اینها را «مایکل مور» مستند ساز آمریکایی در جدید ترین اظهاراتش در لندن گفته است. اگرچه تلویزیون ایران چند سالی است انگار این کارگردان سرشناس را فراموش کرده است، ولی ما فراموش نمیکنیم که اواسط دهه 80 و حتی تا آغاز دهه 90 مدتها مایکل مور پای ثابت برنامه های سیاسی- هنری تلویزیون ایران بود. او را خیلی از ما نخست به خاطر انتقادهایش از نظام سرمایه داری در آمریکا و سپس با مستند تحسین برانگیز- بولینگ برای کلمباین- میشناسیم.
فیلمساز یا فعال سیاسی؟
مایکل فرانسیس مور در سال 1954 در شهر فلینت از ایالت میشیگان به دنیا آمد. هر چند پدر و مادرش هر دو در یکی از کارخانه های خودرو سازی جنرال موتورز کار میکردند و عمویش هم بنیانگذار اتحادیه کارگری صنعت خودرو بود، اما خدا میداند به کدام دلیل «مایکل» حاضر نشد برود دنبال شغل خانوادگی اش.
به جای اینها از دانشگاه میشیگان و رشته خبرنگاری سر در آورد. شغل اولش هم ویراستاری مجله دانشگاه محل تحصیلش بود. تازه درس را هم که تمام کرد بلافاصله خبرنگار نشد بلکه رفت سراغ ساخت برنامههای تلویزیونی و فیلمهای مستند. تعداد فیلمهای مطرح مایکل مور از 10 عنوان بیشتر نیست اما با همین تعداد کم فیلم توانسته جایزه های اسکار و نخل طلای کن را به خودش اختصاص دهد.
از سال 1989 که اولین مستندش را با نام «راجر و من» ساخت نزدیک به 12 سال طول کشید تا ابتدا «بولینگ برای کلمباین» را بسازد که جایزه اسکار گرفت و دو سال بعد هم «فارنهایت 9/11» که نخل طلایی جشنواره کن را بُرد.
هر دوی این فیلمها جزو 10 مستند پرفروش تاریخ به حساب میآیند. ویژگی های اصلی «مور» و فیلمهای جایزه گرفته یا نگرفته او زبان تند و جسورانه ای است که علیه سیاستمداران دارد؛ البته مایکل مور فیلم داستانی هم ساخته و کتابی به نام «وطنم کجاست» هم نوشته تا ما همچنان مردد بمانیم که این آقا بالاخره بیشتر کارگردان است یا نویسنده، منتقد سیاسی –اجتماعی و یا فعال اجتماعی – سیاسی؟ همکارانم اشاره میکنند مگر نمیشود یک نفر، همه اینها باشد؟
دیدگاه های سیاسی- اجتماعی
هر چند این فقط من و شما نیستیم که مایکل مور را یک «فعال سیاسی» میدانیم و بسیاری از کارشناسان هم همین نظر را دارند، اما خود او معتقد است: چسباندن پسوند «فعال سیاسی» به هر شهروندی که به دموکراسی اعتقاد دارد کاری زاید است، چون ما باید در این عرصه فعال باشیم در غیر این صورت دموکراسی بر جامعه حاکم نمیشود.
مایکل مور در آغاز کار به خاطر نوشته های بسیار مردمی اش در روزنامه ها مشهور شد و بعد با فیلمهایش. جالب اینکه در سال 2004 هم در همایش ملی جمهوری خواهان و هم در همایش ملی دموکراتهای آمریکا از میهمانان اصلی دعوت شده بود.
در پرونده فعالیت های سیاسی اجتماعی «مور»حمله به سیاست های جورج بوش از همه پررنگ تر است. در واقع شاید او بخشی از شهرتش را مدیون سیاست های دولت بوش و مخالفت تند و تیز با آنهاست؛ حتی روزی که در مراسم اسکار برای گرفتن جایزه صدایش زدند، به جای یک سخنرانی عادی و بیان احساساتش در باره بردن جایزه اسکار گفت: «ما در دورانی زندگی میکنیم که تقلبی است.
ما در دورانی زندگی میکنیم که در آن انتخاباتی ساختگی و تخیلی و رئیس جمهوری تخیلی انتخاب میشود. ما در دورانی زندگی میکنیم که مردانمان را به دلایل ساختگی به جنگ میفرستند. آقای بوش دلیل این جنگ هر چه که باشد، ما با آن مخالفیم. شرم بر تو ای جرج بوش...».
مایکل مور، اوباما، احمدی نژاد، چاوز و دیگران
بگذارید این قسمت مطلب را فهرست وار بگوییم تا خیلی مفصل نشود. سال 2008 در ادامه انتقادهایش از «بوش» به حمایت از اوباما مشغول شد، اما خیلی طول نکشید تا در جریان تظاهرات و مخالفت های جنبش «وال استریت» شروع به انتقاد از اوباما کند.
اواخر دهه 80 بود که در ایران سایتهای خبری از نامه مایکل مور به احمدی نژاد و اینکه قصد دارد فیلمی مستند از او بسازد نوشتند. راست و دروغش را متوجه نشدیم و هرگز خبری از جواب این نامه نیز منتشر نشد.
سال 2013 و پس از فوت «هوگو چاوز» در توئیترش نوشت:« چاوز کسی بود که نفت را مردمی کرد و 75 درصد از فقر موجود در کشورش را بهبود بخشید ... این مسایل بود که او را خطرناک میکرد... پیش از آنکه مقامات آمریکا ما را درگیر جنگ کنند، رسانههای آمریکا برنامه سرنگونی چاوز را در پیش گرفته بودند».
سال گذشته پس از اظهارات «ترامپ» در باره مسلمانان، مایکل مور به ترامپ نامه نوشت و از سخنان او انتقاد کرد. تصویر مور را با نوشته بزرگی که روی آن نوشته بود: ما همه مسلمان هستیم، رسانه ها به سراسر جهان مخابره کردند.
دو سه روز پیش نیز گفت: ترامپ آن طور که به نظر میرسد احمق نیست. باید او را جدی گرفت چون بخوبی میتواند با تبلیغات مردم را فریب دهد.
وقتی فیلم ضد ایرانی «300» اکران شد، مایکل مور بشدت برآشفت و با حمله به کمپانی سازنده و دفاع از هویت و فرهنگ ایرانیان فیلم گفت: «من به عنوان یک آمریکایی به جای سازندگان 300 و مشخصاً برادران وارنر، از مردم ایران عذرخواهی میکنم. ایرانیان باور کنند که همه آمریکایی ها مثل بوش، چنی و سازندگان فیلم 300 نیستند».
پس از 6 سال بی خبری
اینکه بالاتر نوشتیم نام آخرین فیلم «مور» است که پس از 6 سال بی خبری از او در سال 2015 اکران شد. در این فیلم 110 دقیقه ای «مور» با سفر به کشورهای اروپایی(بجز انگلستان) روش برخورد مردم این کشورها با مسایل و مشکلات اقتصادی را با روش های آمریکایی برخورد با مشکلات مقایسه میکند.
او در مراسم معرفی فیلمش در لندن در پاسخ به اینکه چرا در فیلمش سراغ انگلیسیها نرفته، گفت:« ما میخواستیم چیزی بیاموزیم ولی با تمام احترامی که برای این کشور قایلم، گمان نمیکنم اینجا چیز خوبی برای آموختن وجود داشته باشد...انگلستان برای من یک مکان زهر آگین است». حالا و پس از این اظهار نظر فکر میکنید مایکل مور در فیلم بعدی اش به کجا و چه کسی حمله میکند؟



نظر شما