اینک داستان تغییر کرده و این آب است که وابسته به تمدن ما شده و اگر همه ما بهرهبرداری هوشمندانهتری از ذخایر آبیمان نداشته باشیم و صرفهجویی و بهرهوری را «فضیلتی شرعی، اخلاقی و ملی» برنشماریم، در حقیقت تمدن فردایمان را در معرض خطر نابودی قرار دادهایم.
حفاظت از ثروت امروز طبیعت، حفاظت از آینده فرزندان ماست، آیندهای که از هم اکنون در سایه وحشت تشنگی، متولد شده است.
حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق تحت عناوین کشاورزی و یا مجاز و غیرمجاز در دشتهای تربت جام متأسفانه مزید بر علت شده و هر روز شاهد افت شدید این میراث خدادادی هستیم، همان میراثی که گذشتگان برای ما اندوختند و ما به راحتی در حال از دست دادن آن هستیم و چنان این موضوع تکرار شده که حال اصطلاحاتی همچون بحران آب، خشکسالی و افت آبهای زیرزمینی و کلماتی از این جنس روزمرگی شده و فقط میگوییم و میشنویم، اما دریغ از اقدام یا حرکت رو به جلویی!
سالانه 430 میلیون مترمکعب از منابع آبی تربت جام، استخراج میشود!
مدیر امور منابع آب منطقهای شهرستان تربت جام میگوید: میزان تخلیه سالانه از چاه، قنات و چشمه در شهرستان حدود 430 میلیون مترمکعب است. به طوری که سالانه با حدود 2/1 متر افت سطح آب زیرزمینی مواجه شده است.
برزویی به منابع آب شهرستان تربت جام اشاره میکند و میافزاید: سه سد سراب، کالکراب و ملو و حدود 979 حلقه چاه و در مجموع حدود هزار و 645 منبع آبی چاه، قنات و چندین رودخانه در شهرستان قرار دارد.
وی میگوید: در یک سال گذشته برای حدود 85 درصد چاههای کشاورزی کنتور هوشمند آب و برق نصب شده که در صورت رعایت بهرهبرداران در برداشت مجاز و همکاری دیگر بهرهبرداران چاهها در نصب کنتور هوشمند و همچنین اصلاح الگوی کشت و شیوههای نوین آبیاری امکان جلوگیری از افت بیشتر آبهای زیرزمینی میسر میشود.
برزویی به اقدامهای انجام شده در مهار و کنترل برداشت بیرویه ازمنابع خدادادی اشاره کرده و میگوید: در ارزیابی که در سطح آب منطقهای خراسان رضوي در فرایند حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب به طور سالانه صورت میگیرد، در چند سال اخیر همواره امور منابع آب تربت جام جزو سه امور برتر استان بوده و در سالهای 92 و 93 نیز رتبه اول را بین ادارات استان کسب کرده که این رتبه نتیجه برنامهریزی خوب و تلاش و همت مجموعه این اداره است.
از 220 رشته قنات فقط 146 رشته آبدهی دارد
مدیر جهاد کشاورزی تربت جام در گفتو گو با خبرنگار ما در راستای استفاده بهینه از منابع آبی شهرستان تأکید میکند و میافزاید: قنوات به عنوان یکی از منابع آبی تاریخی نقش مهمی در تأمین آب مورد نیاز روستاها بویژه در مناطق کوهستانی دارد و متأسفانه به دلیل بروز خشکسالیها و وقوع سیل، سالانه تعداد زیادی از این منابع آبی یا خشک شده یا به دلیل ریزش از آبدهی مناسب برخوردار نیست.
جوادی میافزاید: در شهرستان تربت جام 220 رشته قنات وجود دارد که در حال حاضر فقط 146 رشته قنات دایر است و بیش از 60 قنات شهرستان دچار خسارت شده و نیازمند مرمت است.
وی احداث استخرهای ذخیره آب در کارایی مصرف آب را مهم میداند و میگوید: یکی از سازههایی که کارایی مصرف آب را هم در انتقال و هم در توزیع افزایش میدهد، استخرهای ذخیره آب است که در فصل سرما آبیاری در شب و در فصل گرما آبیاری در روز باعث افزایش تلفات آب میشود.
وی خاطرنشان میکند: هر استخر با حجم 100 مترمکعب سالیانه سبب صرفهجویی به میزان 50 هزار مترمکعب آب میشود و در تربت جام تاکنون بیش از 180 استخر ذخیره آب ساخته شده و در صورت تأمین اعتبار لازم حدود 6 هزار باب استخر در شهرستان نیاز است.
حفظ منابع آب و خاک «ودیعه نسلهای آینده»
جوادی، یکی از مشکلات کشاورزان را هدر رفت آب در مسیر انتقال به مزارع میداند و می گوید: آب استحصال شده با هزینههای زیاد بین 20 تا 70 درصد در اثر نفوذ در مسیر انتقال هدر میرود و اجرای هر کیلومتر کانالهای انتقال آب و لوله گذاری سبب صرفه جویی سالیانه حدود 50 هزار مترمکعب آب میشود و این شهرستان با اجرای سه هزار کیلومتر پوشش انهار و لوله گذاری نقش مهمی در صرفه جویی آب داشته که با توجه به منابع آب موجود نیاز به اجرای دو هزار کیلومتر دیگر دارد و با اجرای این سطح بیش از 100 میلیون مترمکعب آب در سال صرفهجویی میشود.
مدیر جهاد کشاورزی تربت جام اجرای سیستمهای آبیاری تحت فشار، توسعه کشتهای گلخانهای و کشت گیاهان مقاوم به کم آبی و اصلاح الگوی کشت را از دیگر راههای صرفهجویی در مصرف آب میداند و میگوید: گرچه اعتقاد و باور داریم که آب در بخش کشاورزی هدر نمیرود، بلکه صرف تولید میشود، اما باید استفاده بهینه از منابع آبی موجود علاوه بر حفظ تولید و تأمین مایحتاج جامعه در جهت حفظ منابع آب و خاک تلاش کرد، چرا که این منابع «ودیعه نسلهای آینده» نزد ماست.
نظر شما