واقعاً کمکی به کشور بکنم و مسئله‌ای را حل کنم؛ نه اینکه فقط مقاله‌ای را بخوانم که یک مسئله کشور دیگری را حل کرده است.
مانی منجی‌پور نیز با اشاره به محدودیت‌های رقابت در ساخت مدل‌های بسیار بزرگ هوش مصنوعی، بر ظرفیت حوزه‌هایی مانند هوشمندسازی فرایندهای اداری تأکید کرد؛ حوزه‌ای که به گفته او می‌تواند با سرمایه‌گذاری و زیرساخت متناسب، به افزایش سرعت و دقت تصمیم‌گیری‌ها کمک کند.
محمدامین نظم‌فر هم با تأکید بر اهمیت زیرساخت و سخت‌افزار، استمرار حمایت از استعدادهای جوان را برای پیشبرد ایده‌های تخصصی در حوزه هوش مصنوعی ضروری دانست.
پس از پایان نشست، مدال‌آوران در کنار مسئولان دانشگاه در ضیافت ناهار حضور یافتند و در پایان، از چهار مدال‌آور سومین المپیاد جهانی هوش مصنوعی تقدیر و هدایایی به آنان اهدا شد.
نظر شما