نشست تخصصی انجمن ادبی رضوان این هفته در حالی با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی مقدم شاعر و پژوهشگر و جمعی از شاعران رضوی با محوریت بازخوانی هنری و معرفتی شعر فاطمی برگزار شد که محور بیشتر اشعار سروده شده شاعران، شهادت حضرت فاطمه (س) بود.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین مقدم از اساتید حوزه علمیه خراسان و یکی از طلاب شاعر و ادیب شناخته شده کشور است که در سال‌های اخیر افتخارات بسیاری برای حوزه علمیه خراسان به ارمغان آورده است.
او هر ساله توانسته در همایش‌های ملی و رقابت‌های کشوری مختلف در عرصه شعر آیینی، نام حوزه علمیه خراسان را در صدر این عرصه هنری به ثبت برساند.
وی از سال‌ها پیش با تدریس دروس ادبی و برگزاری کارگاه‌های تخصصی همچون آموزش مثنوی معنوی، سبک هندی و اشعار آیینی، بستر مناسبی را برای ترویج و ارتقای هنر شعر میان طلاب و دانشجویان فراهم کرده است.
حجت‌الاسلام مقدم به‌عنوان دبیر انجمن ادبی مطلع، فعالیت‌هایی همچون تدریس دوره‌های تخصصی نظیر گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دوره قند پارسی، بررسی شاخصه‌های سبک هندی و نشست تخصصی بررسی ادبی شخصیت علامه طباطبایی را برای طلاب و علاقه‌مندان به عهده داشته است. برگزاری کارگاه‌های آموزشی بررسی شاخصه و بایدها و نبایدهای اشعار آیینی در شهرهایی همچون گرگان و کردکوی و کارگاه‌های شعر نیز از دیگر فعالیت‌های ارزشمند این شاعر جوان بوده است.
ویژگی‌های مهم سرودن اشعار فاطمی
این شاعر و پژوهشگر با اشاره به اینکه شعر فاطمی محدود به مدح و مرثیه حضرت فاطمه (س) نمی‌شود، گفت: علاوه بر اینکه اشعاری که از سخنان این حضرت هم جزو اشعار فاطمی است، سرودن شعر درباره حضرت فاطمه (س) و مواردی مانند حدیث کساء، خطبه فدکیه و... نیز جزو اشعار فاطمی محسوب می‌شود.
حجت‌الاسلام مقدم اولین شرط اشعار فاطمی را مسئله استناد دانست و افزود: مشکل مناسک‌تراشی این است که وقتی مردم متوجه می‌شوند که موضوعی بدون استناد به حضرت فاطمه (س) نسبت داده می‌شود، سایر فضیلت‌های مستند را نیز قبول نمی‌کنند و فکر می‌کنند ارائه فضیلت‌های مستند هم اشتباه است.
وی با تأکید بر اینکه باید استفاده از فضائل حضرت فاطمی در سرودن اشعار فاطمی باید توجه و دقت بیشتری شود، تصریح کرد: خطبه‌هایی همچون فدکیه نسبت به روایات عادی، بسیار بیشتر قابل‌استناد است و برای سرودن شعر فاطمی می‌تواند منبع قوی‌تری باشد.
این شاعر و پژوهشگر اضافه کرد: خطبه فدکیه عمق معارف توحیدی مانند توصیف وحدانیت خداوند و معارف نبوی است.
حجت‌الاسلام مقدم با اشاره به اینکه فرهنگ خانوادگی حضرت فاطمه (س)، ادامه داد: پس از رحلت حضرت خدیجه (س)، دوران زندگی پیغمبر اکرم (ص) بسیار غم‌انگیز شد، زیرا غم درگذشت حضرت خدیجه (س) از یک‌سو و افزایش فشارهای اقتصادی در آن دوران، فضا و زندگی را سخت کرده بود، در این زمان بود که حضرت فاطمه (س) به‌عنوان دختر پیامبر (ص) همراه بسیار خوب ایشان بود، به‌طوری‌که در یکی از روایات از پیغمبر (ص) آمده است که ایشان فرمودند، فاطمه (س) برایم در این دوران مادری کرد.
سرودن شعر توسط حضرت فاطمه (س) برای اعضای خانواده ایشان
وی با اشاره به اینکه بسیاری از روایاتی که از پیغمبر اکرم (ص) در کتاب بحارالانوار بیان می‌شود، می‌تواند محور اشعار فاطمی باشد، یادآور شد: لالایی‌هایی که حضرت فاطمه (س) برای فرزندانشان قرائت می‌کردند را خودشان سروده بودند، ایشان برای حضرت علی (ع) نیز در شب عروسی، شعری راسرودند.
این شاعر و پژوهشگر با اشاره به اینکه حضرت فاطمه (س) اشعار مرثیه نیز سروده‌اند، اضافه کرد: بر اساس روایات موجود، ایشان حتی اولین نفری هستند که در اسلام برای فرزندانشان شعر سروده‌اند. این موارد تمام ظرافت‌هایی است که ممکن است جامعه از آن مطلع نباشد.
حجت‌الاسلام مقدم با اشاره به اینکه روایات بسیاری درباره علم حضرت فاطمه (س)، گفت: ایشان دو وجه یعنی ابعاد زن بودن و انسان بودن را دارند، اسلام این دو بعد حضرت فاطمه (س) را از یاد نبرده و بر روی این موضوعات نیز توجه خاصی داشته است.
وی، مردانه شدن شعر فاطمی را یکی از آسیب‌های سرودن این نوع شعر دانست و تصریح کرد: این موضوع بیشتر در اشعاری که مداحان قرائت می‌کنند، دیده می‌شود که به‌نوعی یکی افت‌های مهم اشعار فاطمی است.
این شاعر و پژوهشگر افزود: ابداع به معنای حرف جدید گفتن بر اساس ضوابط است، اما بِدعَت به معنی نوآوری در اعمال یا اعتقادات دینی است به‌گونه‌ای که در قرآن و سنت نباشد، شاعران لازم است این تفاوت‌ها و مرزهای مهم این دو موضوع را بدانند.
حجت‌الاسلام مقدم بیان کرد: برخی از شاعران در سرودن اشعار فاطمی به‌جای توجه ویژه به ظرفیت‌های زندگی حضرت فاطمه (س)، اشعاری می‌سرایند که قافیه و ردیف‌های اشتباه دارد و معانی ابیات را تغییر می‌دهد.
نظر شما