خدایا دوست گردان نزد من در این ماه احسان و نیکی را و ناخوش دار در پیش من در این روز فسق و نافرمانی و گناه را و حرام گردان در این روز بر من خشم کیفربار و آتش (سوزان) را به کمک خودت‌ای فریادرس فریادخواهان
***
روح و بدن در زندگی برزخی
*دکتر سید ابوالقاسم حسینی(ژرفا)
برزخ به فاصله میان دو چیز می‌گویند و معمولا به فاصله میان مرگ و قیامت گفته می‌شود. گفته‌اند:«برزخ به معنای مانع و فاصله است و مقصود از آن در این جا، فاصله مرگ تا برانگیخته شدن در قیامت است. خداونددر آیه 100 سوره مومنون فرماید: پشت سرشان تا روز قیامت مانعى است که بازگشت نتوانند».(ذکری، ج2، ص85)
بر پایه روایات اهل بیت هنگامی که روح از بدن بیرون می‌رود، به بهشت برزخ اوج می‌گیرد و در افق آسمان با ارواح مؤمنان ملاقات می‌کند. سپس به بدن بازمی‌گردد و در قبر کنار آن قرار می‌گیرد و مدتی کوتاه برای حسابرسی با آن همراه می‌شود. آن گاه در برزخ جای می‌گیرد و بدنی شبیه به بدن دنیایی می‌یابد و به تناسب کردارش در دنیا، نعمت یا عذاب می‌بیند. در این مدت، روح هم در بهشت برزخ زیست می‌کند و هم در زمین؛ و فاصله مکانی و زمانی برایش معنا ندارد. با آن که روح در بدن برزخی است، با بدن اول خود نیز ارتباطی قوی دارد و اجازه می‌یابد که خویشاوندان آن بدن را دیدار کند و به صورت پرنده‌ای کوچک و شفاف نزد آنان رود.
در دوران برزخ، روح‌های بدکاران در وادی برهوت در یمن جای دارد؛ اما روح‌های مؤمنان در وادی السلام نجف هستند و با یکدیگر دیدار و انجمن دارند. روح‌های مؤمنان در بهشت برزخ از نعمت برخوردارند و گاه از بهشت آخرت نیز دیدار می‌کنند. نیز بر پایه احادیث، ارتباط روح با بدن عمیق و مؤثر است. حتی روایت شده که خانه اصلی روح تا هنگام قیامت، در دل زمین و همان جایی است که بدن هنگام مرگ بر آن قرار گرفته است؛ زیرا بدن همواره با آن همراه و برایش محبوب بوده است؛ گویا کالبد برزخی برایش عاریه‌ای است و به آن قانع نیست و انتظار دارد بدن اصلی‌اش در محشر بازسازی شود تا به آن بازگردد. از روایات برمی‌آید که روح مؤمن در برزخ مجالی گسترده برای زندگی دارد و در وادی السلام در گردهمایی ارواح حضور می‌یابد و آشنایانش را دیدار می‌کند و در بهشت سکونت یافته، از نعمت‌هایش بهره‌ور می‌شود.
از امام صادق روایت شده که روح‌های مؤمنان زیر درختی در بهشت جای دارند و از خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های آن بهره می‌برند و می‌گویند: خدایا! قیامت را برای ما برقرار فرما و وعده‌هایی را که به ما دادی، تحقق بخش و آخرینِ ما را به اولینِ ما ملحق ساز!»(کافی، ج3، ص244)
از این روایات برمی‌آید که روح در زندگی برزخی با طول زمان و مکان روبه‌رو نیست و با بدن برزخی در زمین زیست می‌کند و در زمین از مکان‌هایی مانند خانه بستگانش دیدار می‌نماید و به ملأ اعلی اوج می‌گیرد، همچنان که در حال خواب اوج می‌گرفت.
احادیث اهل بیت به ما می‌آموزند که بدن فانی می‌شود به جز ذره‌ای گِرد که اصل خاکی است که فرد از آن آفریده شده است. این ذره پوسیده نمی‌شود و نابود نمی‌گردد و بعدها هنگام محشر دیگر بار در زمینی تازه کاشته می‌شود و به تناسب اعمال هر فرد، بدن از آن می‌رویَد. نیز بر پایه روایات، اجزای بدن در آن روز گرد می‌آیند و همراه هسته بدن، نِشا می‌شوند و بدن تازه از آن‌ها ساخته می‌شود. امام صادق فرموده است:«هنگامی که روح گرفته شود، بر سر بدن سایه می‌اندازد، خواه برای مؤمن و خواه دیگران. و به هر کاری که با بدن می‌شود، می‌نگرد.
وقتی آن را کفن می‌کنند و بر تابوت می‌گذارند و بر شانه افراد حمل می‌شود، روح به آن برمی‌گردد و به بدن کمک می‌کند تا حال خود را ببیند و جای خود را در بهشت یا دوزخ تماشا کند. سپس اگر بهشتی باشد، با صدای بلند ندا می‌دهد: مرا زودتر ببرید! مرا زودتر ببرید! و اگر دوزخی باشد، می‌گوید: مرا بازگردانید! مرا بازگردانید! او همه کارهایی را که با وی می‌کنند، می‌بیند و سخن‌ها را می‌شنود». (من لایحضره الفقیه، ج1، ص193)