اسماعیل بقائی در نشست خبری امروز خود، در پاسخ به پرسش خبرنگار قدس آنلاین درباره توییت سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در واکنش به اظهارات صدراعظم آلمان و تأکید بر اینکه جنگ بعدی فراتر از منطقه خواهد بود و ایران دیگر خط قرمزی ندارد، تصریح کرد: هر طرفی که به هر نحو در تدارک و اجرای تجاوز نظامی علیه ایران شرکت کرده باشد، به منزله مشارکت‌کننده در یک عمل خلاف حقوق بین‌الملل است و باید تقاص پس بدهد.
فلسطین؛ کانون تحولات منطقه
سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه تحولات منطقه با شتاب ادامه دارد، گفت: کانون این تحولات همچنان فلسطین اشغالی و تداوم نسل‌کشی و اشغالگری است. همه می‌دانیم علت‌العلل ناامنی در منطقه ما رژیم صهیونیستی است.
وی افزود: پس از انتخابات این رژیم، کشتارها تشدید شده و مشکلات آوارگان فلسطینی با آغاز فصل سرما بسیار افزایش یافته است. جامعه جهانی نیز در برابر این جنایات دچار کرختی شده و ما با فاجعه عادی‌سازی کشتار مواجه هستیم؛ به این معنا که انسان‌ها و کشتار آنها به عدد تبدیل شده‌اند.
بقائی ادامه داد: نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه سازمان همکاری اسلامی، در این زمینه مسئولیت دارند. کمیته تحقیق سازمان ملل نیز در گزارش اخیر خود بخشی از این جنایات را به تصویر کشیده است؛ گزارشی که نشان می‌دهد نسل‌کشی در سرزمین‌های اشغالی همچنان ادامه دارد.
وی گفت: می‌دانیم مقامات رژیم صهیونیستی تحت تعقیب قرار دارند، اما دیوان بین‌المللی زیر شدیدترین فشارهاست.
پنج انتصاب جدید در وزارت خارجه
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به انتصاب‌های جدید در این وزارتخانه اظهار کرد: پنج انتصاب داشته‌ایم. آقای شمسی‌زاده به‌عنوان سفیر جدید ایران در قبرس تعیین شدند. همچنین آقای حسین تابدار به‌عنوان سفیر ایران در بورکینافاسو، آقای ناطری در ژاپن، حمید نیرآبادی در نیوزیلند و خانم زهرا ساعی به‌عنوان سفیر جدید ایران در قرقیزستان منصوب شدند.
نامه ونس ابتکار تازه‌ای در پی نداشته است
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره نامه جی‌دی ونس به دبیر شورای عالی امنیت ملی و اینکه آیا این نامه حاوی پیشنهاد تازه‌ای بوده که محسن رضایی آن را متفاوت خوانده است، گفت: تفاوت در سبک نامه‌نگاری امری معمول است و افراد ممکن است به شیوه‌های متفاوت صحبت کنند، اما برای ما عملکرد دولت آمریکا مهم است. آمریکا تاکنون نشان داده است که نه‌تنها ابتکاری ندارد، بلکه ابتکارها را نیز از بین می‌برد.
وی افزود: آمریکا در دو سال گذشته بر طبل جنگ کوبیده و هر روندی را که در جریان بوده، مخدوش کرده است. اگر هم روندی محقق شده، آن را تخریب کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: مذاکره‌کننده در روند اسلام‌آباد، معاون رئیس‌جمهور آمریکا بود. ابتکار دیپلماتیک چیزی بود که ایران در آخرین مورد مطرح کرد و درباره طرح هفت‌روزه در نیویورک گفت‌وگو شد و دیدگاه‌های میانجی‌ها را شنیدیم. پیشنهاد ما درباره این روند همچنان وجود دارد و توپ در زمین آمریکاست؛ به این دلیل که مطالبات ما به‌صورت شفاف بیان شده و معقول و منطقی است.
بقائی تأکید کرد: هیچ توافقی نمی‌تواند انجام شود و تنگه هرمز باز نخواهد شد، مگر اینکه محاصره ایران رفع شود و خواسته‌های ایران مورد عمل قرار گیرد.
وی درباره نحوه پاسخ به این نامه گفت: از آنجا که گیرنده نامه دبیر شورای عالی امنیت ملی است، ایشان به شیوه‌ای که مصلحت بدانند درباره آن تصمیم می‌گیرند؛ اما از این حیث که این نامه سبب شده باشد ابتکار جدیدی مطرح شود، باید بگویم مبنای مذاکرات همان طرح هفت‌ماده‌ای ایران است که می‌تواند طی دو روز اجرا شود.
مذاکرات ادامه دارد؛ توپ در زمین آمریکاست
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره طرح دوروزه مطرح‌شده، مذاکرات قطر و نتایج آن گفت: سفر معاون وزیر امور خارجه به دوحه برای تسهیل تعاملات میان میانجی و ایران بود. با توجه به اینکه قطر تبادل پیام‌ها را میان ایران و آمریکا تسهیل می‌کند، آقای غریب‌آبادی به دوحه رفتند.
وی افزود: می‌توانم بگویم مذاکرات ادامه دارد. موضوعات بسیار پیچیده هستند و رفتار آمریکا بر این پیچیدگی‌ها افزوده است. آمریکا باید تصمیم بگیرد. ما هر آنچه را که لازم بود و به‌عنوان مطالبات مشروع ایران مدنظر داشتیم، در قالبی معقول به طرف آمریکایی انتقال دادیم.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: لازمه اجرای این موارد، بازگشت امنیت به تنگه هرمز است. آنها نمی‌توانند نگران امنیت تنگه هرمز باشند، اما محاصره ایران را ادامه دهند، توافق اسلام‌آباد را به هم بزنند و انتظار داشته باشند ایران به‌صورت یک‌طرفه به آن عمل کند.
مذاکره‌کننده ایران قالیباف است
بقائی تغییر ترکیب تیم مذاکره‌کننده را رد کرد و گفت: دبیر شورای عالی امنیت ملی روند تصمیم‌گیری در این مورد را تشریح کردند. رئیس‌جمهور به‌عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی و وزارت امور خارجه به‌عنوان عضو، در این روند نقش دارند. مذاکره‌کننده ما اکنون آقای قالیباف هستند و انسجام و همدلی میان تصمیم‌گیران و مراجع تصمیم‌گیری بی‌سابقه است.
اتهام یهودی‌ستیزی به ایران نمی‌چسبد
سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص اتهام‌زنی به ایران درباره یهودی‌ستیزی و طراحی تحرکات ضدیهودی در غرب گفت: اتهام یهودی‌ستیزی به ایران نمی‌چسبد. این پدیده‌ای اروپایی است و مناسبتی با دین و فرهنگ ایرانی ندارد.
وی افزود: یک اتهام کلیشه‌ای را مدام تکرار می‌کنند و رسانه‌های جمعی آنها نیز آن را ترویج می‌کنند؛ اما اگر کمترین توجهی به واقعیت‌ها داشته باشند، متوجه می‌شوند که مهربان‌ترین مردم با یهودیان، ایرانی‌ها هستند. تنها در شهر یزد ۱۴ کنیسه و در سراسر ایران حدود ۱۰۰ کنیسه وجود دارد.
بقائی ادامه داد: با وجود اینکه ما در جنگ با رژیمی هستیم که به‌دروغ خود را نماینده یهودیان می‌نامد، مواردی از تعرض به یهودیان در ایران ندیده‌ایم. این موضوعی است که باید به آن توجه کرد. اما در اروپا وضعیت چگونه است؟ آنها مشکل خودشان را به ما نسبت می‌دهند.
وی تصریح کرد: ما هر روز شاهد تعرض و تخریب گورستان‌های یهودی هستیم و گاهی مجبورند اماکن یهودیان را محافظت کنند. این وضعیت ناشی از جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی است که خود را به یهودیان منتسب می‌کند؛ اما مردم ایران فهیم‌تر از آن هستند که اقدامات صهیونیست‌ها را به دین یهود منتسب کنند.
تهدید تأسیسات هسته‌ای ایران، نقض ان‌پی‌تی است
بقائی در واکنش به تهدید ترامپ علیه آنچه چند تأسیسات هسته‌ای ایران خوانده است، گفت: ما موارد نقض مقررات بین‌المللی را مستند می‌کنیم، اما متأسفیم که شورای امنیت و آژانس در برابر چنین نقض‌های آشکار و تهدیدهای مغایر با اصول منشور ملل متحد سکوت کرده‌اند.
وی افزود: آمریکا نخستین تهدید علیه ان‌پی‌تی است و نفس تهدید تأسیسات اتمی، نقض معاهده منع اشاعه است. صاحبان سلاح هسته‌ای ناظر رفتار آمریکا هستند؛ رفتاری که الگویی ایجاد می‌کند و ناقض نظم بین‌المللی است.
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: این تهدیدها عزم ما را برای دفاع از خودمان جزم‌تر می‌کند.
فریب نمی‌خوریم؛ عملکرد دولت آمریکا مهم است
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تناقض مواضع ترامپ با اظهارات و ادعاهای معاون او گفت: عملیات فریب دو طرف دارد؛ فریب‌دهنده و فریب‌خورنده، و ما فریب نمی‌خوریم. ما یادمان نرفته است که نیم ساعت قبل از تجاوز خردادماه، ترامپ توییت زد و گفت مذاکرات با ایران ادامه دارد. ما با اشراف به تجربیات دو سال اخیر و قبل‌تر، همه‌چیز را در نظر داریم.
وی افزود: اینکه در سطح هیئت حاکمه آمریکا ممکن است صداهای متفاوتی وجود داشته باشد، می‌تواند بیانگر رویکرد مردم آمریکا برای تغییر رفتار حاکمانشان در مورد غرب آسیا باشد.
بقائی ادامه داد: جامعه آمریکا از رفتار نابهنجار رژیم صهیونیستی در آمریکا خسته است. آمریکا اعتبار خودش را وقف طرفی می‌کند که جز جنگ‌افروزی در منطقه ما به چیزی نمی‌اندیشد.
وی تصریح کرد: با این اوصاف می‌توانیم دیدگاه‌های مختلف را مدنظر قرار دهیم، اما برای ما عملکرد دولت آمریکا مهم است. این مواضع ضدونقیض تنها بیانگر سردرگمی مقامات آمریکایی است و جامعه جهانی این سؤال را دارد که در آمریکا باید با چه کسی صحبت کرد.
اعتماد کشورهای عربی را ما از بین نبردیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات انور قرقاش درباره از دست رفتن اعتماد کشورهای عربی به ایران گفت: خودکرده را تدبیر نیست. این اعتماد را ما از بین نبردیم؛ البته آنها می‌توانند با دست برداشتن از رویکردهای غلط خود، آن را تدبیر کنند.
وی تأکید کرد: ایران نمی‌تواند در برابر استفاده از خاک کشورهای منطقه علیه خود ساکت بماند.
جنگ همین حالا هم در جریان است
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا لفاظی‌های آمریکایی‌ها ممکن است به جنگ دوباره تبدیل شود، گفت: جنگ همین الان هم در جریان است و ما باید توجه داشته باشیم که دفاع، در میانه دفاع از کرامت و میهن خود است. همان‌طور که با میانجی‌ها درباره روندهای دیپلماتیک مذاکره می‌کنیم، باید برای همه سناریوها آماده باشیم.
پاسخ دندان شکن بقائی به ادعای مالکیت جزایر سه‌گانه
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره اظهارات نخست‌وزیر کانادا و انور قرقاش مشاور سیاست خارجی رئیس امارات امارات درباره مالکیت این مایر نشین جزایر سه‌گانه ایرانی و اینکه آیا این مواضع نشانه جری‌شدن امارات است، گفت: ما درباره این بیانیه اعلام موضع کردیم.
وی در ادامه با اشاره به بیتی از یغمای جندقی گفت: «گر بوی کبابی رسدت، رنگ مباز؛ ظن قوی آن است که خر داغ کنند.»
مطالبه خروج از ان‌پی‌تی، یک مطالبه واقعی است
بقائی در پاسخ به پرسش دیگری درباره مطالبه خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) گفت: این یک امر واقعی است که مردم ما با توجه به اتفاقات ۱۲ سال اخیر و به‌ویژه دو سال گذشته، یک سؤال منطقی را مطرح می‌کنند؛ اینکه با وجود همه تلاش‌های ایران برای نشان دادن صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود، طرف‌های مقابل مدام در حال بهانه‌گیری بوده‌اند.
وی افزود: طرف مقابل صاحب فتوای منع تسلیحات هسته‌ای را ترور کرد. برنامه هسته‌ای ایران مطلقاً صلح‌آمیز است و اینکه طرف مقابل بر مبنای دروغی که ۲۰ سال پیش مطرح کرده، جنگ‌افروزی می‌کند، نشان می‌دهد که خود را به خواب زده است.
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: همان‌طور که اعلام شد، ما همچنان عضو ان‌پی‌تی هستیم و مادامی که عضو آن هستیم، خود را متعهد به اجرای مقررات آن می‌دانیم.
اعتراض‌ها به انتصاب سفیر اسرائیل در سومالی‌لند
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اعزام سفیر اسرائیل به سومالی‌لند گفت: کوری عصاکش کور دگر شود.
وی افزود: سومالی به‌شدت به این موضوع اعتراض کرد و سازمان همکاری اسلامی و اروپایی‌ها نیز نسبت به این روند اعتراض کردند؛ زیرا می‌دانند این فرایند در راستای تخریب صلح در این منطقه است.
روابط اقتصادی با ترکمنستان راهبردی است
اسماعیل بقائی در پاسخ به پرسشی درباره سفر عراقچی به ترکمنستان و سطح روابط ایران و این کشور گفت: معاون اقتصادی وزیر امور خارجه به همراه مقامات دیگر دستگاه‌های اقتصادی، از جمله وزارت نفت، در این سفر وزیر را همراهی می‌کنند.
وی افزود: روابط اقتصادی با همسایگان برای ما راهبردی است و در سال‌های اخیر این روابط، از جمله در آسیای مرکزی و قفقاز، رو به رشد بوده است. در این سفر قرار است درباره همکاری‌های دوجانبه اقتصادی و انرژی صحبت شود.
همکاران در تجاوز به ایران نباید خود را مصون بدانند
بقائی در پاسخ به سؤال خبرنگار قدس آنلاین درباره توییت عراقچی، وزیر امور خارجه، در واکنش به اظهارات صدراعظم آلمان و تأکید بر اینکه جنگ بعدی فراتر از منطقه خواهد بود و ایران دیگر خط قرمزی ندارد، مبنی بر اینکه آیا ممکن است دامنه درگیری به منافع و پایگاه‌های آمریکایی در اروپا نیز کشیده شود، با بیان اینکه اظهارات وزیر را تفسیر نمی‌کند، تأکید کرد: این پیام بسیار روشن بود.
وی افزود: نخست اینکه کسانی که جنگ را بر ایران تحمیل کردند و می‌کنند و کسانی که به هر شکلی در آن همکاری و مباشرت کردند، نباید انتظار داشته باشند ایرانیان در دفاع از خود مماشات به خرج دهند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: دوم اینکه طبق حقوق بین‌الملل و خرد انسانی، هر طرفی که به هر نحو در تدارک و اجرای یک تجاوز نظامی شرکت کند، به منزله مشارکت‌کننده در یک عمل خلاف بین‌المللی است و باید تقاص پس بدهد. بنابراین هر طرفی که در تعرض آمریکا و رژیم صهیونیستی همکاری کرده است، نباید خود را از گزند این جنگ مصون بداند.
تسلیم در قاموس ما نیست
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات مقامات آمریکایی در خصوص تأثیر فشارهای اقتصادی و نظامی بر ایران و نزدیک کردن کشور به تسلیم گفت: تسلیم در قاموس ما نیست و ما تنها بلدیم و یاد گرفته‌ایم در برابر خدا خاضع و تسلیم باشیم.
آژانس ابتدا باید بدهی‌های خود را به ایران بپردازد
سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص تأکید آمریکا بر مذاکره هسته‌ای و شروط ایران برای بازرسی‌های آژانس گفت: ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم. مدیرکل آژانس خیلی به ایران بدهکار است؛ ابتدا باید بدهی‌های خود را صاف کند و بعد درباره بازرسی صحبت کند.
وی افزود: یکی از بدهی‌های گروسی این است که در برابر حمله اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران اعلام موضع نکرد و متقابلاً با تهیه گزارش‌های دوپهلو برای توجیه این حملات، فضاسازی کرد.
بقائی تأکید کرد: اعتبار آژانس و مدیرکل آن از آن زمان مخدوش است. ما اکنون در مرحله گفت‌وگو از طریق میانجی‌ها برای پیشبرد مطالبات ایران هستیم. همه‌چیز در گرو این است که طرف متجاوز مطالبات ما را اجرا کند تا بعد درباره مراحل بعدی گفت‌وگو کنیم.
تحولات جدید باعث غفلت از پرونده افغانستان نشده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی پیرامون وضعیت ابتکارات دیپلماتیک منطقه‌ای ایران و ارزیابی برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر کم‌رنگ شدن نقش‌آفرینی تهران در سازوکارهایی نظیر «گروه تماس» با توجه به دگرگونی‌های ژئوپلیتیک اخیر اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران همواره در خط مقدم طراحی و اجرای روندهای دیپلماتیک درون‌منطقه‌ای قرار داشته است؛ در همین راستا، در طول یک سال گذشته از فرصت‌های مهم چندجانبه، از جمله حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، برای تشکیل و پیشبرد نشست چهارجانبه بهره گرفتیم تا بستر مناسبی برای دور جدید گفت‌وگوها فراهم شود.
انتظار نداریم با یک انتخابات آمریکای جدیدی متولد شود
اسماعیل بقائی در پاسخ به سؤالی درباره نحوه پیگیری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در تهران و میزان تأثیر نتایج آن بر کاهش یا تشدید تنش‌های نظامی اظهار داشت: ما از طریق تلویزیون این رویداد را دنبال می‌کنیم. فارغ از نتیجه انتخابات، آنچه برای ما اولویت دارد، امنیت ملی و منافع حیاتی جمهوری اسلامی ایران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ریشه‌دار بودن سیاست‌های خصمانه واشنگتن تأکید کرد: همه می‌دانیم که قرار نیست با برگزاری یک انتخابات، آمریکای تازه‌ای متولد شود. مواجهه ایالات متحده با ایران، یا به تعبیر دقیق‌تر، شرارت واشنگتن علیه ملت ایران، پیشینه‌ای بیش از ۷۰ ساله دارد و ریشه‌های آن دست‌کم به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بازمی‌گردد.
وی خاطرنشان کرد: ما در طول این دهه‌ها رفت‌وآمد احزاب و رؤسای‌جمهور مختلف در کاخ سفید را مکرراً دیده‌ایم؛ به همین دلیل، ترجیح دستگاه تصمیم‌گیری این است که به‌جای چشم‌دوختن به تغییرات در واشنگتن، کاملاً بر ظرفیت‌های داخلی و تقویت توانمندی‌های همه‌جانبه خود در تمامی عرصه‌ها متمرکز بماند.
زمان و شکل مذاکرات را بر اساس مصالح خودمان تعیین می‌کنیم نه تحولات آمریکا
اسماعیل بقائی در پاسخ به سؤالی درباره ارتباط فشرده‌شدن طرح پیشنهادی ایران و زمان‌بندی مذاکرات با تحولات و انتخابات آمریکا اظهار داشت: ما تصمیم‌گیری در مورد صیانت از منافع و امنیت ملی ایران را به هیچ چیز دیگری در هیچ کجای دنیا گره نمی‌زنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به استقلال تصمیم‌گیری در تهران افزود: ممکن است خیلی چیزها با یکدیگر منطبق شوند، اما مبنای تصمیم‌گیری ما تنها مصالح کشور است. برای ما دیپلماسی و دفاع ابزاری جهت تأمین منافع ملی هستند؛ می‌گویم دفاع چون ما هیچ‌وقت به دنبال جنگ نبوده‌ایم، و با توجه به جمیع ملاحظات، در مورد نحوه انجام، زمان و شکل آن تصمیم می‌گیریم.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در رابطه با طرح هفت‌بندی که ایران اکنون روی میز گذاشته است، درباره بند مربوط به تحریم‌ها آیا ایران خواستار لغو تمامی تحریم‌هایی است که آمریکا طی سال‌های گذشته علیه کشورمان اعمال کرده است؟ همچنین، در ارتباط با بازگشایی تنگه هرمز و پیشبرد مذاکرات، آیا ایران خواستار آزادسازی تمام اموال و دارایی‌های بلوکه‌شده خود شده یا درباره میزان و مصادیق آن صحبت شده است؟» گفت: ما که نمی‌خواهیم چرخ را از نو اختراع کنیم. این مذاکرات نباید منقطع و جدا از مذاکراتی دیده شود که به تفاهم اسلام‌آباد منجر شد؛ چراکه طرف‌های مذاکره همان طرف‌ها هستند، مطالبات همان مطالبات است و مشکل نیز همان مشکل قبلی است.
وی ادامه داد: بنابراین، اگر بخواهم خیلی ساده و خلاصه پاسخ بدهم، مطالبات ما همان مواردی است که آمریکا در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفت، اما بعداً آن را نقض کرد. بر این اساس، آنچه آمریکا در مرحله نخست باید انجام دهد، در وهله اول لغو تمامی تحریم‌هایی است که پس از نقض تفاهم اسلام‌آباد و تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران اعمال کرده است. علاوه بر این، باید همان مواردی را که در متن تفاهم پذیرفته بود، از جمله آزادسازی اموال و دارایی‌های ایران، اجرا کند.
بقائی افزود: می‌خواهم تأکید کنم که برخی تلاش می‌کنند از این موضوع سوءاستفاده کنند و مطالبات ایران را به‌عنوان پیش‌شرط‌هایی در مسیر دیپلماسی معرفی کنند. اینها پیش‌شرط نیستند؛ هر اسمی می‌خواهید روی آنها بگذارید، این مطالبات لازمه بازگشت امنیت به تنگه هرمز و خلیج فارس هستند. مطالبات ما چیزهای عجیب‌وغریبی نیستند؛ اینها حقوقی هستند که از ایران سلب شده است. ما می‌گوییم برای اینکه امنیت به تنگه هرمز بازگردد، لازم است اجازه دهید حقوق تضییع‌شده ایران به آن بازگردانده شود. پس از آن می‌توان درباره مراحل بعدی صحبت کرد.
بقائی با اشاره به تحرکات جاری دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: برای تمهید مقدمات برگزاری نشست چهارجانبه‌ای که احتمالاً در ماه‌های آتی برگزار خواهد شد، مدیرکل دوجانبه ذی‌ربط در وزارت امور خارجه سفرهای کاری هدفمندی به پایتخت‌های مهم منطقه از جمله ترکیه و پاکستان داشته است. این روند با دقت، حساسیت و جدیت کامل در دستور کار دیپلماتیک کشور قرار دارد تا هماهنگی میان بازیگران اصلی پیرامونی تقویت شود.
وی با تأکید بر عدم غفلت از پرونده‌های راهبردی پیرامونی خاطرنشان کرد: پیگیری سازوکار «فرمت مسکو» در مهرماه با جدیت دنبال شد و در حاشیه آن نیز رایزنی‌های دوجانبه و چندجانبه مؤثری صورت گرفت تا این فرایند با قوت استمرار یابد. دگرگونی‌ها و تنش‌های جاری در سطوح کلان منطقه‌ای هرگز موجب نشده است که جمهوری اسلامی ایران از اهمیت حیاتی روندهای مرتبط با افغانستان، مهار تهدیدات تروریستی و پیوند ناگسستنی ثبات آن با امنیت جمعی کشورهای همسایه غافل شود.
نظر شما