رحلت مرجع عالیقدر و مفسر والامقام، حضرت آیتالله العظمی شیخ وحید خراسانی (رضواناللهعلیه)، خسارتی سنگین برای معارف قرآنی و حوزههای علمیه است. بازخوانی اندیشههای عمیق تفسیری ایشان، گامی در جهت زنده نگه داشتن میراث علمی این فقیه فقید و بهرهمندی از ظرائف تربیتی قرآن کریم است.
در ادامه، یادداشت «مفهوم غضّ بصر و حفظ عفت در بیان آیتالله العظمی شیخ وحید خراسانی (ره)» را میخوانید که به قلم حجتالاسلام والمسلمین ابراهیم انصاری بحرینی، از شاگردان دیرین ایشان، به نگارش درآمده است:
از نگاه تا تمایل؛ از پاکدامنی تا سلامت جامعه
از جمله نکات دقیقی که از آیتالله العظمی شیخ وحید خراسانی در تفسیر آیه ۳۰ سوره نور نقل شده، توجه ایشان به پیوند عمیق میان فرو بستن چشم از نگاه حرام و حفظ پاکدامنی و آثار نگاه بر روح، تمایلات و رفتار انسان است.
خداوند متعال میفرماید:
﴿قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَٰلِکَ أَزْکَیٰ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ﴾ [نور: ۳۰].
نخست: چرا غضّ بصر بر حفظ عفت مقدم شده است؟
زیرا نگاه میتواند آغازگر میل و کشش درونی باشد و این تمایل، بهتدریج بر روح، رفتار و حتی روابط زناشویی انسان تأثیر بگذارد.
ازاینرو، کنترل نگاه، انسان را از پیامدهای نگاه حرام مصون میدارد؛ همانگونه که حجاب، زن را از قرار گرفتن در معرض نگاههای شهوتآلود و تحریکآمیز حفظ میکند.
دوم: چشم و تأثیر شگرف آن بر انسان
این معنا با آنچه در روایات درباره تأثیر چشم آمده نیز ارتباط دارد؛ از جمله تعبیر مشهور: «الْعَیْنُ حَقٌّ»
که نشان میدهد چشم و نگاه میتوانند آثاری فراتر از دیدن ظاهری داشته باشند. نگاه ممکن است بر دل اثر بگذارد، از دل به میل و رغبت تبدیل شود و سرانجام در رفتار انسان جلوهگر گردد.
سوم: راز تعبیر قرآنی «ذَٰلِکَ أَزْکَیٰ لَهُمْ»
این تعبیر قرآنی، افق گستردهای از حکمت الهی را آشکار میسازد.
کنترل نگاه و حفظ پاکدامنی، زمینهساز تزکیه نفس، پاسداری از عفت، استحکام روابط خانوادگی و صیانت جامعه از پیامدهای تمایلات شهوانیِ مهارنشده است.
چهارم: ظرافت تعبیر قرآن کریم
خداوند متعال در پایان آیه میفرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ﴾.
انسان گاهی نگاهی گذرا را ناچیز میشمارد، درحالیکه خداوند متعال از آثار و پیامدهایی که ممکن است از همان نگاه پدید آید، آگاهی کامل دارد. از همینرو، دستور الهی از نخستین زمینههای پیدایش انحراف آغاز میشود تا انسان پیش از گرفتار شدن در پیامدهای آن، از خویشتن مراقبت کند.
کنترل نگاه ← حفظ پاکدامنی ← صیانت خانواده و سلامت جامعه
پنجم: جایگاه حجاب در منظومه عفاف
با توجه به این حقیقت، روشن میشود که حجاب بخشی از یک نظام هماهنگ اخلاقی و تربیتی است؛ نظامی که کنترل نگاه، حفظ عفت، تزکیه نفس و پاسداری از روابط سالم انسانی را در بر میگیرد.
این مجموعه، انسان را از آنچه ممکن است با یک نگاه آغاز شود، در دل به تمایلی ناروا تبدیل گردد و سرانجام به تجاوز از حدود الهی و فساد بینجامد، محافظت میکند.




نظر شما