رمضان کوره ای است که هستی انسان را می‌سوزاند و آدمی نو، با جانی تازه از آن سر بر می‌آورد. فطر، شادی و دست افشانی بر رفتن رمضان نیست، بر آمدن روز نو، روزی نو و انسانی نو است. بناست که رمضان با سحرها و افطارهایش.. .با شبهای قدر و مناجاتهایش از ما آدمی دیگر بسازد. اگر درعید فطر درنیابیم که از نو متولد شده ایم؛ اگر تازگی را در روح خود احساس نکنیم، عید فطر، عید ما نیست. همزمان با نزدیک شدن به عید ارزشمند رمضان فرازهای این اتفاق شگرف الهی را در گفت وگو با آیت ا... امامی کاشانی مورد بررسی قرار داده ایم که در ادامه می‌خوانید.
* عید فطر را فرصت نو شدن و الهی شدن می‌نامند، در این زمینه چه نکاتی قابل طرح است؟
- فطر، در ذات خود از فطرت و درون بر می‌آید و رمضان فرصتی است تا بندگان خدا باردیگر فطرت فراموش شده خود را دریابند و در زلال جویبار سحرگاهان ایمان خود را از درون پالایش کنند، در چنین شرایطی فطر مهمترین ترازوی سنجش پالایش روح است و همه مومنان می‌توانند در این روز خود را در مقابل میهمانی پر شکوه خداوندی محک بزنند.
* پس به همین واسطه عید فطر را روز تولد دوباره انسان می‌نامند؟
- بله بی‌گمان همین طور است، زیرا عطر دل انگیز ایمان در دلهای مومنان طراوت دیگری را به ارمغان آورده و جان‌های همه بوی خدا می‌دهند.عید فطر همه نگاه‌ها از نو متولد شده اند و مومنان با پیش از رمضان تفاوت بسیار دارند، روحهای صیقل شده از رهگذر رمضان مبارزه با نفس را با خود دارند و انسان مومن تلاش می‌کند این استقامت را در برابر تمایلات نفسانی در خود حفظ کند و این عید حقیقی مومنان است زیرا در روایات اهل بیت (ع) بارها به این مساله تاکید شده که هرگاه مومنان عاری از خطا و گناه باشند برای آنها عید است و رمضان تا عید فطر عید در عید مومنان خداجویی است که برای رضای خدا دل از دنیا و تمایلات آن بریدند و خود را برای الهی شدن در شرایط روزه داری قرار دادند. نقل است دریکی از روزهای عید فطرامام حسن مجتبی(ع) عده ای را دیدند که سرگرم بازی های بی محتوا بودند و خنده های بلند سر می دادند. در این هنگام، امام لحظه ای در کنارشان ایستادند و به آنها فرمودند: امروز روزی است که بندگان خدا باید به وسیله اطاعت از دستورهای او، به سوی جلب رضایتش از یکدیگر سبقت بگیرند. در این روز عده ای سبقت گرفته و پیروز می شوند و عده ای نیز شکست می خورند. تعجب می کنم از کسانی که در این روز که نیکوکاران پاداش می گیرند و باطل پیشگان زیان می بینند، به بازی و خنده می پردازند. به خدا سوگند اگر پرده‌ها فرو افتد، نیکوکار می اندیشد که چرا بیشتر عمل نیک انجام ندادم و بدکار می گوید چرا بد می کردم.
* چرا فطر روز بخشش‌های بی نهایت الهی و پاداشهای شیرین خداوندی معین شده است؟
- عید فطر، هدیه خداوند به مؤمنانی است که با توسل به روزه داری دل و جان خویش را از همه زشتی‌ها و آلودگی‌های زندگی مطهر کردند و با غبارروبی دل خدا را در آیینه وجودشان متجلی کردند.عید فطر روز پاداش برای مومنانی است که میهمانی خدا را درک کردند و از آنجاکه وداع سخت رمضان را در پیش دارند، خداوند روز عید فطر، آنها را با بخشش و مغفرت و عطای هدیه‌های ارزشمند رستگاری و قرب، به آرامش و یقین رهنمون می‌شود.
زندگی مومنان روزه دار به پاس اطاعت از پروردگار سرشار از اخلاص و ایمان می‌شود و اینجاست که می‌بینیم خداوند اجر روزه داران را بخوبی عطا می‌کند. عید فطر، روز رحمت‌های بی حصر الهی است که به مدد روزه داری و صبر یک ماهه مومنان نصیب آنها می‌شود و از آنجایی که زندگی انسان آمیخته از خوشی‌ها و سختی‌هاست، عید فطر برای پاداش دادن خدا به بندگان در نظر گرفته شده است.
* ماه رمضان برای هر بنده خدا رنگ و بوی خاصی دارد، برخی بیشتر بهره می‌برند و برخی ناکام می‌مانند، آیا عید فطر برای همه یکسان است؟
- اگر چه رحمت خدا شامل همه بندگان از مؤمن و خطاکار می‌شود، اما حساب آنها که بنده حقیقی بوده اند با دیگران در روز عید فطر جداست. اما آنچه مسلم است اینکه خداوند در این روز، درهای رحمت خویش را به روی تمامی بندگان می‌گشاید، از این رو انسانهای گنه‌کار هم این فرصت را دارند تا از بخشش و رحمت الهی بهره‌مند شوند. البته این رحمت برای مومنان رنگ دیگری دارد و بنده مومنی که در طول ماه پر برکت رمضان فرمان خداوند را اطاعت می‌کند، رنج گرسنگی و تشنگی و تربیت نفس و عبادت حق را تحمل می‌کند و لذت ترک گناه را در کنار آن درک می‌کند، سهم بیشتری از برکات خوان گسترده عید سعید فطر خواهد داشت.
* در حقیقت عید فطر، روز سرور مومنان مقرب الهی است، درست است؟
** بله همین طور است و عید فطر، روز جشن و سرور بندگان واقعی خداست و هدیه الهی هم برای آنها نزدیکی و قرب به ذات حق است. فطر، جشن رمضان است به مناسبت پایان یک ماه عبادت و بندگی مخلصانه. انسان مومن طعم اتصال به خدا و عروج تا آسمان را در این روز بزرگ می‌چشد.عید فطر نمادی است از پرواز انسان از خاک به افلاک. چنانکه مولای متقیان علی (ع) در این زمینه می‌فرمایند: کمترین پاداش روزه‌داران آن است که در آخرین روز ماه مبارک رمضان فرشته‌ای آنان را ندا می‌دهد و می‌گوید: مژده باد بر شما ای بندگان خدا، که خداوند گناهان گذشته شما را بخشید. پس مواظب باشید از این پس چه می‌کنید.
* اجازه بدهید در پی تعاریف زیبای شما از این روز فرخنده سراغ اعمال و احکام فطر هم برویم. چرا به پرداخت زکات فطره در روز عید فطر تا این حد تاکید شده است؟
- ببینید زکات فطره یا همان «فطریه» را تکمیل کننده میهمانی خدا و عبادات روزه داران می‌نامند و مسلمانان با پرداخت زکات فطره پیش از برگزاری نماز عید فطر، افزون بر انجام وظیفه شرعی خود باعث ریشه کنی فقر و رضایت خاطر برادران دینی و مسلمان خود می‌شوند. مسلمان زکات مال خودش را برای رضای حق و نزدیکی به خدا، قبولی روزه‌های ماه رمضان و بیمه کردن سلامت خود و خانواده تا آخر سال پرداخت می‌کند.
چنانکه امام صادق(ع) می‌فرمایند: کسی که روزه می‌گیرد ولی زکات فطره نمی‌پردازد، روزه او پذیرفته نمی‌شود. زکات فطره، هدیه‌ای است که انسان مؤمن به شکرانه یک ماه عبادت حق تعالی و بهره بردن از نعمتهای آسمانی، به محرومان و نیازمندان پرداخت می‌کند و با این کار از خدای بزرگ می‌خواهد که جان و مال او را از گزند هرگونه آفت و بیماری، حفظ کند و روزی مومنان را هم امکان بهره بردن از نعمتهای الهی قرار دهد. فطریه هم جان اصلی روزه داری است و هم تکمیل کننده پیوند اجتماعی مومنان درمیهمانی گسترده خدا که نباید از آن غفلت کنیم.