یکشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۱:۲۸

میزان پذیرش واکسیناسیون کرونا در میان اقشار مختلف کشور چقدر است؟/ مردم به عملکرد دولت در بخش‌های مختلف مدیریت کرونا چه نمره‌ای می‌دهند؟

سید احمد موسوی

واکسیناسیون کرونا

تحقیقات نشان می‌دهد که رضایت پایینی از عملکرد دولت در بخش‌های مختلف مدیریت کرونا وجود دارد و به نظر می‌رسد برای افزایش میزان پذیرش واکسیناسیون کووید-۱۹ در سطح محلی و ملی، باید سطح بهداشت وسواد سلامت و میزان اعتماد عمومی به دولت در نظرگرفته شود و با برنامه‌ریزی برای افزایش سواد سلامت و به خصوص سواد واکسن، رغبت برای دریافت این واکسن را افزایش داد.

قدس آنلاین؛ اجرای موفقیت آمیز برنامه واکسیناسیون علیه کرونا ویروس فقط منحصر به کارایی و اثربخشی واکسن نیست و علاوه بر وجود یک سیستم بهداشتی منسجم و قوی، نیاز مبرمی به اعتماد عمومی و پذیرش جامعه هدف نسبت به واکسن دارد.

برای شناسایی و بررسی میزان اقبال عمومی نسبت به واکسیناسیون کرونا و میزان رضایت مندی اقشار مختلف مردم از عملکرد دولت در بخش های مختلف مدیریت کرونا، کمیته ساماندهی تحقیقات کووید-۱۹، معاونت تحقیقات وزارت بهداشت، مطالعات را با رویکردی تلفیقی (کیفی-کمی بطور همزمان) با هدف بررسی وضعیت پذیرش واکسن کووید-۱۹ و عوامل تعیین کننده آن در کلان شهر تهران طراحی و اجرا کرده است.

در این مطالعه، کلیه افراد بزرگسال ۱۸ ساله و بالاتر ساکن مناطق ۲۲ گانه شهرداری شهر تهران به عنوان جامعه هدف مد نظر قرارگرفت. حجم نمونه برآورد شده برای بخش کمی این مطالعه، برابر با ۱۲۰۰ نفر بودکه به روش نمونه گیری چند مرحله‌ای انتخاب شدند. جهت سنجش وضعیت پذیرش واکسن کووید-۱۹ و تعیین کننده‌های مرتبط به آن از چک لیست محقق ساخته مطابق با مطالعات جهانی صورت گرفته و گایدلاین سازمان جهانی بهداشت استفاده شد.

در بخش کیفی ۱۰۰ نفر (در هر گروه ۲۵ نفر شامل: سالمندان، ارائه دهندگان خدمات سلامتی، مبتلایان به بیماری های زمینه ای و جمعیت عمومی) بصورت هدفمند انتخاب و پس از انجام مصاحبه های عمیق نیمه ساختارمند با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، اطلاعات تحلیل و نتیجه بخش کیفی استخراج شد.

بطور کلی ۶/۸۳ درصد از شهروندان تهران تمایل به دریافت واکسن کووید- ۱۹ داشتند

بخش کمی این پژوهشی با حجم نمونه ۱۲۰۰ نفری در شهر تهران انجام شد. میانگین سن در گروه زنان۲/۴۶و در گروه مردان ۴۷ سال بود.

اما یافته های مطالعه در رابطه با تمایل به دریافت واکسن نشان می‌دهد که بطور کلی ۶/۸۳ درصد از شهروندان تهران تمایل به دریافت واکسن کووید- ۱۹ داشتند و مابقی نسبت به دریافت این واکسن ابراز عدم تمایل کرده اند.

عملکرد ایران در زمینه مدیریت دولتی در حوزه اپیدمی از دید مردم

از منظری دیگر، با پرس و جو در خصوص نوع واکسن مشخص شد که فقط ۸/۶ درصد از افراد هیچ تمایلی به دریافت واکسن نداشته اند، اما ۳/۸۵ درصد واکسن خارجی، ۴/۲۵ درصد واکسن ایرانی و ۶/۹ درصد هر دو نوع واکسن را ترجیح داده اند. بر اساس چک لیست استاندارد جهانی نمره کووید-۱۹(نگرش مردم به عملکرد و مدیریت دولت در حوزه اپیدمی با دامنه صفر تا ۱۰۰ )، میانگین ۲۳/۴۹ به دست آمد که بطور معناداری پائین تر از میانگین کل ۲۰ کشور (نمره ۹۵/۵۲ ) قرار داشت که نمایانگر عملکرد متوسط ایران در این زمینه است.

بررسی برخی تعیین کننده های موثر بر تمایل به دریافت واکسن کووید-۱۹ نشان داد که سالمندان در مقایسه با افراد زیر ۶۰ سال ۱/۷ برابر بیشتر، افراد مجرد در مقایسه با افراد متأهل ۴۶ درصد کمتر و افراد دارای تبعیت دارویی متوسط در مقایسه با افراد دارای تبعیت دارویی پائین، ۴۳ درصد کمتر تمایل به دریافت واکسن داشتند.

شکل شماره ۱: وضعیت ۱۰ نشانگر مرتبط به نگرش مردم به عملکرد دولت در دوره همه گیری کووید-۱۹

۲. بخش کیفی

بخش کیفی مطالعه به منظور تعیین عوامل تاثیرگذار و چالش های مربوط به پذیرش واکسن کووید-۱۹ در ایران و براساس تجارب ۴ گروه شامل افراد دارای بیماری های زمینه ای، جمعیت عمومی، سالمندان، و کادر درمان انجام شد. اطلاعات از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته، جمع آوری و با روش تحلیل محتوا کیفی تحلیل گردید. مهمترین چالش ها و راهکارهای ارائه شده از نظر مشارکت کنندگان در کادر زیر آمده است.

· چالش ها و راه کارهای ارائه شده از نظر مشارکت کنندگان

براساس تجارب افراد دارای بیماریهای زمینهای

· تعلل در انجام واکسیناسیون

·  تهدید اقتصادی- سیاسی – اجتماعی

· کاهش نرخ دریافت واکسن ناشی از عدم اطمینان.

· دسترسی به واکسن کافی و قابل قبول.

·  ناتوانی در مهار همه گیری.

براساس تجارب کادردرمان

چالش‌های فردی:

· چالش‌های روحی- روانی

· آگاهی کم

· بی اعتمادی

چالش‌های مدیریتی:

· چالش‌های دیپلماسی

· محدودیت منابع

· ضعف در نظارت

· اطلاع رسانی محدود

· سیاست داخلی

· نبود برنامه مدون

· چالش‌های جهانی

چالش‌های فرهنگی:

· ورود افراد غیرمتخصص

·  بی اعتمادی

·  ایجاد دوقطبی

· تشکیک در علم

· طرفداران افراطی

براساس تجارب جمعیت عمومی

· ضعف در اعتماد اجتماعی

· عدم اطمینان به اثربخشی واکسن

· عدم اعتماد به اهمیت واکسن کووید-۱۹

·  عدم احساس نیاز به تزریق واکسن

· عدم اطمینان به عدالت در توزیع واکسن

· عدم باور به وجود بیماری

ازنگاه گروههای مختلف جمعیتی

· ضعف در اعتماد اجتماعی

· عدم اطمینان به اثربخشی واکسن

·  عدم اعتماد به ماهیت واکسن کرونا

·  عدم احساس نیاز به تزریق واکسن

·  عدم اطمینان به عدالت درتوزیع واکسن

·  عدم باور به وجود بیماری

·  چالش دسترسی به واکسن کافی و قابل قبول

·  تأثیرگذاری غیرمتخصصین.

براساس تجارب سالمندان

·بلاتکلیفی و یا بی‌تفاوتی نسبت به دریافت واکسن

· ترس از عوارض واکسن

· بی‌اعتمادی وانتظارکشیدن برای کسب اطلاعات بیشتر

راهکارهای افزایش میزان پذیرش واکسیناسیون کووید-۱۹

۱. مدیریت اطلاع رسانی مبتنی بر شواهد

- اطلاع رسانی و شفاف سازی درباره اثربخشی و عوارض انواع واکسن ها

- جلوگیری از انتشار اخبار ضد و نقیض درباره عوارض واکسن

- پاسخ سریع و شفاف به رویدادهای منفی محتمل منتسب به واکسن

- پیشگیری از انتشار نتایج موقت و اولیه مطالعات درباره واکسن‌ها

- مرور نقادانه مطالعات انجام شده در سطح ملی و بین‌المللی درباره واکسیناسیون قبل از اطلاع رسانی عمومی

-آموزش متخصصین سامانه ۴۰۳۰ در رابطه با ارائه اطلاعات علمی مرتبط با واکسیناسیون

-تامین و ارائه شواهد معتبر مبنی بر ایمنی واکسیناسیون پس از تزریق گسترده و بلندمدت واکسن

-لزوم انجام ارزیابی مداوم خطر همه گیری کووید- ۱۹

-اطلاع رسانی شفاف درباره عوارض انواع واکسن های کووید- ۱۹

-آموزش و تهیه بسته های اطلاع رسانی درباره واکسیناسیون جهت آگاهی سخنگویان در رسانه های مختلف

-ایجاد سامانه واکسیناسیون کشوری (ثبت دقیق موارد و پیامدها)

-اجتناب از بهره برداری سیاسی از واکسیناسیون و جلوگیری از تنش‌های ژئو سیاسی

۲. عدالت در واکسیناسیون عمومی

-رعایت عدالت و تجاری نشدن تولید و توزیع واکسن

-توجه به دسترسی واکسن برای افراد پرخطرتر و آسیب پذیر

-جلوگیری از سو استفاده شرکت های دارویی و واسطه ها

۳. مشارکت جامعه و افزایش تعامل با سایر ذینفعان

-اطلاع رسانی عمومی درباره فرایند تولید و ارزیابی اثر بخشی واکسن (داخلی/وارداتی)

-تقویت مدیریت محلی و تفویض اختیار به مدیران محلی جهت اجرای برنامه واکسیناسیون کووید- ۱۹

-دادن امکان انتخاب به جامعه از طریق تهیه سبد متنوعی از انواع واکسن‌ها

-جلب مشارکت سازمان های مذهبی و مردم نهاد در فرایند واکسیناسیون عادلانه

-استفاده از مشارکت ارائه دهندگان خدمات پزشکی(خصوصا بخش های غیردولتی) جهت اطلاع رسانی درباره مزیت های واکسیناسیون

-استفاده از مشارکت سازمان های عمومی (شهرداری و دیگر سازمان‌ها) در تبلیغ و اطلا ع رسانی درباره واکسن

-افزایش ادراک خطر عمومی درباره همه‌گیری

-اصلاح باورهای نادرست درباره واکسن کووید-۱۹

۴. تأمین و توزیع مناسب واکسن

-حمایت ازتولید واکسن داخلی به عنوان اصلی ترین منبع واکسن

-تسریع در اخذ تأییدیه واکسن ایرانی از جوامع بین المللی

-ارتقای ایمنی، نگهداری و ناوگان حمل و نقل واکسن

-تخصیص منابع کافی جهت ساخت واکسن

-تعامل لازم با سایر کشورهای پیشرو جهت وارد کردن و ساخت واکسن

-دیپلماسی فعال جهت تبادل منابع بلوکه شده برای تامین واکسن

۵. جلب اعتماد عمومی

-گردش شواهد از طریق پزشکان معتمد

-گزارش رسانه‌ای تزریق واکسن به افراد سرشناس و با نفوذ

- الگو قرار دادن برخی روحانیون و پیشوایان مذهبی در واکسینه شدن

-استفاده از ظرفیت رسانه ملی در گزارش مستمر و انعکاس واکسیناسیون مسئولین

-اطلاع رسانی دقیق وشفاف در رابطه با چگونگی توزیع عادلانه واکسن

-توجه به مردم روستاها و آگاه سازی افراد صاحب نفوذ در روستاها

-آموزش و اطلاع رسانی درباره فرایند تولید و ارزیابی ایمنی و اثربخشی واکسن ایرانی

-شفاف سازی مسیر های توزیع واکسن

رضایت پایین از عملکرد دولت در بخش های مختلف مدیریت کرونا

در نتیجه به نظر می رسد برای افزایش میزان پذیرش واکسیناسیون کووید-۱۹ در سطح محلی و ملی، باید سطح بهداشت، سطح سواد سلامت و میزان اعتماد عمومی به دولت در نظرگرفته شود و با برنامه ریزی برای افزایش سواد سلامت و به خصوص سواد واکسن، رغبت برای دریافت این واکسن افزایش می یابد.

در این راستا برنامه ها و استراتژی هایی طرح ریزی شود که با درنظرگرفتن حساسیت مذهبی و فرهنگی عقاید نادرست درباره واکسن را برطرف کند.

نتایج این تحقیق حاکی از آن است که رضایت پایینی از عملکرد دولت در بخش های مختلف مدیریت کرونا وجود دارد. بنابراین اطلاع رسانی به موقع و شفاف،گسترش حمایت های اجتماعی و پوشش های بیمه ای، گسترش دسترسی راحت و ارزان به تست های تشخیصی و امکانات مناسب درمانی، توجه به گروه های مختلف جمعیتی به ویژه گروه های آسیب پذیر و توجه همزمان به ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت می تواند در جهت افزایش سطح رضایت عمومی از عملکرد دولت کمک کننده باشد.

درنهایت انجام ارزیابی مداوم خطر با حضور کلیه ذی‌نفعان، تدوین و پیش بینی سناریوهای آینده و تدوین برنامه پاسخ و مدیریت کووید-۱۹ با استفاده از نتایج ارزیابی مداوم خطر و ارزیابی مداوم مداخلات ملی در حوزه های مختلف توصیه می شود.

اطلاعات و داده‌های این گزارش بر مبنای گزاره برگ ۳۳ کمیته ساماندهی تحقیقات کووید-۱۹، معاونت تحقیقات وزارت بهداشت استوار بوده است.

انتهای پیام/