در خصوص هدف و فلسفه مشورت پیامبر(ص) با مسلمانان، اندیشمندان و متفکران اهل سنت بر این باورند که مشورت پیامبر(ص) برخلاف بی نیازی او به این کار، به دلیل فوایدی بود که برای مشورت کنندگان در بر داشت؛ بر این اساس، فواید و اهداف مشورت پیامبر(ص) را می توان در این موارد بر شمرد:
1. مشورت کنندگان باور می کنند که پیامبر(ص) از آنان کمک می گیرد.
2. مشورت برای یاران پیامبر(ص) آرامش خاطر به همراه می آورد.
3. مومنان با تبعیت از حضرت رسول به مشورت تشویق می شدند.
4. پیامبر یارانش را بر مشورت تمرین دهد تا به حقیقت برسند.
5. مومنان به دین اسلام از راه مشورت به وحدت عملی برسند.
آیت ا... رضا استادی از استادان حوزه در کتاب خود با عنوان شورا در قرآن و حدیث، جهات مشورت پیامبر با امت را در ده مورد جمع بندی و بررسی کرده است که عبارتند از:
1. به واسطه مشورت، امت شخصیت یافته، برای حفظ حکومت می کوشد.
2. در فرایند مشورت، استعدادهای قومی کشف و در نتیجه امکان جذب آنها به حکومت و بهینه سازی مدیریت سیاسی عملی می گردد.
3. در فرایند مشورت، مردم به بلوغ فکری رسیده و بتدریج در مسایل اجتماعی صاحب نظر می شوند.
4. پیامبر (ص) ضمن اعتقاد به حقانیت خود با طرح مسایل در سطح عموم نظر آنها را جلب می کرد و کارآمدی حکومت خود را ارتقا می بخشید.
5. مردمی که نظر مخالف امام حاکم را دارند در فرایند مشورت به اشتباه خود پی برده، به حقیقت گرایش می یابند.
6. هر چند پیامبر(ص) با تأیید وحی در همه امور نظر صائب دارند، اما با روی آوردن به مشورت با دیگران، خود را از اتهام به استبداد مبرا می سازند.
7. از راه مشورت می توان انتقادهای بی اساس را کنترل کرد.
8. وقتی پیامبر(ص) که معصوم است به مشورت روی آورد، جایگاه مردم در اندیشه دینی برای دیگران نیز روشن می گردد.
9. از طریق مشورت پیامبر، مستبدان و عموم مردم متوجه می شوند که مشورت به هیچ وجه عیب نیست.
10. مهمترین فایده مشورت پیامبر(ص) این است که حاکمان غیر معصوم نیز به او تأسی می کنند.
آیت ا... جعفر سبحانی از مراجع عظام تقلید نیز در کتاب شورا در قرآن و نهج البلاغه، مواردی را درباره حکمت ماموریت رسول خدا(ص) به مشورت با امت بر شمرده است که برخی از آنها عبارتند از:
1. پیامبر به وسیله مشورت، دوست و دشمن را از همدیگر تشخیص می داد، زیرا دشمنان در هنگام ابراز نظر، با مطرح کردن نظریه های انحرافی و کینه توزانه، ماهیت خود را نشان می دادند.
2. به نقل از زمخشری، برای عرب، عمل حاکمان بدون مشورت، امری سنگین و غیر قابل تحمل بوده است. پیامبر(ص) به منظور رعایت سیره آنها چنین مشورتهایی را انجام می داده است.