پروژه «Littoral Combat Ship» یا LCS که زمانی قرار بود آینده جنگ‌های دریایی آمریکا را شکل دهد، اکنون به نمادی از چالش‌های فنی، هزینه‌های نجومی و بحران راهبردی در نیروی دریایی ایالات متحده تبدیل شده است.

پایان نسل «Freedom»؛ آخرین ناو کلاس LCS وارد ناوگان شد

شبکه CNN در گزارشی تازه به ورود رسمی ناو USS Cleveland (LCS-۳۱) پرداخته؛ شناوری که به‌عنوان آخرین ناو کلاس Freedom از پروژه Littoral Combat Ship ساخته شده است. این ناو در مراسمی تاریخی در ایالت اوهایو وارد خدمت شد؛ اتفاقی که برای نخستین بار یک ناو آمریکایی را در این ایالت به‌صورت رسمی عملیاتی کرد.

ناو Cleveland شانزدهمین و آخرین شناور کلاس Freedom به شمار می‌رود؛ کلاسی که توسط شرکت Fincantieri Marinette Marine ساخته شد و قرار بود ستون فقرات نسل جدید جنگ‌های ساحلی آمریکا باشد.

طبق اعلام نیروی دریایی آمریکا، این شناورها برای عملیات در آب‌های کم‌عمق، مقابله با مین‌های دریایی، نبرد با قایق‌های تندرو و انجام عملیات سریع در مناطق ساحلی طراحی شده بودند.

پروژه‌ای که قرار بود آینده نیروی دریایی آمریکا باشد

برنامه LCS اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی و پس از جنگ عراق شکل گرفت؛ زمانی که پنتاگون تصور می‌کرد جنگ‌های آینده بیشتر در مناطق ساحلی و تنگه‌های راهبردی مانند تنگه هرمز، دریای جنوبی چین و شرق آسیا رخ خواهد داد.

هدف اصلی این پروژه، ساخت ناوهایی سریع، سبک، ماژولار و کم‌هزینه بود که بتوانند بسته به مأموریت، تجهیزات خود را تغییر دهند؛ از عملیات ضد مین گرفته تا نبرد ضد زیردریایی و مقابله با شناورهای کوچک.

آمریکا در آن زمان معتقد بود ناوهای سنگین و گران‌قیمت برای همه درگیری‌ها مناسب نیستند و به ناوگانی چابک‌تر نیاز دارد.

اما خیلی زود مشکلات آغاز شد

پروژه LCS خیلی زود به یکی از جنجالی‌ترین برنامه‌های نظامی آمریکا تبدیل شد. گزارش‌های متعدد رسانه‌های آمریکایی و اسناد کنگره نشان می‌دهد این شناورها با مشکلات جدی روبه‌رو بودند:

خرابی‌های مکرر فنی

ناوهای کلاس Freedom به‌ویژه در بخش موتور و سیستم انتقال قدرت دچار نقص‌های مداوم شدند. برخی شناورها حتی پس از مدت کوتاهی از خدمت خارج شدند.

هزینه‌های فراتر از برآورد اولیه

هزینه ساخت هر ناو در ابتدا حدود ۲۲۰ میلیون دلار پیش‌بینی شده بود، اما در برخی موارد این رقم به بیش از ۷۰۰ میلیون دلار رسید.

ضعف تسلیحاتی

منتقدان معتقد بودند این شناورها در برابر تهدیدات مدرن، به‌ویژه موشک‌های ضدکشتی چین و روسیه، آسیب‌پذیر هستند و قدرت رزمی کافی ندارند.

بازنشستگی زودهنگام

نیروی دریایی آمریکا حتی تصمیم گرفت برخی ناوهای LCS را تنها چند سال پس از ورود به خدمت بازنشسته کند؛ اقدامی که انتقاد شدید اعضای کنگره را در پی داشت.

تغییر محاسبات آمریکا پس از بحران‌های جدید

با وجود تمام انتقادها، تحولات جدید خاورمیانه و افزایش تنش‌ها در تنگه هرمز باعث شد نگاه واشنگتن تا حدی نسبت به این شناورها تغییر کند.

گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد نیروی دریایی آمریکا اکنون برای عملیات مین‌روبی و حفاظت از خطوط کشتیرانی در خلیج فارس با کمبود شناور تخصصی مواجه است؛ موضوعی که باعث شده برخی فرماندهان نظامی با کنار گذاشتن سریع ناوهای LCS مخالفت کنند.

برخی رسانه‌های نظامی آمریکا گزارش داده‌اند که پنتاگون حتی برنامه بازنشستگی تعدادی از این شناورها را متوقف کرده است؛ زیرا هنوز جایگزین کاملی برای مأموریت‌های آن‌ها وجود ندارد.

رقابت با چین؛ بحران بزرگ‌تر واشنگتن

پروژه LCS تنها یک شکست فنی نیست؛ بسیاری از تحلیلگران آمریکایی آن را نشانه بحران عمیق‌تر در راهبرد دریایی آمریکا می‌دانند.

در حالی که چین با سرعت بالا در حال توسعه ناوگان دریایی خود است و سالانه ده‌ها شناور جدید تولید می‌کند، آمریکا همچنان درباره ساختار آینده ناوگانش اختلاف نظر دارد.

منتقدان می‌گویند واشنگتن میلیاردها دلار صرف پروژه‌ای کرده که نه توانسته برتری دریایی آمریکا را حفظ کند و نه جایگزین مناسبی برای ناوهای قدیمی ارائه داده است.

برخی کارشناسان نظامی آمریکایی حتی پروژه LCS را با پروژه‌های پرهزینه و ناکام پنتاگون مانند جنگنده F-۳۵ مقایسه می‌کنند؛ برنامه‌هایی که سال‌ها با افزایش هزینه و مشکلات فنی همراه بوده‌اند.

پیشینه پروژه LCS؛ از رؤیای جنگ ساحلی تا بحران راهبردی آمریکا

برنامه Littoral Combat Ship یا LCS در اوایل دهه ۲۰۰۰ و در دوران پس از حملات ۱۱ سپتامبر شکل گرفت. در آن مقطع، استراتژیست‌های نظامی آمریکا معتقد بودند شکل جنگ‌های آینده تغییر خواهد کرد و نیروی دریایی این کشور دیگر نباید تنها بر ناوهای بزرگ هواپیمابر و رزم‌ناوهای سنگین تکیه کند.

ایده اصلی این بود که آمریکا به ناوهایی سبک، سریع و چابک نیاز دارد که بتوانند در مناطق ساحلی و آب‌های کم‌عمق عملیات انجام دهند؛ مناطقی که ناوهای بزرگ سنتی در آن‌ها آسیب‌پذیرتر هستند. تنگه هرمز، خلیج فارس، دریای جنوبی چین و سواحل شرق آسیا از جمله مناطقی بودند که در طراحی این راهبرد نقش کلیدی داشتند.

پنتاگون در آن زمان تهدید اصلی را نه ناوهای سنگین دشمن، بلکه قایق‌های تندرو، مین‌های دریایی، حملات نامتقارن و زیردریایی‌های کوچک می‌دانست. به همین دلیل پروژه LCS با شعار «سرعت، انعطاف و ماژولار بودن» آغاز شد.

در قالب این طرح، دو کلاس متفاوت ساخته شد؛ کلاس Freedom توسط شرکت Lockheed Martin و کلاس Independence توسط شرکت Austal USA و General Dynamics توسعه یافتند. برنامه اولیه نیروی دریایی آمریکا ساخت بیش از ۵۰ فروند از این شناورها بود.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های LCS سیستم «ماژول مأموریتی» بود. قرار بود این شناورها بسته به مأموریت، تجهیزات و تسلیحات خود را تغییر دهند؛ به‌عنوان مثال یک روز در نقش شکارچی مین و روز دیگر در مأموریت ضد زیردریایی فعالیت کنند.

اما خیلی زود مشکلات ظاهر شد. هزینه پروژه به‌شدت افزایش یافت و بسیاری از شناورها با نقص‌های فنی روبه‌رو شدند. خرابی سیستم انتقال قدرت در کلاس Freedom به یکی از معروف‌ترین مشکلات این پروژه تبدیل شد. در کنار آن، تحلیلگران نظامی هشدار دادند این ناوها در برابر موشک‌های پیشرفته ضدکشتی چین و روسیه بیش از حد آسیب‌پذیر هستند.

در سال‌های بعد، کنگره آمریکا بارها جلسات تحقیق درباره این پروژه برگزار کرد. برخی نمایندگان حتی پروژه LCS را «نماد ناکارآمدی در صنایع دفاعی آمریکا» توصیف کردند.

با افزایش رقابت نظامی با چین، نیروی دریایی آمریکا به‌تدریج به این نتیجه رسید که شناورهای LCS برای نبردهای دریایی بزرگ و پرشدت کافی نیستند. به همین دلیل پروژه ناوچه‌های جدید Constellation-class به‌عنوان جایگزین بخشی از ناوگان LCS آغاز شد.

با این حال، بحران‌های اخیر در خاورمیانه و نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز باعث شد واشنگتن دوباره به بخشی از ناوهای LCS نیاز پیدا کند؛ به‌ویژه در حوزه مین‌روبی و عملیات نزدیک ساحل.

اکنون با ورود USS Cleveland به خدمت، پروژه Freedom-class عملاً به پایان رسیده؛ اما بحث درباره موفقیت یا شکست این برنامه همچنان ادامه دارد.

منابع اصلی این گزارش شامل CNN، اسناد نیروی دریایی آمریکا، USNI News، Naval News و گزارش‌های تحلیلی مرتبط با پروژه LCS بوده‌اند. (USNI News)