اراده نامحدود در برابر آتش محدود

حملات تازه آمریکا به جنوب ایران که این روزها در حال عادی شدن است، در نگاه نخست عملیاتی محدود و کم‌دامنه به نظر می‌رسد؛ تا جایی ‌که دونالد ترامپ با لحنی تحقیرآمیز از آن با عنوان «اقدام کوچک» یاد کرده و مدعی شده است یک سامانه پدافندی ایران را در چند دقیقه از کار انداخته‌اند. اما جدا از تقدیم شهدا و خسارت‌های این تجاوزها، نمی‌توان این حملات را صرفاً یک درگیری موضعی یا اقدامی برای حفاظت از نیروهای آمریکایی تلقی کرد.
مسئله مهم‌تر، راهبردی است که پشت این عملیات‌های محدود قرار دارد؛ حفظ فشار نظامی، افزایش قدرت چانه‌زنی، فرسایش ظرفیت دفاعی و زمینه‌سازی حملات گسترده‌تر و سنجش اراده ایران، بدون آنکه آمریکا در میانه رایزنی‌های دیپلماتیک و پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان در آمریکا ناچار به پذیرش مسئولیت آغاز یک جنگ زودهنگام شود.
حملاتی که در حقیقت جنگ را در تعلیق «نه جنگ، نه صلح» تداوم بخشیده و با تعیین ضرباهنگ تنش توسط دشمن، زمین جنگ را در آب و خاک سرزمینی ما تعریف کرده تا حتی تعلیق جنگ و صلح نیز بی‌طرف و بی‌هزینه نماند.
تکرار حملات به سواحل و جزایر جنوبی کشور و تمرکز بر سامانه‌های پدافندی، هدف راهبردی دشمن را قابل تأمل می‌کند. پرواز پهپادهای جاسوسی که به نظر می‌رسد مأموریتشان شناسایی سامانه‌های راداری و پدافندی است و در بدترین حالت نقش طعمه‌ای را ایفا می‌کنند تا واکنش شبکه پدافندی ما را برانگیخته و آن‌ها را به هدف نیروهای دشمن تبدیل کنند.بنابراین محدود بودن حمله، به معنای بی‌اهمیت بودن آن نیست. راهبردی که در ادبیات نظامیان آمریکا به «چمن‌زنی» معروف شده قرار است تا حد امکان توان بازدارندگی و امکان مقابله با حملات بعدی را از میان بردارد و ساختار راداری و پدافندی کشور را تضعیف کند.
به نظر می‌رسد تشدید این حملات چند روز پس از فرمان رهبر معظم انقلاب در دیدار فرماندهان ارشد نیروهای مسلح مبنی بر «پاسخ فوری و مؤثر به هر سطح و نوع تهدید، بدون محدودیت جغرافیایی»، دلیلی جز سنجش واکنش و آزمون اراده ما نمی‌تواند داشته باشد. آزمونی که با آتش محدود، اراده دفاع نامحدود در جنگ اراده‌ها را به چالش می‌کشد.
تجربیات جنگ‌های اخیر جایی برای خوش‌بینی و پرهیزهای سیاسی از افتادن به تله تنش و ترس از تصعید جنگ باقی نگذاشته است و اصل بازدارندگی اقتضای آن دارد که میان موضع اعلام‌شده و رفتار عملی تناسبی برقرار باشد تا تهدیدهای ما همچنان معتبر باقی بماند.
امیدواری به نتیجه انتخابات آمریکا با همه اهمیتش نمی‌تواند مانع توجه ما به تشدید تنش دشمن باشد و سرخوشی از این پیروزی نباید ما را از واقعیت میدان و محاسبات امنیتی غافل کند. این نتیجه گرچه فرصتی سیاسی برای افزایش فشار بر ساختار سیاسی این کشور است، اما تضمینی بر پایان تهدید نخواهد بود.
در چنین شرایطی، حتی اصرار بر دیپلماسی نیز می‌تواند ناخواسته به بخشی از همین وضعیت فرسایشی تبدیل شود. اشتیاق نشان دادن به توافق و انعطاف‌پذیری از ابتکارهای دوماهه به دوهفته‌ای و دوروزه نباید نشانه ضعف یا کاهش اراده دفاع و اضطرار برای پایان دادن به وضعیت موجود تعبیر شود و قدرت چانه‌زنی دستگاه دیپلماسی را تضعیف کند.