در پی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران از اجرای طرح «کنترل هوشمند» در تنگه هرمز خبر دادند؛ طرحی که بر اساس آن، عبور کشتی‌ها از این آبراه راهبردی منوط به هماهنگی با ایران شد.

پس از آنکه کشورهای متحد آمریکا از همراهی با حضور نظامی در تنگه هرمز برای بازگشایی این مسیر خودداری کردند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از آغاز عملیاتی با عنوان «پروژه آزادی» خبر داد؛ عملیاتی که به ادعای مقامات آمریکایی با هدف اسکورت کشتی‌های بی‌طرف، حفظ جریان تجارت دریایی و کاهش فشارهای اقتصادی جهانی طراحی شده بود.

ترامپ اعلام کرد این عملیات از صبح دوشنبه آغاز شده و مدعی شد چند کشتی، از جمله دو شناور آمریکایی، با موفقیت از تنگه عبور کرده‌اند. با این حال، برخی رسانه‌ها و منابع نظامی ایرانی این ادعا را رد کرده و گزارش دادند که دو کشتی تجاری آمریکایی در بخش‌هایی از آب‌های جنوبی تنگه با مشکل مواجه شده و در منطقه متوقف شده‌اند.

هم‌زمان، روز دوشنبه وقوع آتش‌سوزی در یک کشتی کره‌ای در تنگه هرمز گزارش شد؛ حادثه‌ای که ترامپ تلاش کرد آن را به ایران نسبت دهد، اما وزارت خارجه کره جنوبی اعلام کرد علت آتش‌سوزی پس از انتقال کشتی به بندر مشخص خواهد شد. این کشور همچنین تأکید کرد که حادثه تلفات جانی نداشته و آتش مهار شده است.

در ادامه تنش‌ها، حملاتی نیز به بندر فجیره و سه نفتکش اماراتی در همان روز گزارش شد که امارات سعی داشت آن را به ایران نسبت دهد. در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی حضرت خاتم‌الانبیا (ص) اعلام کرد که ایران در روزهای گذشته هیچ عملیات موشکی یا پهپادی علیه امارات انجام نداده است، اما هشدار داد در صورت هرگونه اقدام علیه جزایر، بنادر و سواحل ایران از خاک امارات، پاسخ قاطع و پشیمان‌کننده‌ای داده خواهد شد.

در هفته‌های اخیر نیز مقامات ایران بارها نسبت به احتمال اجرای عملیات فریب با عنوان «پرچم دروغین» در منطقه هشدار داده بودند.

در واکنش به این تحولات، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی «پروژه آزادی» را «پروژه بن‌بست» توصیف کرد و تأکید داشت که بحران‌های سیاسی راه‌حل نظامی ندارند. همچنین سرلشکر علی عبدالهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا (ص)، اعلام کرد که امنیت تنگه هرمز در چارچوب مأموریت نیروهای مسلح ایران مدیریت می‌شود و عبور ایمن کشتی‌ها نیازمند هماهنگی با این نیروهاست.

در نهایت و در پی تشدید تنش‌ها، دونالد ترامپ بامداد چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد که به دلایلی از جمله پیشرفت در مذاکرات دیپلماتیک، امید به دستیابی به توافق با ایران، درخواست میانجی‌گری از سوی پاکستان و برخی کشورها، و همچنین آنچه «موفقیت‌های نظامی پیشین آمریکا» خواند، تصمیم به توقف «پروژه آزادی» گرفته است.

تحلیل‌گران بر این باورند که توقف این عملیات می‌تواند نشانه‌ای از تمایل طرفین به کاهش تنش و حرکت به سمت راه‌حل‌های دیپلماتیک باشد، هرچند درباره میزان موفقیت این اقدام اختلاف نظر وجود دارد. برخی نیز معتقدند این عملیات به دلیل نمایش قدرت مؤثر نیروهای مسلح ایران به اهداف خود نرسید و تنها موجب افزایش قیمت نفت شد.

در همین راستا، الکس وارد، خبرنگار وال‌استریت ژورنال، در تحلیلی نوشت که این تصمیم ممکن است با هدف جلوگیری از گسترش درگیری و تمرکز بر سایر اولویت‌های سیاست خارجی، از جمله سفر ترامپ به چین، اتخاذ شده باشد. او همچنین اشاره کرد که ترامپ نشان داده از تداوم جنگ خسته شده و «پروژه آزادی» بیش از آنکه به درگیری منجر شود، به سمت آتش‌بس میل داشته است.

همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از وجود نوعی تفاهم با ایران سخن گفته که به نظر می‌رسد اشاره به یک توافق اولیه داشته باشد. بر این اساس، مجموعه نشانه‌ها حاکی از آن است که ترامپ ترجیح داده با اعلام نوعی پیروزی، از ادامه این مسیر عقب‌نشینی کرده و تمرکز خود را بر سایر برنامه‌ها معطوف کند.