ظرفیتهای ژنتیکی پایان ناپذیر اسب ایرانی نیز حضور پایدار و مستمر کشور در رقابتهای اقتصادی را تضمین خواهد کرد ،اگر چه اسب اصیل ایرانی ثروتی پایان ناپذیر است، اما به همان اندازه آسیب پذیر و نابودشدنی است و می توان تنها با اندکی غفلت و ناآگاهی، این ذخیره ژنتیکی ارزشمند را به آسانی از دست داد.
خراسان شمالی و بویژه مناطق مرزی این استان، یعنی منطقه رازوجرگلان و شهرستانهای مانه، سملقان و بجنورد، محل پرورش و تکثیر یکی از پنج نژاد بومی، استثنایی و کمیاب اسب ایرانی به نام اسب اصیل ترکمن است. براساس بررسی آماری انجام شده، در این مناطق حدود هزار رأس اسب پرورش داده می شود ،اما این صنعت در استان با مشکلاتی از قبیل بالابودن هزینه نگهداری، نبود بازار فروش در داخل کشور و نبود برنامه ای مناسب برای صادرات به خارج و پیست سوارکاری مواجه است.
یکی ازپرورش دهندگان اسب ترکمن در شهرستان راز و جرگلان در رابطه با مشکلات پرورش و تکثیر اسب ترکمن در استان اظهار میدارد: به مدت 80 سال خانواده ما در پرورش اسب به صورت حرفه ای فعالیت میکند، اما متأسفانه حمایت مطلوبی از سوی مسؤولان مربوطه صورت نمی گیرد.
امید یزدانی هزینه نگهداری جانبی هر اسب را در طی ماه 300 هزار تومان عنوان میکند و میافزاید: باکمترین امکانات در بدترین شرایط اسبها را نگهداری میکنیم، اما همیشه اسبهای این استان موفق ترینها در مسابقات کشوری و جهانی بوده اند.
وی با اشاره به اینکه به مدت چهار سال است که کورس اسب سواری در استان برگزارنشده ، خاطر نشان میکند: ما مجبوریم به دلیل این مشکل با هزینههای شخصی در استانهای همجوار در مسابقات شرکت کنیم.
وی نپذیرفتن شناسنامه اسب از سوی فدراسیون سوارکاری را یکی از مشکلات عنوان و تصریح میکند: این مسأله مشکل جهاد کشاورزی و فدراسیون است که متأسفانه چوبش را ما میخوریم.
تاختن برای اثبات اصالت
مدیر عامل شرکت تعاونی تولید و پرورش اسب اصیل ترکمن خراسان شمالی نیزمی گوید: اسب ترکمن یکی از زیباترین اسبها در بین نژادهای برتر دنیاست که خراسان شمالی بطور ویژه ظرفیتهای زیادی برای توسعه این صنعت دارد. دکترغیادی با اشاره به اینکه برای توسعه و رونق این صنعت باید برای صادرات اسب اصیل ترکمن بستر سازی شود، اظهار میدارد: وجود مداوم بیماریهای بومی و کنترل نکردن آن واستاندارد نبودن قرنطینه اسبان کشورمان، صادرات این نژاد را از استان و کشور به کشورهای صاحب صنعت اسب تحت تأثیر قرار داده است.
وی بابیان اینکه سازمان دامپزشکی کشور در حال رایزنی برای حل این مشکل است، میافزاید: بسیاری از صاحبنظران امور قرنطینه بین المللی موضوع تحقق طرح آزمایشی قرنطینه اسب اصیل ترکمن در خراسان شمالی را موضوعی بسیار تخصصی وهزینه بر وطولانی میدانند و این در حالی است که مسؤولان رده بالای استان برآسان بودن این موضوع تأکید دارند.
وی با اشاره به اجرای طرح شناسایی ژنتیک اسب ترکمن، آن را اقدامی مهم برای معرفی و شناسایی اسبان اصیل ترکمن عنوان و خاطرنشان میکند: به دنبال اجرای پروژه ژنوتایپینگ اسب ترکمن توسط شرکت تعاونی تولید و پرورش اسب اصیل ترکمن در سال 81، ادامه طرح تحقیقاتی شناسایی ژنتیک اسب ترکمن ایران در خراسان شمالی با حمایت استانداری وتحت نظارت کارشناسان ارشد مرکز اصلاح نژاد دام وزارت جهاد کشاورزی و با همکاری آزمایشگاههای معتبر مورد تأیید انجمن بین المللی ژنتیک دام (ISAG) در سالهای 85 و 86 اجرا شد.
وی انجام این آزمایشها رافقط اقدامی اولیه برای تعیین خلوص نژاد اسبها برشمرده و میافزاید: نباید به انجام این آزمایشهای ابتدایی و صدور شناسنامه ملی بسنده کرد، بلکه باید اسبان اصیل ترکمن استان به صورت دقیق وبا شفافیت علمی تری به جهانیان معرفی شود، زیرا در حال حاضر روشهای شناسایی اسبها هر روز در دنیا مدرن تر میشود.
مدیر عامل شرکت تعاونی تولید و پرورش اسب ترکمن استان ادامه میدهد: با توجه به این نیازمندی طرح تهیه و تدوین اطلاعات جامع ژنومیک از اسبان اصیل ایرانی از جمله اسب ترکمن در گروه علوم دامی دانشگاه تخصصی تهران در دست اجراست که شرکت تعاونی تولید و پرورش اسب اصیل ترکمن خراسان شمالی نیز همچنین با پرداخت بخشی از هزینههای ارزی آزمایشگاهی این طرح ملی را نیز پشتیبانی میکند.
وی یکی از مشکلات در حوزه صنعت اسب ترکمن را نبود پیست اسب دوانی استاندارد در استان برشمرده و خاطرنشان میکند: با توجه به هزینه بالای راه اندازی پیست، بر نامه دولت برون سپاری پروژههای عمرانی ورزشی به بخش تعاونی است، در همین راستا دولت میتواند این امر را با واگذاری زمین جانمایی شده در مرکز استان به شرکت تعاونی فراگیرتوسعه صنعت اسب و سوارکاری خراسان شمالی محقق کند.
وی بیان میکند: این شرکت تعاونی با داشتن 449 عضو رسمی و بیش از 400 متقاضی جدید که بیش از 90 درصد اعضای فعال جامعه سوارکاری استان را در بر میگیرد و بیش از 10 میلیارد تومان هم اسب دارد، قطعاً میتواند یک پیست استاندارد و مدرن را برای مرکز استان احداث کند.
غیادی راه اندازی سریع زیرساختهای قرنطینه،شناسایی ژنتیک و صدور شناسنامه ژنومیک بین المللی و اعلام قیمتهای واقعی اسب از سوی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی و همکاری بیشتر بانکها در راستای سرعت بخشی برای اجرای طرحهای توسعه کشاورزی را از نیازهای استان در زمینه صنعت اسب ترکمن عنوان میکند.
وی خاطر نشان میکند: با اینکه در بحث قرنطینه استان ما به عنوان استان نمونه شناخته شده است، اما در عمل راه سختی را در پیش داریم و بایدآزمایشهای سنگینی در این زمینه صورت گیرد تا سازمانهای بین المللی و سازمان قرنطینه جهانی هم این مسأله را بپذیرد، اما در هر حال این موضوع از ضروریات اصلی توسعه صنعت اسب استان است.
شناسنامه هویت اسب ترکمنی
مدیر امور دام سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی نیز میگوید: بر اساس ماده 17 قانون نظام جامع دامپروری کشور، وزارت جهاد کشاورزی موظف است با استفاده از امکانات و تشکیلات موسسه تحقیقات کشور و مرکز اصلاح نژاد دام کشور نسبت به شناسایی، ثبت، کنترل، گواهی و حفاظت از منابع و مواد ژنتیکی دام و اصلاح نژاد آنها اقدام کند. احمد داوطلب میافزاید:این دستورالعمل اجرایی به منظور ارتقای سطح تحقیقات و پژوهشهای علمی، ژنتیکی و تولید مواد ژنتیکی مناسب با شرایط کشور همچنین انجام تحقیقات زیست فناوری جدید و توسعه فناوری نوین کشاورزی، در سال 88 برای این وزارتخانه مصوب شد.
وی تصریح میکند: بر اساس ماده 10 قانون نظام جامع دامپروری، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور نسبت به ثبت، شناسایی منابع مواد ژنتیکی دام همچنین مرکز اصلاح نژاد دام کشور نیز نسبت به صدور شناسنامه باید اقدام کنند.
داوطلب خاطر نشان میکند: سازمان جهاد کشاورزی استان بر اساس آیین نامههای ابلاغی در سال 90 در راستای هویت دار کردن اسبهای اصیل استان نسبت به شناسایی ژنتیک آنها ورود پیدا کرد.
وی با بیان اینکه هزار سر اسب در استان وجود دارد، بیان میکند: این سازمان در سال 90، 400 سر اسب ترکمن استان را خون گیری کرد که این نمونه خونها برای تعیین (دی ان ای) به آزمایشگاه موسسه تحقیقات علوم دامی کرج ارسال شدند تا تعیین هویت شوند.
وی یاد آور میشود: طی دو ماه گذشته نتایج خون گیری این 400 سر اسب به استان ابلاغ شد که در این ابلاغیه 235 سر اسب که از نژاد اسب اصیل ترکمن هستند، مشخص شد.
وی اذعان میدارد: در حال حاضر داده برداری فنوتیپی از 235 سر اسب در استان در حال انجام است وشناسنامههای ژنتیکی آنها با مشخصات نام ، نژادو اطلاعات شجره ای، شرایط نگهداری،مالک و محل تولید و محل تولید آنان صادر خواهند شد.
داوطلب ادامه میدهد: صدور شناسنامه 24 سر اسب در استان قطعی شده که در طی مراسمی به زودی به اسب داران تحویل داده میشود.وی خاطر نشان میکند: در سفر دور سوم هیأت دولت قبلی 700 میلیون ریال برای تست DAN و صدور شناسنامه اسب در استان اختصاص یافت که تمام این مبلغ جذب و هزینه شده است.
وی در ادامه میافزاید:همچنین سه میلیارد ریال قرار بود بر اساس اصلاحیه به مرور تا سال 94 اختصاص یابد که تاکنون محقق نشده است.
وی راه اندازی کارگروه اسب را در استانداری یک حرکت خوب ارزیابی کرده و میگوید: یکی از نتایج خوب این کارگروه شکل گیری شرکت تعاونی فراگیر اسب ترکمن در بجنورد بوده است. وی تصریح میکند:این کارگروه پیگیری گمرک و ایجاد قرنطینه،تسهیل سرمایه گذاری برای پرورش اسب،حمایت از طرحهای پرورش اسب و معرفی جهت برخورداری از تسهیلات را در دست اقدام دارد.
صادراتی نجیب
مدیر کل گمرک خراسان شمالی در رابطه با صادرات اسب ترکمن میگوید:اسب یکی از صنایع پردرآمد و پرسود در رشتههای ورزشی در دنیاست، اگر بتوانیم اسب استان را به بازارهای جهانی صادر کنیم یک صنعت پردرآمد، اشتغالزا و با قابلیت شناخت استان در سطح بین المللی ایجاد میشود.
دکتر جعفری میافزاید: گرفتن موافقت گمرک کشور برای راه اندازی گمرک ویژه اسب اصیل ترکمن در استان زیر ساختهای لازم برای صادرات اسب ترکمن در گمرک فراهم شده فقط باید قرنطینه و تجهیزات آن توسط دامپزشکی استان در گمرک راهاندازی شود تا بتوانیم صادرات را انجام دهیم.
مدیرکل دامپزشکی خراسان شمالی در رابطه با راهاندازی قرنطینه در گمرک استان میگوید: اداره کل دامپزشکی استان با پیگیریهای انجام داده مجوز اولیه تأسیس گمرک قرنطینه اسب را از سازمان دامپزشکی کشور دریافت کرده که پس از واگذاری عرصه و زمین و تأمین اعتبارمورد نیاز در خصوص تاسیس آن اقدام میشود.
علی اصغر شریفی اظهار میدارد: برای جذب اعتبار و زمین مورد نیاز به کارگروه مربوطه و استانداری اعلام نیازشده که بعد از ایجاد زیر ساختهای بهداشتی و قرنطینهای مورد نیاز دامپزشکی و رعایت الزامات سازمان بهداشت جهانی دام این موضوع درسطح استان اجرایی می شود.
رئیس هیأت سوارکاری خراسان شمالی در پاسخ به سؤال خبرنگار ما که چرا زمین در نظر گرفته شده در تخته ارکان برای پیست اسب دوانی واگذار نشد،می گوید: به دلیل تعلل در دریافت زمین و قرار گرفتن این زمین در محدوده سایت اداری استان واگذاری این زمین برای پیست لغوشد.فهیمان میافزاید:در حال حاضر اخذ زمینی مناسب با استانداردهای موجود در حال پیگیری است که امیدواریم به زودی محقق شود.
وی خاطر نشان میکند:در راستای حمایت از صنعت اسب در استان زمینی به مساحت 18 هزار و 650 متر مربع برای راه اندازی باشگاه سوارکاری در منطقه بش قارداش به یک سرمایه گذار واگذارشده است.
نظر شما