واشنگتن در حالی پیشرفتهترین تراشههای هوش مصنوعی را در اختیار عربستان و امارات قرار میدهد که روابط گسترده این دو کشور با پکن، نگرانیهای امنیتی آمریکا را افزایش داده است؛ تناقضی که خلیج فارس را به میدان تازه رقابت فناوری دو قدرت تبدیل میکند.
تراشهها؛ فراتر از یک معامله تجاری
رقابت آمریکا و چین بر سر هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که دیگر صرفاً به تولید و صادرات تراشه محدود نیست. رسوایی اخیر انویدیا و اتهام انتقال غیرمستقیم پیشرفتهترین تراشههای این شرکت به چین، واشنگتن را به بازنگری در نظام کنترل صادرات واداشته است. وزارت بازرگانی آمریکا اکنون سه مسیر اصلی نفوذ فناوری چین را هدف گرفته؛ انتقال تراشهها از طریق کشورهای ثالث، اجاره توان پردازشی و تولید تراشههای پیشرفته در تأسیسات خارج از چین.
اما مسئله مهمتر، گسترش همین فناوری در خلیج فارس است؛ منطقهای که به یکی از مقاصد اصلی سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی تبدیل شده است.
ریاض و ابوظبی؛ شرکای پرریسک واشنگتن
عربستان و امارات با هدف کاهش وابستگی اقتصادی به نفت، میلیاردها دلار در توسعه مراکز داده و ظرفیت پردازشی سرمایهگذاری میکنند. وسعت زمین، انرژی ارزانتر و منابع مالی گسترده، این دو کشور را به بازارهایی جذاب برای انویدیا تبدیل کرده است. ترامپ نیز در مه ۲۰۲۵ با فروش تراشههای پیشرفته آمریکایی به آنها موافقت کرد.
بااینحال، روابط گسترده ریاض و ابوظبی با پکن، محاسبات امنیتی واشنگتن را پیچیده کرده است. نمونه شاخص این نگرانی، گروه ۴۲ امارات است که بهدلیل ارتباطات پیشین با چین، در گذشته از سوی دولت بایدن یک ریسک امنیتی تلقی شده بود. در عربستان نیز تلاش برای دستیابی به استقلال فناورانه، همزمان با همکاری با شرکتهای آمریکایی و چینی پیش میرود.
پایان اعتماد؛ آغاز نظارت بر زنجیره فناوری
واشنگتن اکنون به این نتیجه رسیده که کنترل فیزیکی تراشهها کافی نیست. یک شرکت چینی ممکن است بدون خرید مستقیم پردازندههای آمریکایی، از طریق اجاره ظرفیت یک مرکز داده در خلیج فارس به همان توان محاسباتی دسترسی پیدا کند. بنابراین، نظارت باید مالکیت مراکز داده، هویت کاربران، ساختار شبکه، نرمافزار و دسترسی از راه دور را نیز دربر بگیرد.
پیشنهادهای جدید شامل محدود کردن تعداد تراشهها و ظرفیت پردازشی، نظارت بر گزارشهای دسترسی، ممنوعیت اجاره به کاربران مشمول تحریم و امکان تعلیق مجوزهاست. در کنگره نیز طرحهایی مانند قانون امنیت دسترسی از راه دور و قانون نظارت بر هوش مصنوعی میتوانند اختیارات نظارتی را افزایش دهند.
معمای راهبردی آمریکا؛ مهار چین یا از دست دادن بازار؟
واشنگتن با یک تناقض روبهرو است؛ از یک سو میخواهد نفوذ فناوری چین را مهار کند و از سوی دیگر برای حفظ جایگاه شرکتهای آمریکایی به سرمایهگذاری کشورهای خلیج فارس نیاز دارد. محدودیتهای بیش از اندازه سختگیرانه ممکن است عربستان و امارات را به سمت تأمینکنندگان چینی سوق دهد و نفوذ آمریکا را در بلندمدت کاهش دهد.
امارات بیشتر بر توافقهای تجاری و توسعه نسل جدید مدلهای هوش مصنوعی تمرکز دارد، درحالیکه عربستان به دنبال ایجاد ظرفیت پردازشی داخلی است. با وجود این تفاوتها، هر دو کشور روابط خود با شرکتهای چینی را حفظ خواهند کرد. در نتیجه، خلیج فارس به آزمونی برای واشنگتن تبدیل شده است؛ آمریکا باید بدون از دست دادن شرکای اقتصادی خود، دسترسی چین به فناوریهای حساس را محدود کند. رسوایی انویدیا نیز نشان داده است که در رقابت هوش مصنوعی، تضمین سیاسی و اعتماد دیپلماتیک بهتنهایی برای حفاظت از برتری فناورانه کافی نیست.





نظر شما