ترامپ پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و افزایش مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ ایران، از انجام حملات نظامی تازه در آینده نزدیک عقب نشست. همزمان، اختلاف میان مقام‌های ارشد دولت درباره ادامه فشار یا دستیابی به توافق آشکارتر شده است. نظرسنجی تازه نیز نشان می‌دهد مخالفت با جنگ به عاملی اثرگذار در انتخاب‌های سیاسی آمریکایی‌ها تبدیل شده؛ تحولاتی که می‌توانند موقعیت ایران را در پیگیری راه‌حل دیپلماتیک و تثبیت دستاورد سیاسی، تقویت کنند.
شکاف در حلقه تصمیم‌گیری ترامپ
تحولات ۲۴ ساعت گذشته نشان می‌دهد جنگ ایران دیگر فقط مسئله سیاست خارجی آمریکا نیست. شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، اختلاف در حلقه تصمیم‌گیری ترامپ و نگرانی رأی‌دهندگان از هزینه‌های اقتصادی جنگ، کاخ سفید را با محاسبات دشوارتری روبه‌رو کرده است.
رویترز سه‌شنبه به نقل از دیپلمات‌های حاضر در نشست گروه هفت در پاریس گزارش داد مقام‌های ارشد دولت آمریکا درباره مسیر برخورد با ایران اختلاف دارند. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور که جنگ ایران را از عوامل شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌داند، طرفدار دستیابی به توافق است. در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه؛ اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری و استیون میلر، رئیس دفتر کاخ سفید از تداوم فشار اقتصادی سنگین حمایت می‌کنند.
روبیو در نشست پاریس تأکید کرد واشنگتن می‌تواند بدون بازگشت به جنگ گسترده یا پذیرش مطالبات ایران، فشار اقتصادی را ادامه دهد. این اختلاف صرفاً بر سر شیوه برخورد با ایران نیست، بلکه دو برداشت متفاوت از پیام شکست انتخاباتی را نیز نشان می‌دهد؛ یک جریان هزینه سیاسی ادامه جنگ را برجسته می‌کند و جریان دیگر همچنان بر کارآمدی فشار تأکید دارد.
عقب‌نشینی ترامپ از حمله فوری
ترامپ دوشنبه پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر اعلام کرد فعلاً ضرورتی برای آغاز حملات تازه به ایران نمی‌بیند. او در گفت‌وگو با رویترز گفت قطر و عربستان خواهان راه‌حل مسالمت‌آمیز هستند و از درخواست کشورهای منطقه برای خودداری از حمله جدید سخن گفت.
اهمیت این تغییر موضع در شرایطی است که واشنگتن پیش‌تر بارها احتمال عملیات نظامی گسترده را مطرح کرده بود. اکنون نگرانی همسایگان ایران از پیامدهای جنگ، در کنار فشارهای داخلی آمریکا، بر تصمیم کاخ سفید اثر گذاشته است.
آمریکایی‌ها علیه جنگ رأی می‌دهند
نتایج نظرسنجی تازه یوگاو، ابعاد مخالفت عمومی با جنگ را روشن‌تر کرده است. در این نظرسنجی، ۴۴ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند حمایت یک نامزد از جنگ ایران احتمال رأی دادن به او را برایشان کاهش می‌دهد؛ در مقابل، فقط ۱۳درصد چنین حمایتی را عاملی مثبت می‌دانند. همچنین ۵۶ درصد جلوگیری از افزایش قیمت‌ها را بر تحقق اهداف نظامی آمریکا ترجیح داده‌اند و ۵۳ درصد معتقدند تصمیم نهایی درباره پایان جنگ باید با کنگره باشد.
این نظرسنجی پیش از انتخابات سوم نوامبر انجام شده و به‌تنهایی علت شکست جمهوری‌خواهان را اثبات نمی‌کند، اما نشان می‌دهد هزینه‌های جنگ و نارضایتی معیشتی در رفتار سیاسی آمریکایی‌ها به یکدیگر پیوند خورده‌اند.
شکست انتخاباتی به فشار سیاسی تبدیل شد
پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، پیامد سیاسی این نارضایتی را آشکارتر کرده است. ترامپ که جنگ ایران را با وعده دستیابی به اهداف نظامی آغاز کرده بود، اکنون با افکار عمومی ناراضی و افزایش قدرت نظارتی مخالفانش روبه‌رو است.
اهمیت این وضعیت در آن است که مخالفت با جنگ دیگر به منتقدان سنتی ترامپ محدود نیست. مواضع ونس و انتقادهای بخشی از جریان جمهوری‌خواه نشان می‌دهد مسئله ادامه جنگ به اختلافی در درون ائتلاف سیاسی رئیس‌جمهور نیز تبدیل شده است.
دیپلماسی ایران در برابر فشار اقتصادی
همزمان با افزایش اختلافات در واشنگتن، قطر تلاش‌های میانجی‌گرانه را ادامه داده است. نخست‌وزیر این کشور پس از دیدار با ترامپ، به نشست گروه هفت در پاریس رفت و از امکان دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک سخن گفت.
برای ایران، افزایش هزینه سیاسی جنگ در آمریکا می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت قدرت چانه‌زنی در مذاکرات باشد. با این حال، تداوم محاصره نشان می‌دهد واشنگتن هنوز قصد واگذاری اهرم‌های اقتصادی خود را ندارد.در چنین شرایطی، مسئله اصلی ایران تبدیل فشار سیاسی بر دولت آمریکا به تعهدات مشخص درباره رفع محاصره، آزادسازی دارایی‌ها، توقف حملات و تضمین اجرای توافق است.
تغییر موازنه سیاسی جنگ
تحولات اخیر از تغییر مهمی در محیط تصمیم‌گیری آمریکا حکایت دارند. ترامپ از حمله فوری عقب نشسته، دولتش بر سر ادامه مسیر اختلاف دارد و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند حمایت از جنگ برای سیاستمداران آمریکایی هزینه انتخاباتی ایجاد کرده است. از منظر منافع ایران، اهمیت این تحولات در افزایش ظرفیت دیپلماسی برای دستیابی به توافقی متوازن است. هرچه هزینه سیاسی و اقتصادی ادامه جنگ برای واشنگتن آشکارتر شود، ضرورت بررسی راه‌حلی مبتنی بر تعهدات متقابل بیشتر خواهد شد. آزمون اصلی این است که عقب‌نشینی نظامی آمریکا به کاهش واقعی فشار اقتصادی و پایان پایدار جنگ منجر شود.
نظر شما