ایده ساخت «هنگامه» از کجا کلید خورد؟
رفتن سراغ «هنگامه» نتیجه قرارگرفتن در یک شرایط خاص و یک عکسالعمل نسبت به اتفاقهایی بود که در اطراف من رخ میداد. به عقیده من، فیلمساز متأثر از فضایی است که در آن زندگی میکند و اولین تأثیر را از آن موقعیت میگیرد. من از اقشار مذهبی و سنتی جامعه هستم و مدافعین حرم را بسیار دیدم. اولین شهید مدافع حرم، «محرم ترک»، از همسایگان ما بود که دیماه 90 در سوریه شهید شد. از آن زمان این موضوع در ذهن من کلید زده شده و سالهای بعد ابعاد گستردهتری پیدا کرد. ضمن اینکه اصلاً دلیل و انگیزه من در فیلمسازی، پرداختن به چنین موضوعاتی بود. زمین بازیای که من خود را در آن شناختم، همین بود و هر بازخوردی که ناشی از این کار هم گرفتم از جمله برچسبهای باندی، جناحی و..، برایم اهمیتی ندارد و اصل ماجرا را برای خودم یک توفیق میدانم.
«هنگامه» خروجی یک دغدغه شخصی است یا از جای خاصی سفارش کارش را گرفتید؟
اول این را بگویم که سفارشیبودن اثر اصلاً عیب محسوب نمیشود و بهترین آثار سینمای جهان سفارشی هستند. کار مدیر فرهنگی این است که به هنرمند سفارش بدهد. هر کسی که برای تولید یک اثر هزینهای را متحمل میشود، طبیعی است که نظراتی هم داشته باشد. زمانی این سفارشی کار کردن بد میشود که پای مفاسد اقتصادی در میان باشد یا از اساس، سازنده به آن کار اعتقادی نداشته باشد. از طرفی دیگر، وقتی پای ارزشها، آرمانها و شهدا به میان میآید فکر میکنیم حتماً سفارشیسازی در کار است. در مورد «هنگامه» اینگونه نبود و ساخت این فیلم کاملاً دغدغه شخصی خودم بود و علاقه داشتم که به این موضوع بپردازم. پیشنهاد ساخت آن را سال 92 دادم ولی از سوی سیستم امنیتی اجازه ساخت داده نشد تا اینکه شرایط مهیا شد و خوشبختانه حدود دو سالی هست که این سوژه تحت عنوان مدافعین حرم شکل گرفته است. البته به نظر من، این یک عنوان تقلیلیافته برای جنگ و جهاد آنهاست و جایگاه آنها را کاملاً نشان نمیدهد، در حالی که اصل ماجرا دفاع از حقانیت اسلام و اصل حقیقت است.
ساخت فیلم درباره مدافعین حرم هنوز آنچنان باب نشده و فیلمسازی که وارد این حیطه میشود به دلیل بکربودن سوژه، فضای بسیاری برای کار دارد. ویژگیهای ساخت یک فیلم با محوریت مدافعین برای شما چگونه بود؟
یکی از تفاوتهای سینمای دفاعمقدس و ساخت فیلم درباره مدافعین حرم که من آن را «سینمای مقاومت» مینامم، در این است که دیگر جبهه و خاکریز و عملیاتی در کار نیست. ضمن اینکه مستنداتی از زمان جنگ توسط رزمندگان وجود دارد که همین، به فیلمسازان دفاعمقدس نگرههای ذهنی میدهد. ولی در مورد مدافعان حرم چنین چیزی نیست. ما با تنهایی و غربت و زندگی شخصی آنها سر و کار داریم. اینجا دیگر خبری از توپ و تانک، گردان و عملیات نیست. ما با آدمی طرف هستیم که تصمیمی گرفته که در دایره اطراف زندگیاش تأثیرگذار است. از مهمترین تفاوتهای مدافعین حرم با رزمندگان جنگ تحمیلی آن است که عموماً اینها ازدواج کردهاند و همین مسأله رفتنشان را بسیار سخت میکند. «هنگامه» نیز روایت همین داستان است. دلهره و نگرانیهای یک زن از عزم شوهرش، کار را سخت میکند. به عنوان یک فیلمساز باید بتوان از پیچ و خم روابط آنها سر درآورد و حسشان را درک کرد و طوری فیلم را ساخت که در حق آنها ظلم و جفا نشود.
توانستید حق مطلب را در «هنگامه» به خانوادههای مدافعین و خود آنها ادا کنید؟
نظرات متفاوتی در این باره گرفتم، از جفا کردن به جبهه و جنگ تا تحسین برای بهتصویرکشیدن شهیدان و زندگی آنها. البته بازخوردهای منفی بسیار کمی گرفتم و خیلی از خانوادههای شهدا به من میگفتند که پسر و همسرشان را تصویر کردهام. مدل ساخت فیلم و نوشتن فیلمنامه و عکسالعملهای مختلفی که به وجود آمد، مرا راضی کرد. خوشبختانه، بیشتر بازخوردهایی که گرفتم خوب بود و حتی اگر نقد و نظر منفی هم بود نشان میداد که فیلم دیده شده و این انگیزه را در بسیاری از فیلمسازان ایجاد کرده است. مهمترین اتفاقی هم که برای من افتاد این بود که «هنگامه» فضای ساخت فیلم در این موضوعات را ایجاد کرد.
باز هم مایلید فیلمی با محوریت مدافعین حرم بسازید؟
این حوزه جزو علاقهمندیهای من در سینماست و به شرطی که فیلمنامه خوبی داشته باشم، بله میسازم. البته موضوعات مختلف و زیادی هست که باید به آنها هم پرداخته شود. هر کاری که در «هنگامه» کردم ناشی از شناخت و آگاهی بوده و قطعاً در حوزههای دیگر هم با شناخت وارد میشوم. متأسفانه، جوی در سینما حاکم شده است که کارکردن در بعضی از موضوعات را مشکل کرده است. اما تجربه شخصی من درباره مدافعان حرم نشان داد خیلیها علاقهمند به فعالیت در این موضوع هستند. امیدوارم فضایی فراهم شود که فیلمهای بیشتری در این حیطه تولید شود و در واقع، سینمای مقاومت و دفاعمقدس فتح بابی برای هنرمندانی از طیفهای مختلف باشد که دغدغه انقلابیبودن دارند.
نظر شما