ریحانه عامل نیک: ماه‌های قمری در اندیشه معنوی اسلام، منزلگاه‌های از جنس زمان‌اند که با تجدید عهد بندگی و ساخت فرصت‌هایی مغتنم برای انس با ساحت قدس ربوبی و تمسک به انوار پاک اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع) در نظر گرفته می‌شوند. در میان این ایام، ماه شریف «جمادی‌الآخر» (جمادی‌الثانی) جلوه‌ای ویژه دارد؛ ماهی که در تقویم شیعه با جانسوزترین اندوه تاریخ، یعنی شهادت مظلومانه حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا (س)، و نیز با مبارک‌ترین مولود هستی، یعنی ولادت فرخنده آن بانوی مکرمه پیوند خورده است. بزرگان دین و فقیهان برجسته، از جمله سید بن طاووس، برای این ایام آداب، اذکار، نمازها و زیارت‌های خاصی گزارش کرده‌اند که مداومت بر آن‌ها، سپر مؤمن در برابر آسیب‌های دنیوی، مایه آمرزش گناهان و وسیله‌ای برای رسیدن به پاداش عظیم شهدا خواهد بود. در ادامه مروری بر این اعمال داریم.
بخش اول: نماز ماه جمادی‌الآخر؛ دژی استوار برای دفع آفات و بلایا
سید بن طاووس در کتاب« الإقبال بالأعمال الحسنة» تحفه‌ای گران‌بها برای مؤمنان نقل کرده است؛ نمازی پرفضیلت که وقت معینی ندارد و در هر ساعتی از شبانه‌روز در طول این ماه می‌توان آن را به‌جا آورد.
فضیلت و برکات نماز:
در روایت است که هر کسی این نماز را اقامه کند؛ خداوند متعال خودش، اموالش، همسر و فرزندانش، و دین و دنیای او را تا سال دیگر در چنین زمانی از تمام گزندها و خطرات حفظ می‌کند؛ و اگر اجل او در این سال فرا رسد، با مقام و پاداش شهادت از دار دنیا خواهد رفت.
علمای بزرگ ربانی بر اقامه این نماز تأکید فراوان داشته‌اند؛ تا جایی که نقل شده برخی از ایشان چون ماه جمادی‌الآخر فرا می‌رسید، دستور می‌دادند متن این نماز و دعا را بر کاغذها بنویسند و میان مؤمنان توزیع کنند و به غایبان نیز یادآوری کنند. اهل سلوک و عرفا نیز این دستورالعمل را مکرر تجربه کرده و آثار شگرفی از ایمنی و نزول برکات در پی آن دیده‌اند.
شیوه اقامه نماز (چهار رکعت با دو سلام)
این نماز به صورت دو نماز دورکعتی اقامه می‌شود:
رکعت اول: یک مرتبه سوره «حمد»، یک مرتبه «آیةالکرسی» و ۲۵ مرتبه سوره «قدر».
رکعت دوم: یک مرتبه سوره «حمد»، یک مرتبه سوره «تکاثر» و ۲۵ مرتبه سوره «توحید (اخلاص)».
رکعت سوم: یک مرتبه سوره «حمد»، یک مرتبه سوره «کافرون» و ۲۵ مرتبه سوره «فلق».
رکعت چهارم: یک مرتبه سوره «حمد»، یک مرتبه سوره «نصر» و ۲۵ مرتبه سوره «ناس».
اذکار و تعقیبات پس از نماز:
بلافاصله پس از سلام رکعت چهارم، اذکار زیر خوانده می‌شود:
1. ۷۰ مرتبه:
«سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ»
2. ۷۰ مرتبه:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»
3. ۳ مرتبه:
«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ»
حالت سجده و دعای پایانی:
سپس سر بر سجده نهاده و سه مرتبه این ذکر شریف را زمزمه می‌کنید:
«یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ یَا ذَا الْجَلاَلِ وَ الْإِکْرَامِ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ»
پس از آن، هر حاجتی از امور دنیا و آخرت دارید از درگاه حضرت حق مسئلت نمایید که ان‌شاءالله مقرون به اجابت خواهد بود.
بخش دوم: روز سوم جمادی‌الآخر؛ سالروز شهادت و زیارت‌نامه حضرت زهرا (س)
بر اساس روایات معتبر و نقل تاریخ‌نگاران و محدثان، در روز سوم این ماه در سال یازدهم هجری، شهادت جانگداز حضرت فاطمه زهرا (صلوات‌الله‌علیها) واقع شده است. محدث قمی در مفاتیح‌الجنان تأکید می‌کند که در این روز، سزاوار است شیعیان به اقامه مراسم ماتم و تعزیت آن بانوی مظلومه برخیزند، به زیارت ایشان مبادرت ورزند و بر ظالمان و غاصبان حق او نفرین فرستند. سید بن طاووس در کتاب اقبال پس از ذکر واقعه شهادت در روز سوم، این زیارت شریف را نقل کرده است: «السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا سَیِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ، السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا وَالِدَةَ الْحُجَجِ عَلَی النَّاسِ أَجْمَعِینَ، السَّلاَمُ عَلَیْکِ أَیَّتُهَا الْمَظْلُومَةُ الْمَمْنُوعَةُ حَقَّهَا.» سپس می‌گویی: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی أَمَتِکَ وَ ابْنَةِ نَبِیِّکَ وَ زَوْجَةِ وَصِیِّ نَبِیِّکَ صَلاَةً تُزْلِفُهَا فَوْقَ زُلْفَی عِبَادِکَ الْمُکَرَّمِینَ مِنْ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ أَهْلِ الْأَرَضِینَ.» در روایت تصریح شده است؛ هر کسی با این کلمات نورانی، آن حضرت را زیارت کند و از درگاه خداوند متعال طلب آمرزش نماید، پروردگار گناهانش را می‌آمرزد و او را اهل بهشت می‌شود.
بخش سوم: دستور نجل سید بن طاووس و نماز زیارت مخصوص روز سوم
فرزند سید بن طاووس نیز این زیارت را در کتاب زوائد الفوائد آورده و تصریح کرده که این شیوه و کیفیت، اختصاص به روز وفات و شهادت آن حضرت (سوم جمادی‌الآخر) دارد. شیوه اقامه آن بدین صورت است:
1. اقامه نماز زیارت:
نخست دو رکعت نماز زیارت (یا همان نماز مخصوص حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها) اقامه می‌کنید: در هر رکعت پس از سوره «حمد»، شصت مرتبه سوره توحید خوانده می‌شود.
چنانچه این تعداد مقدور نبود، در رکعت اول پس از حمد، سوره توحید و در رکعت دوم پس از حمد، سوره کافرون قرائت شود.
2. سلام و صلوات پس از نماز:
بلافاصله پس از ادای سلام نماز، روی به مضجع نورانی آن بانو کرده و عنوان شود: «السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا سَیِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ، السَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا وَالِدَةَ الْحُجَجِ عَلَی النَّاسِ أَجْمَعِینَ، السَّلاَمُ عَلَیْکِ أَیَّتُهَا الْمَظْلُومَةُ الْمَمْنُوعَةُ حَقَّهَا.» و سپس این درود آسمانی را نثار ساحت پاک حضرت فرموده و عنوان شود: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی أَمَتِکَ وَ ابْنَةِ نَبِیِّکَ وَ زَوْجَةِ وَصِیِّ نَبِیِّکَ صَلاَةً تُزْلِفُهَا فَوْقَ زُلْفَی عِبَادِکَ الْمُکَرَّمِینَ مِنْ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ أَهْلِ الْأَرَضِینَ.»
بخش چهارم: روز بیستم جمادی‌الآخر؛ میلاد کوثر نبوت
روز بیستم این ماه، در سال دوم یا پنجم بعثت، مصادف با سالروز طلوع خورشید عصمت و طهارت، حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) است. در تقویم عبادی اهل‌بیت (ع)، این روز به شکرانه این مولود آسمانی عیدی بزرگ شمرده شده و اعمالی ذکر شده است. اول روزه داشتن به عنوان شکرانه‌ای بر این نعمت دوم اقامه نمازهای مستحبی و ادعیه شکرگزاری و در آخر انفاق و صدقه بر نیازمندان و شادی در محفل اهل ایمان، از شایسته‌ترین اعمال در این روز پربرکت است.
نظر شما