مجموعه ۳۰ قسمتی «زیر درختان شهر» به کارگردانی عمار خطی و تهیه‌کنندگی صادق روشن، با محوریت زندگی آدم‌های معمولی در دوران جنگ رمضان و جنگ ۱۲ روزه تولید شده است. نگارش این مجموعه را گروهی از نویسندگان بر عهده داشته‌اند که حسین تراب‌نژاد سرپرستی آن‌ها را بر عهده دارد.
تراب‌نژاد درباره شکل‌گیری ایده این مجموعه گفت: ایده اولیه پروژه از یک سفارش آغاز شد. صادق روشن، تهیه‌کننده اثر، پیشنهاد ساخت این مجموعه را با من و مسعود کرمی مطرح کرد و پس از بررسی‌های مختلف، تصمیم گرفتیم مجموعه‌ای مرتبط با جنگ تولید کنیم که در فضایی محدود و با امکان تولید سریع‌تر شکل بگیرد.
وی افزود: در ابتدا ساخت مجموعه‌ای با حال‌وهوای استودیویی مطرح بود، اما در ادامه به این نتیجه رسیدیم که فضای یک پارک ظرفیت‌های داستانی بیشتری در اختیار ما قرار می‌دهد. از سوی دیگر، ساختار اپیزودیک این امکان را فراهم کرد تا بتوانیم به سراغ روایت‌های متنوعی از تجربه مردم و گروه‌های مختلف اجتماعی در دوران جنگ برویم.
سرپرست نویسندگان «زیر درختان شهر» درباره منابع شکل‌گیری داستان‌ها توضیح داد: بخشی از ایده‌ها به یادداشت‌هایی بازمی‌گشت که من و مسعود کرمی در دوران جنگ ثبت کرده بودیم. این ایده‌ها بعدها جمع‌آوری و به طرح‌های اولیه تبدیل شدند و در ادامه، گروه نویسندگان برای یافتن روایت‌های تازه به سراغ کتاب‌ها، خاطرات و مصاحبه‌های ثبت‌شده با افرادی رفتند که به نوعی با وقایع جنگ در ارتباط بودند.
به گفته او، پیش از آغاز نگارش فیلمنامه‌ها، حدود ۳۰ ایده از میان ۵۴ داستان نهایی شکل گرفته بود و بخش مهمی از روند تولید به جست‌وجو برای یافتن روایت‌هایی اختصاص داشت که ظرفیت تبدیل شدن به یک داستان نمایشی را داشته باشند.
تراب‌نژاد با اشاره به رویکرد اجتماعی مجموعه گفت: تلاش کردیم بیش از آنکه به جنبه‌های نظامی و امنیتی جنگ بپردازیم، زندگی مردم و واکنش آن‌ها به شرایط بحرانی را روایت کنیم. شخصیت‌های این مجموعه آدم‌هایی هستند که هر کدام به شکلی با جنگ روبه‌رو شده‌اند و داستانی انسانی برای روایت دارند.
او به نمونه‌هایی از این داستان‌ها اشاره کرد؛ از روایت نیروهای شهرداری که یک ماهی قرمز زنده را از خانه شهید طهرانچی پیدا می‌کنند تا زندگی یک زن خیر که در مسیر فعالیت‌هایش به شهادت می‌رسد و همچنین داستان یکی از نیروهای هوافضا که در تونلی موشکی حضور داشته است.
سرپرست نویسندگان این مجموعه، انتخاب پارک به‌عنوان فضای اصلی داستان‌ها را نیز مرتبط با نگاه اجتماعی سریال دانست و گفت: پارک محلی برای حضور آدم‌هایی با شرایط و موقعیت‌های مختلف است و همین ویژگی به ما اجازه داد تا داستان‌های متنوعی را در یک فضای مشترک روایت کنیم.
وی افزود: محدود بودن لوکیشن، علاوه بر ظرفیت‌های داستانی، از نظر اجرایی و اقتصادی نیز برای پروژه اهمیت داشت و امکان تولید قصه‌های مختلف در یک فضای واحد را فراهم می‌کرد.
تراب‌نژاد، هماهنگ کردن گروه ۱۶ نفره نویسندگان را یکی از مهم‌ترین چالش‌های این پروژه عنوان کرد و گفت: نویسندگان حاضر در این مجموعه تجربه‌ها و سلیقه‌های متفاوتی داشتند و رسیدن به زبان و هویتی مشترک برای روایت داستان‌ها، کار ساده‌ای نبود.
به گفته او، انتخاب نویسندگان بر اساس شناخت، توانایی و هماهنگی فکری انجام شد و در کنار نویسندگان حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای، تعدادی از نویسندگان تازه‌کار نیز فرصت حضور در پروژه را پیدا کردند.
وی افزود: برخی از متن‌ها برای رسیدن به فضای مورد نظر، چند بار بازنویسی شدند و حتی تعدادی از داستان‌ها پس از طی مراحل مختلف، به دلیل هماهنگ نبودن با فضای کلی مجموعه کنار گذاشته شدند. این در حالی بود که نگارش ۵۴ داستان مستقل تنها در حدود سه ماه و نیم انجام شد.
سرپرست نویسندگان «زیر درختان شهر» درباره تلاش برای دوری از شعارزدگی در این مجموعه نیز گفت: تلاش کردیم مفاهیم مورد نظر را متناسب با موقعیت هر داستان و بدون بیان مستقیم و گل‌درشت مطرح کنیم. در برخی قصه‌ها نیز از روایت‌های شیرین و لحنی صمیمی استفاده شده است.
تراب‌نژاد در پایان، مهم‌ترین نقطه مشترک ۵۴ داستان این مجموعه را حضور آدم‌های معمولی دانست که در شرایط بحرانی، رفتارهایی قهرمانانه از خود نشان می‌دهند.
او تأکید کرد: منظور از قهرمانی، تعریف مرسوم و کلاسیک آن نیست؛ گاهی یک پدر که تلاش می‌کند خانواده‌اش را در منطقه‌ای بحرانی آرام نگه دارد یا همسر یک جانباز که برای بازگرداندن او به زندگی تلاش می‌کند، نمونه‌ای از همین قهرمانی‌های ساده اما انسانی است.
نظر شما