آتش نفت در بازارهای جهانی

روزشمار جنگ | روز دویست و سی و چهارم | بازار نفت با وضعیتی تناقض‌آمیز روبه‌رو شده ‌است. صادرات کشورهای خلیج فارس تا حد زیادی بازیابی شده، اما قیمت نفت و کرایه نفتکش‌ها همچنان افزایش می‌یابد. این ‌بار مسئله فقط شمار بشکه‌های قابل عرضه نیست، بلکه طول مسیر، کمبود شناور، انتقال محموله در دریا و ترس از دور تازه جنگ، بهای واقعی نفت را برای خریداران بالا برده است.

۳۵ دلار فقط برای رساندن نفت

رویترز در گزارش ۳۰ مهر به نقل از بانک سیتی نوشت هزینه حمل نفتکش‌های بسیار بزرگ در مسیر خلیج فارس به چین اخیراً به حدود ۲۵۰ دلار برای هر تن، معادل ۳۵ دلار برای هر بشکه رسیده است. یعنی بیش از ۲۰برابر میانگین دهه گذشته. آژانس بین‌المللی انرژی نیز در تحلیل ۲۹ مهر هزینه همین مسیر را در اواسط اکتبر بیش از ۳۷ دلار برآورد کرده بود؛ بیش از پنج برابر رقم پیش از جنگ.تحلیلگران سیتی می‌گویند بازگشت صادرات بیشتر «حجمی» بوده تا «لجستیکی». در سپتامبر روزانه بیش از یک میلیون بشکه نفت خلیج فارس میان شناورها منتقل شده است؛ کاری که پیش از جنگ تقریباً رایج نبود. این روش، نفتکش‌های بیشتری برای همان محموله درگیر می‌کند و ظرفیت ناوگان جهانی را کاهش می‌دهد.

جهش قیمت با وجود بازگشت عرضه

برنت پنجشنبه با ۴درصد افزایش در ۱۱۳٫۱۷ دلار بسته شد و جمعه ۲۳ اکتبر، بنا بر گزارش فایننشال‌تایمز برای لحظاتی از ۱۱۵ دلار عبور کرد؛ بالاترین سطح از ماه می. رویترز از تخلیه احتیاطی ساختمان مرکزی آرامکو در ظهران پس از تشدید حملات انصارالله به عربستان خبر داد، اما این اقدام به معنی توقف تولید نفت آرامکو نیست. تحلیلگران ING هشدار داده‌اند احتمال گسترش دوباره درگیری در خلیج فارس اکنون به یکی از نگرانی‌های اصلی بازار تبدیل شده است.
قیمت فعلی بازار، فقط پاسخ به کمبود نفت نیست. بازار برای احتمال اختلال آینده نیز «حق ریسک» می‌پردازد. این تفکیک مهم است. هیچ عدد ثابتی وجود ندارد که بتوان آن را سهم دقیق جنگ در هر بشکه دانست.

گرانی حمل حتی به نفت آمریکا رسید

بلومبرگ دیروز گزارش داد سفارش پالایشگاه‌های آسیایی برای نفت آمریکا با تحویل نوامبر، نسبت به ماه قبل تقریباً نصف شده و به ۲۴ تا ۲۶ میلیون بشکه رسیده است. کرایه یک نفتکش بزرگ از سواحل خلیج مکزیک آمریکا تا چین، پنجشنبه حدود ۶۰ میلیون دلار بود و پیش‌تر به نزدیکی ۸۰ میلیون دلار رسید. مدیر معاملات نفت شرکت والرو هزینه حمل هر بشکه در این مسیر را ۳۰ تا ۳۵ دلار اعلام کرد. اگر سفارش‌ها در همین سطح بماند، ممکن است کمترین حجم هفت سال اخیر ثبت شود.این تحول برای ایران معنادار است. هزینه‌های جنگ محدود به واردکنندگان آسیایی و صادرکنندگان عرب نیست. نفت آمریکا نیز در مسیرهای مختل، مشتری از دست می‌دهد.

هشدار درباره بحران دوم انرژی

کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی توضیح داده‌اند کرایه‌های بی‌سابقه در سپتامبر حاشیه سود پالایشگاه‌های آسیایی وابسته به نفت خلیج فارس را منفی کرده است. اگر پالایشگاه‌ها تولید را کاهش دهند، کمبود گازوئیل و سوخت هواپیما می‌تواند حتی با موجود بودن نفت خام تشدید شود. انجمن نفت آمریکا نیز در تحلیل ۲۹ مهر هشدار داد بازیابی صادرات خام، کمبود فراورده‌های پالایشی را برطرف نکرده است.روری جانستون، تحلیلگر بازار نفت در گفت‌وگویش با فایننشال‌تایمز به عامل دیگری هم اشاره می‌کند. کاهش مصرف و برداشت از ذخایر راهبردی، از جهش شدیدتر قیمت جلوگیری کرده است. در ارزیابی او، تشدید درگیری می‌تواند قیمت را بسیار بالاتر ببرد.

اهرم ایران و صورتحساب واقعی آن

افزایش کرایه‌ها نشان می‌دهد نمی‌توان با اسکورت دریایی و انتقال محموله بین شناورها، هزینه بحران هرمز را حذف کرد. محاصره‌ای که قرار بود اقتصاد ایران را زیر فشار بگذارد، همزمان بخشی از هزینه انرژی و حمل‌ونقل را به خریداران جهانی و شرکای واشنگتن منتقل کرده است.البته کرایه ۳۵دلاری را نباید مستقیماً از قیمت برنت کسر کرد و آن را زیان قطعی صادرکننده دانست. تقسیم هزینه میان فروشنده، خریدار و شرکت حمل به قرارداد بستگی دارد. آزمون راهبردی ایران این است که اهرم پرهزینه هرمز را پیش از تثبیت مسیرهای جایگزین، به رفع محاصره و تضمین امنیتی قابل اجرا تبدیل کند.خبر اول آبان صرفاً «نفت ۱۱۵دلاری» نیست. جهان برای جابه‌جایی نفتی که تولید شده، بهایی بی‌سابقه می‌پردازد. این وضعیت محدودیت راه‌حل نظامی آمریکا در خلیج فارس را برجسته می‌کند.