استاد حوزه علمیه قم: امکانات و موقعیت‌های دنیوی نمی‌تواند تضمین‌کننده ماندن انسان در دنیا باشد

حجت‌الاسلام والمسلمین علی نظری‌منفرد، شامگاه جمعه در مراسم ترحیم ام‌الزوجه آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی که با حضور جمعی از علما، نمایندگان بیوت مراجع تقلید، جمعی از اعضای مجلس خبرگان رهبری و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، اساتید و طلاب و اقشار مختلف مردم مؤمن و متدین قم، در مسجد مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام) برگزار شد، ضمن تسلیت درگذشت این بانوی مؤمنه، با اشاره به آموزه‌های نورانی امیرالمؤمنین امام علی(علیه‌السلام) درباره ضرورت آمادگی برای مرگ و پرهیز از غفلت در زندگی، بر لزوم توجه همیشگی انسان به حقیقت مرگ و سرای آخرت تأکید کرد.

امام علی(ع) بر ضرورت آمادگی برای مرگ تأکید دارند

استاد حوزه علمیه قم خود با اشاره به کلامی از امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) اظهار کرد: آن حضرت در بیانی نورانی می‌فرمایند: «اِسْتَعِدُّوا لِلْمَوْتِ فَقَدْ أَظَلَّکُمْ، وَکُونُوا قَوْمًا صِیحَ بِهِمْ فَانْتَبَهُوا، وَعَلِمُوا أَنَّ الدُّنْیَا لَیْسَتْ لَهُمْ بِدَارٍ فَاسْتَبْدَلُوا... وَمَا بَیْنَ أَحَدِکُمْ وَبَیْنَ الْجَنَّةِ أَوِ النَّارِ إِلَّا الْمَوْتُ أَنْ یَنْزِلَ بِهِ... نَسْأَلُ اللَّهَ سُبْحَانَهُ أَنْ یَجْعَلَنَا وَإِیَّاکُمْ مِمَّنْ لَا تُبْطِرُهُ نِعْمَةٌ، وَلَا تُقَصِّرُ بِهِ عَنْ طَاعَةِ رَبِّهِ غَایَةٌ، وَلَا تَحِلُّ بِهِ بَعْدَ الْمَوْتِ نَدَامَةٌ وَلَا کَآبَةٌ».

وی با بیان ترجمه این کلام ارزشمند افزود: امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «برای مرگ آماده شوید؛ زیرا مرگ بر سر شما سایه افکنده است. همچون گروهی باشید که بانگ بیدارباش بر آنان زده شد و از خواب غفلت بیدار شدند و دانستند که دنیا سرای ماندگاری آنان نیست؛ ازاین‌رو، آن را با سرای دیگر جایگزین کردند. میان هر یک از شما و بهشت یا دوزخ، فاصله‌ای جز فرارسیدن مرگ وجود ندارد.»

این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: حضرت در ادامه از خداوند سبحان درخواست می‌کنند که ما را از کسانی قرار دهد که برخورداری از نعمت‌ها آنان را سرمست و مغرور نمی‌کند، هیچ هدف و مقصدی آنان را از اطاعت پروردگارشان بازنمی‌دارد و پس از مرگ نیز گرفتار پشیمانی و اندوه نمی‌شوند.

وی با تأکید بر اینکه این بیان امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) از جمله تذکرات مهم اخلاقی و تربیتی برای زندگی انسان است، خاطرنشان کرد: توجه به مرگ نباید صرفاً به زمان تشییع جنازه، مراسم ترحیم یا از دست دادن نزدیکان محدود شود؛ بلکه انسان باید در تمام مراحل زندگی، این حقیقت را در نظر داشته باشد و رفتار، تصمیم‌ها و برنامه‌های خود را بر اساس آن تنظیم کند.

تصور دور بودن مرگ، زمینه‌ساز غفلت انسان است

حجت‌الاسلام والمسلمین نظری منفرد با اشاره به اینکه انسان گاهی مرگ را از خود دور می‌پندارد، اظهار کرد: انسان تصور می‌کند فاصله زیادی تا مرگ دارد و هنوز فرصت فراوانی برای زندگی در اختیار اوست. گاهی جوانی، برخورداری از امکانات مادی، موقعیت اجتماعی و احساس توانمندی موجب می‌شود که انسان کمتر به پایان زندگی دنیوی خود بیندیشد و مرگ را اتفاقی مربوط به آینده‌ای دور بداند.

وی افزود: درحالی‌که حقیقت زندگی این است که هیچ‌کس از زمان و مکان مرگ خود آگاهی ندارد و هیچ‌یک از امکانات و موقعیت‌های دنیوی نمی‌تواند برای انسان تضمین‌کننده ماندن در این دنیا باشد. ازاین‌رو، نباید آمادگی برای مرگ را به دوران سالمندی یا روزهای پایانی عمر موکول کرد.

این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت بیداری از غفلت‌های روزمره خاطرنشان کرد: منادی مرگ بانگ رحیل سر داده است و این ندا به همه انسان‌ها می‌رسد؛ بنابراین، شایسته است انسان پیش از آنکه فرصت زندگی به پایان برسد، به خود بازگردد، اعمال و رفتار خویش را مورد بررسی قرار دهد و برای روزی که باید پاسخ‌گوی عملکرد خود باشد، آمادگی لازم را فراهم کند.

وی ادامه داد: مرگ حقیقتی قطعی است و هیچ‌کس نمی‌تواند از آن رهایی یابد. خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ»؛ هر نفسی طعم مرگ را خواهد چشید. این آیه یادآور می‌شود که مرگ، سرنوشتی همگانی است و هیچ انسانی از این قانون الهی مستثنا نیست.

هر لحظه از عمر، گامی به سوی پایان زندگی دنیوی است

حجت‌الاسلام والمسلمین نظری منفرد با بیان اینکه گذر عمر، انسان را به زمان ملاقات با پروردگار نزدیک‌تر می‌کند، تصریح کرد: هر لحظه‌ای که از عمر انسان می‌گذرد، یک قدم به پایان زندگی دنیوی نزدیک‌تر می‌شود. عمر سرمایه‌ای ارزشمند و فرصتی محدود است که باید از آن برای اصلاح رفتار، انجام اعمال نیک، جبران کوتاهی‌ها و تقویت ارتباط با خداوند متعال بهره برد.

وی افزود: انسان نباید تصور کند که فرصت برای توبه، اصلاح رفتار و انجام وظایف دینی همواره در اختیار او خواهد بود؛ زیرا هیچ‌کس نمی‌داند چه زمانی فرصت زندگی به پایان می‌رسد. ازاین‌رو، خردمندانه آن است که انسان از همین امروز برای آخرت خود توشه فراهم کند و انجام وظایف اخلاقی و دینی را به آینده‌ای نامعلوم واگذار نکند.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به اهمیت آمادگی پیش از فرارسیدن مرگ، بر ضرورت مراقبت از اعمال و توجه به مسئولیت‌های فردی و اجتماعی تأکید کرد و گفت: آمادگی برای مرگ به معنای کناره‌گیری از زندگی و رها کردن مسئولیت‌های دنیوی نیست؛ بلکه به این معناست که انسان در همین زندگی، مسیر صحیح را انتخاب کند، حقوق دیگران را رعایت کند، از فرصت‌های خود برای خدمت به مردم بهره ببرد و در کنار تلاش برای تأمین نیازهای زندگی، از مقصد نهایی خود غافل نشود.

آمادگی برای مرگ، در آموزه‌های دینی مورد تأکید قرار گرفته است

حجت‌الاسلام والمسلمین نظری منفرد با اشاره به تأکید روایات اسلامی بر آمادگی برای مرگ، خاطرنشان کرد: در آموزه‌های دینی، انسان همواره به هوشیاری، خودسازی و آمادگی برای ملاقات با پروردگار سفارش شده است. مضمون این توصیه‌ها آن است که انسان پیش از پایان یافتن فرصت زندگی، برای سرای آخرت آماده شود و اجازه ندهد غفلت، دلبستگی‌های افراطی به دنیا یا سرگرم شدن به امور زودگذر، او را از هدف اصلی آفرینش دور کند.

وی ادامه داد: آمادگی برای مرگ، در حقیقت آمادگی برای پاسخ‌گویی در پیشگاه خداوند است. کسی که به این حقیقت توجه دارد، تلاش می‌کند زندگی خود را با ایمان، عمل صالح، رعایت حقوق مردم، خوش‌رفتاری و دوری از گناه همراه سازد تا هنگام پایان یافتن عمر، گرفتار حسرت فرصت‌های ازدست‌رفته نشود.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به بیان امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) مبنی بر اینکه نعمت‌های الهی نباید موجب غرور انسان شوند، اظهار کرد: برخورداری از نعمت‌های مادی و معنوی، مسئولیت انسان را افزایش می‌دهد. انسان مؤمن باید از نعمت‌های الهی در مسیر صحیح استفاده کند و اجازه ندهد برخورداری از امکانات، جایگاه اجتماعی یا موفقیت‌های دنیوی، او را از یاد خداوند و انجام وظایفش بازدارد.

مرگ برای انسان مؤمن، آغاز مرحله‌ای تازه از حیات است

حجت‌الاسلام والمسلمین نظری منفرد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تفاوت نگاه انسان مؤمن به مرگ، اظهار کرد: مرگ در نگاه دینی، پایان مطلق وجود انسان نیست؛ بلکه انتقال از عالم دنیا به مرحله‌ای دیگر از حیات و ورود به عرصه حساب‌رسی اعمال است. ازاین‌رو، انسان مؤمن با شناخت درست از حقیقت مرگ، می‌کوشد زندگی خود را به‌گونه‌ای سامان دهد که این انتقال با آمادگی معنوی و امید به رحمت الهی همراه باشد.

وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره وفات مؤمنان به دست فرشتگان افزود: در آموزه‌های قرآنی، مرگ برای اهل ایمان می‌تواند آغاز مرحله‌ای از آرامش و دریافت رحمت الهی باشد؛ مشروط بر آنکه انسان در مسیر ایمان و عمل صالح حرکت کرده باشد. بنابراین، آنچه اهمیت دارد، صرفاً طول عمر نیست، بلکه چگونگی سپری کردن عمر و میزان بهره‌گیری از فرصت زندگی در مسیر بندگی خداوند است.

این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: انسان باید از حوادثی همچون درگذشت نزدیکان و حضور در مجالس ترحیم، برای بازنگری در زندگی خود بهره ببرد. چنین موقعیت‌هایی فرصتی برای تأمل در حقیقت دنیا، گذر عمر و ضرورت توجه به آخرت فراهم می‌کنند و می‌توانند زمینه‌ای برای اصلاح رفتار، تقویت معنویت و توجه بیشتر به مسئولیت‌های انسانی و دینی باشند.

وی در پایان، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از فرصت محدود عمر، بر لزوم آمادگی همیشگی برای مرگ، پرهیز از غفلت، استفاده صحیح از نعمت‌های الهی و حرکت در مسیر اطاعت پروردگار تأکید کرد و گفت: انسان مومن باید همیشه آماده و محیای مرگ باشد.