در روزهایی که امت اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند همبستگی، تدبیر و ایستادگی در برابر دشمنان مشترک است، انتشار اخباری ناگوار از دادگاه‌های منطقه، موجی از خشم، اندوه و نگرانی را در میان پیروان اهل‌بیت(ع) و حوزه‌های علمیه برانگیخته است. صدور حکم اولیه اعدام برای ۳ تن از جمله روحانی سرشناس شیعه، حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ حسین المعتوق در کویت به اتهام‌های واهی امنیتی، بار دیگر پرده از رویکرد ناعادلانه و فشارهای فزاینده علیه پیروان مکتب اهل‌بیت(ع) برداشت. این پرونده که در کنار اقدامات مشابه در بحرین نظیر سلب تابعیت از علمای برجسته و انحلال نهادهای اصیل دینی رخ می‌دهد، نشان‌دهنده یک جریان هدایت‌شده برای تضعیف پایه‌های اجتماعی و مذهبی بومی‌ترین ساکنان منطقه است. در ادامه با نگاهی به سنت مظلومیت و پایداری تشیع، ابعاد این رویداد تلخ و پیامدهای آن را بررسی می‌کنیم.
روایت یک پرونده؛ اتهام‌های سنگین و احکام اولیه در کویت
ماجرا از حکمی آغاز شد که شعبه امنیت کشور در دادگاه کیفری کویت صادر کرد؛ حکمی سنگین که ۳ نفر را به اعدام و ۸ نفر دیگر را به حبس‌های ۵ تا ۱۰ ساله محکوم ساخت. در رأس محکومان به اعدام، نام شخصیت شناخته‌شده‌ای به چشم می‌خورد: شیخ حسین عبدالله المعتوق، روحانی شیعه کویتی، دبیرکل پیشین ائتلاف ملی اسلامی کویت و عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت. در کنار او، عبدالرضا حیدر دهقانی، شهروند ایرانی، و حسن عبدالهادی حاجیه قرار دارند. دادگاه کویت مدعی شده است که این افراد به جاسوسی برای ایران، همکاری با حزب‌الله لبنان و طراحی سوءقصد به مقام‌های ارشد از جمله معاون اول نخست‌وزیر و وزیر کشور کویت دست زده‌اند.
اگرچه گزارش‌های رسانه‌ای تاکید دارند که این رأی بدوی بوده و پرونده باید در دادگاه تجدیدنظر بررسی شود، اما نفس صدور چنین احکام تند و بی‌سابقه‌ای، فضای جامعه شیعی کویت و منطقه را ملتهب کرده است. شیخ حسین المعتوق که دولت کویت پیش‌تر نیز در اقدامی بیدادگرانه تابعیت کویتی او را لغو کرده بود، سال‌ها در مسیر خدمت دینی، ایجاد آرامش و پیوند میان مسلمانان گام برداشته است. انتساب اتهام‌های امنیتی و تلاش برای ترور به شخصیتی که عمر خود را در ترویج معارف اهل‌بیت و حفظ کیان اسلامی گذرانده، از نگاه ناظران آگاه، سناریویی ساختگی برای حاشیه‌رانی نخبگان دینی و ایجاد ارعاب در میان جامعه شیعه به شمار می‌رود.
پشت این اوراق قضایی، زندگی انسان‌هایی ایستاده که سال‌هاست در بلاتکلیفی نفس می‌کشند. خانواده‌هایی که با لغو تابعیت، ناگهان خود را بی‌هویت می‌بینند؛ فرزندانی که مدرک تحصیلی‌شان بی‌اعتبار می‌شود، همسرانی که حق اقامت و کار را از دست می‌دهند و پدر و مادری سالخورده که پاره‌ای از زندگی‌شان را در تبعید یا انتظار دیدار می‌گذرانند. حکم اعدام، پیش از آنکه یک پرونده حقوقی باشد، یک زلزله خاموش در دل یک خانواده است؛ زلزله‌ای که هیچ دادگاهی برای آن حکم صادر نمی‌کند و هیچ رسانه‌ای آن را ثبت نمی‌کند.
خط پیوسته سرکوب؛ از انحلال مؤسسات تا سلب تابعیت در بحرین
برای درک دقیق‌تر ابعاد این واقعه، نباید پرونده کویت را جزیره‌ای مجزا و بریده از جغرافیای سیاسی منطقه دید. نگاهی به همسایه جنوبی، بحرین، حقیقت تلخ‌تری را نمایان می‌سازد. در همین برهه زمانی، حاکمیت بحرین با صدور احکامی متوالی، انحلال رسمی جمعیت التوعیة الاسلامیة را اعلام کرد؛ برجسته‌ترین نهاد فرهنگی و اجتماعی شیعیان بحرین که ریشه در دهه پنجاه شمسی داشته و به دست عالمان بزرگی چون آیت‌الله شیخ عیسی قاسم پایه‌گذاری شده بود. این نهاد با وجود فاصله‌گیری کامل از فعالیت‌های حزبی، تنها به جرم ترویج معارف دینی و خدمت به محرومان، برای چندمین بار تعطیل و هیئت مدیره آن بازداشت شدند.
هم‌زمان با این انحلال، سلب تابعیت از علمای سرشناس بحرینی همچون شیخ ابراهیم انصاری بحرینی، سید محمد هاشمی و شیخ احمد عمروالله ابعاد تازه‌ای از این ظلم سازمان‌یافته را برملا ساخت. شیخ ابراهیم انصاری، مفسر برجسته قرآن که صدای گرم و سخنان دل‌نشین او بر فراز منبرهای حرم مطهر رضوی برای زائران آستان قدس آشناست، در وطن خویش با حکم لغو شهروندی مواجه می‌شود. این رفتار که از آن به عنوان اعدام مدنی یاد می‌شود، در پی بی‌هویت‌سازی بومیانی است که نیاکانشان سده‌ها در این خاک زیسته‌اند. بی‌تردید، میان پرونده کویت و سرکوب‌های بحرین پیوندی ناگسستنی وجود دارد؛ پیوندی که هدف آن مهندسی جمعیتی، خاموش کردن صدای نخبگان مستقل و خنثی‌سازی هرگونه پایداری در برابر رفتارهای سلطه‌جویانه است.
طنین دادخواهی؛ هم‌صدایی علمای فریقین در دفاع از وحدت
صدور این احکام سنگین و غیابی، با موجی از خروش و اعتراض در میان علمای برجسته فریقین و مراکز بزرگ دینی جهان اسلام همراه شده است. نکته حائز اهمیت در این دادخواهی، ورود هوشمندانه علمای اهل‌سنت به میدان است که نشان می‌دهد این پرونده، نه یک نزاع داخلی، بلکه سناریویی خطرناک برای تضعیف جریان مقاومت و خدشه‌دار کردن وحدت اسلامی است.
در همین راستا، شیخ عبدالله جبری، دبیرکل جنبش امت لبنان و از علمای برجسته اهل‌سنت، با محکومیت شدید حکم صادرشده علیه شیخ حسین معتوق، آن را تصمیمی نسنجیده، ظالمانه و سیاسی خواند. وی با هشدار درباره پیامدهای تفرقه‌افکنانه این احکام، از مسئولان کویتی خواست با دوراندیشی و لغو فوری حکم، مانع از تحقق اهداف شوم دشمنان در ایجاد گسست میان مسلمانان شوند.
پیش از این نیز آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، با تمسک به آیه ۳۲ سوره مبارکه مائده: «مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا» (هر کس انسانی را بدون ارتکاب قتل یا فسادی در زمین بکشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته است)، سستم بر مؤمنان را گناهی نابخشودنی دانست. همچنین آیت‌الله جواد مروی، دبیر دوم شورای عالی حوزه‌های علمیه، با یادآوری نقش تاریخی شیعیان کویت در دفاع از تمامیت ارضی کشورشان در برابر تجاوز بعثی‌ها، این برخوردهای امنیتی را ناشی از درماندگی خواند. هم‌صدایی علمای شیعه و اهل‌سنت، حقیقت این پرونده را بیش از پیش برای افکار عمومی جهان اسلام روشن ساخته است.
هویت زوال‌ناپذیر؛ نسبت ایمان و وطن در مکتب اهل‌بیت(ع)
از منظر جامعه‌شناختی دینی، اتهام خیانت یا عدم وفاداری به وطن که متوجه علمای شیعه می‌شود، با تاریخ و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) در تناقض کامل است. شیعیان بر اساس تعالیم ائمه معصومین(ع) همواره امانت‌دار، حافظ امنیت و خیرخواه هم‌میهنان خود بوده‌اند. همان‌گونه که در جریان حمله عراق به کویت، پیروان اهل‌بیت(ع) در صف اول مقاومت در برابر اشغالگران ایستادند، امروز نیز دغدغه‌ای جز عزت، ثبات و وحدت کشورهای خود ندارند. از این رو، برچسب زدن اتهام‌های امنیتی و وابستگی به بیگانگان، تنها سرپوشی است برای پنهان ساختن هراس حاکمیت‌ها از نفوذ معنوی و کلام حق عالمان دین.
از سوی دیگر، سلب تابعیت یا صدور حکم اعدام هرگز قادر نیست پیوند عمیق مؤمنان را با خاک مادری و باورهای توحیدی‌شان از میان بردارد. هویت انسان مؤمن بر سندهای اداری و تصمیم‌های مقطعی دادگاه‌ها استوار نشده است تا با لغو یک برگ کاغذ از بین برود. در فرهنگ عاشورایی، عزت و آزادگی بر سرنوشت مادی مقدم است و پیام پیروان مکتب اهل‌بیت(ع) همواره همان ندای تاریخی حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است که فرمود: «هَیْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ». حاکمانی که تصور می‌کنند با زندان، تبعید یا اعدام می‌توانند ریشه‌های کهن تشیع را در این جغرافیا خشکانده و صدای معارف قرآن را خاموش سازند، از سنت‌های لایزال الهی و تاریخ پرفراز و نشیب آل‌محمد(ص) غافلند.
سنت الهی و وعده پیروزی مظلومان
آنچه امروز در دادگاه‌های کویت و نهادهای امنیتی بحرین می‌گذرد، بازخوانی دوباره یک سنت تاریخی و آزمونی الهی است. منطق قرآن کریم به ما می‌آموزد که رفتارهای مبتنی بر فشار، اتهام و تضییع حقوق مصلحان اجتماعی، هیچ‌گاه پایه‌گذار ثبات پایدار نبوده و نیست. بر اساس سنن تغییرناپذیر پروردگار، ستم بر بندگان مؤمن فرجامی جز افول ندارد؛ چنان‌که خداوند متعال در آیه ۲۲۷ سوره مبارکه شعراء هشدار می‌دهد: «وَسَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ» (و کسانی که ستم کرده‌اند به‌زودی خواهند دانست که به چه بازگشتگاهی بازمی‌گردند).
در پایان، باید بر این حقیقت استوار معارفی تاکید ورزید که مظلومیت و سختی‌های پیروان اهل‌بیت، بر اساس وعده‌های الهی، فرجامی جز بیداری، عزت و نصرت نهایی نخواهد داشت. خدای متعال در آیه ۵ سوره مبارکه قصص وعده صریح داده است: «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ» (و ما می‌خواهیم بر کسانی که در زمین به ضعف کشیده شده‌اند منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم). ابرهای تیره سرکوب و سختی، هرچند غلیظ باشند، در برابر سنت‌های تخلف‌ناپذیر حق پایدار نمی‌مانند. عالمان و مجاهدانی که امروز در سنگر غربت و دفاع از معارف الهی ایستاده‌اند، یاد و نامشان در تاریخ زنده و سرافراز خواهد ماند؛ چرا که آینده، از آن صابران و مؤمنانی است که بر عهد خویش با پروردگار پای فشردند.
نظر شما