واشنگتن که در محاصره دریایی بنادر ایران به دنبال محدود کردن صادرات نفت است، اکنون قصد دارد فشار را به مرزهای زمینی و دریای خزر نیز گسترش دهد؛ طرحی که نه‌تنها اقتصاد ایران، بلکه مسیرهای تجاری منطقه را هدف می‌گیرد.
محاصره از دریا تا خشکی
تشکیل نیروی ویژه «دروازه آهنین»(Iron Gate) نشان می‌دهد آمریکا به دنبال توسعه جغرافیای فشار علیه ایران است. سنتکام مدعی شده است که این نیروی مستقر در فلوریدا، با همکاری نهادهای مختلف دولت آمریکا، جابه‌جایی تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، کالاهای تحریم‌شده و آنچه «جریان‌های درآمدی غیرقانونی» می‌خواند را از مسیرهای زمینی ایران و دریای خزر کنترل خواهد کرد.
این طرح در واقع مکمل محاصره دریایی بنادر ایران است؛ محاصره‌ای که واشنگتن مدعی است طی ماه‌های اخیر مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت خام ایران شده است. با این حال، گسترش عملیات از دریا به مرزهای زمینی، ابعاد تازه‌ای به تقابل اقتصادی و نظامی دو کشور می‌دهد. ایران با هفت کشور از جمله عراق، ترکیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، پاکستان، افغانستان و ترکمنستان، مرز زمینی دارد و دریای خزر نیز یکی از مسیرهای ارتباط تجاری آن با روسیه است.
پاسخ تهران؛ فشار اقتصادی به فروپاشی منجر نمی‌شود
سپاه پاسداران طرح جدید آمریکا را «صرفاً بازی با کلمات» توصیف کرده است. «حسین محبی»، سخنگوی سپاه، تأکید کرده واشنگتن نمی‌تواند با چنین اقداماتی به هدف خود برای ایجاد فروپاشی اقتصادی در ایران برسد.
محبی همچنین یادآوری کرده که پیش‌بینی قبلی آمریکا درباره فروپاشی اقتصاد ایران ظرف دو هفته محقق نشده است. این موضع بر دو مؤلفه تکیه دارد؛ آمادگی تهران برای مواجهه با فشار اقتصادی و حفظ روابط با کشورهای همسایه. اهمیت این دو مؤلفه زمانی بیشتر می‌شود که واشنگتن می‌کوشد مسیرهای زمینی و دریایی تجارت ایران را هم‌زمان محدود کند.
شکاف در واشنگتن؛ نظامیان در برابر دیپلماسی؟
طرح «دروازه آهنین» در داخل آمریکا نیز با انتقاد روبه‌رو شده است. «جو کنت»(Joe Kent)، مدیر پیشین مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا که پیشتر در اعتراض به جنگ علیه ایران استعفا داده، این اقدام را «تحریکی گستاخانه» خوانده و هشدار داده است که سنتکام با چنین تصمیمی تلاش‌های دیپلماتیک «جی‌دی ونس» را تضعیف می‌کند.
«کنت» این رویکرد را «سیاست‌گذاری از طریق طرح عملیاتی» نامیده است؛ وضعیتی که در آن فرماندهان نظامی بدون نافرمانی آشکار از رئیس‌جمهور، اقداماتی انجام می‌دهند که مسیر سیاست خارجی کاخ سفید را تغییر می‌دهد. او هشدار داده تداوم محاصره می‌تواند نیروهای آمریکایی را در معرض خطر قرار دهد و زمینه بازگشت به جنگ مستقیم را فراهم کند.
هرمز؛ نقطه اشتعال محاصره
هم‌زمان با این تحولات، گزارش سپاه پاسداران ایران از آتش‌گرفتن دو نفتکش در پی برخورد با مین‌های دریایی در داخل و اطراف تنگه هرمز، بر حساسیت وضعیت افزوده است. هرچند جزئیات این حوادث مستقلاً تأیید نشده، اما گزارش‌ها از افزایش خطر در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان حکایت دارند.
در سوی دیگر، سنتکام مدعی شده یک کشتی باری با پرچم سنت‌کیتس را در دریای عمان از کار انداخته است. امارات نیز از نجات ۲۲ خدمه یک کشتی باری آتش‌گرفته خبر داده است. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد محاصره دیگر صرفاً یک ابزار فشار اقتصادی نیست؛ بلکه به عاملی برای افزایش احتمال برخورد نظامی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، طرح دروازه آهنین ممکن است به‌جای وادار کردن تهران به عقب‌نشینی، دامنه تقابل را به مسیرهای تجاری و مرزهای بیشتری بکشاند.
نظر شما