داستانی که هر بار در چرخه برگزاری امتحانات نیم فصل دانشگاهها تکرار میشود.اینکه آیا این ساختار موید درک مفاهیم از سوی دانشجو و معیاری مناسب برای ارزشیابی آموختههای اوست یا نه خود یک موضوع و اینکه آیا این مقوله میتواند به توسعه علمی کشور کمک کند خود موضوع دیگری است.
پرسش دیگر اینجاست که اگر نمره نتواند میزان و شاخص معتبر و مناسبی برای دریافت تواناییهای دانشجویان باشد چه معیار دیگری را میتوان جایگزین این مهم نمود.برای پاسخ به این پرسش ابتدا کافی است یکبار دیگر وضعیت موجود دانشگاه ها و مراکز آموزشی را مورد ملاحظه قرار دهیم.
حسین مطلبی دانشجوی سال سوم دانشگاه علامه طباطبایی در این خصوص معتقد است: داستان تمرکز تاکید دانشگاه بر روی نمره مثل تربیت ورزشکاری است که مجموعه ای از تمرینهای ورزشی را به او ارایه میدهند تا در یک روز با حریفی قدر مقابله کند و مبارزه وی با شکست دادن یا ندادن حریف به پایان میرسد و این پایان هم به منزله پایان عمر ورزیدگی و دوران ورزشکاری اوست.این مبارزه تداوم ندارد و صرفاً با تامین هدفی کوتاه مدت عمر آن هم به پایان میرسد.برای همین است که بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان پس از فراغت از تحصیل اگر هم سری به کتابها و جزوههای درسی خود بزنند، صرفاً برای پیدا کردن پاسخ یک پرسش در زندگی شخصی آنهاست.مهمترین آفت نمره گرایی از میان رفتن انگیزه بیشتر برای درک بیشتر مفاهیم است. «بیست»؛ یک شاخص است که گویا بیش از آن وجود ندارد و بنابر این تمام تلاش دانشجو صرف گرفتن آن میشود.
اسیر جزوه گرایی، در بند نمره گرایی
هادی مظفری، دیگر دانشجوی این دانشگاه با تأکید بر اهمیت نمره در نظام آموزشی میگوید: بالاخره نمره یک «شاخص» است و اگر قرار است از نظام ارزشیابی دانشجویان حذف شود باید معیار دیگری را جایگزین آن نمود.وی ادامه میدهد: به نظر من اهمیت نمره نباید از بین برود، البته نباید این اهمیت آنقدر زیاد شود که صرفا خود آن به یک هدف تبدیل شود.بیشتر دانشجویان اگر متوجه شوند مطلبی در امتحان مورد پرسش قرار نمیگیرد، دیگر حاضر نیستند وقت خود را برای یادگیری آن اختصاص دهند، چون مثلاً میگویند این بخش نمره آور نیست. سیستم آموزشی نمره گرا نیز به این مسأله دامن میزند.
مظفری میگوید: در روزهای پایانی ترم و نزدیکی امتحانات، دانشجویان به سراغ جزوه هایی میروند که شاید هرساله استادان بدون هیچ تغییری به دانشجویان میدهند چون میدانند ملاک نمره پایان ترم آن استاد ، همین جزوه است و نتیجه آنکه ما پس از دام نمره گرایی در بند جزوه گرایی گرفتار میشویم.به نظر من دلیل جزوه محور بودن دانشجویان این است که همه دانشجویان به نمره اهمیت میدهند.
در دانشگاه تعداد محدودی از دانشجویان به خود درس علاقه دارند، ولی عده بسیاری تنها به دنبال نمره هستند. البته متاسفانه، سیستم ارزشیابی دانشگاه، دانشجو را به سمت کسب نمره سوق میدهد. ولی به طور کلی، سوالهایی که استادان در امتحان طرح میکنند، شامل بخشهای خاصی از درس است و کل درس را پوشش نمیدهد و همین امر باعث میشود دانشجویان به دنبال نمونه سوالات ترمهای پیش بروند و طبیعتا کسی که تنها نمونه سوالها را خوب خوانده و لزوما درس را بلد نیست، نمره خوبی کسب میکند! پس طبیعی است که جو، نمره گراست و حتی کسی که به دنبال مطلب مورد علاقه خود است نیز، ناخودآگاه به سمت نمره سوق پیدا میکند.
سهم منطقی نمره را باید مشخص کرد
دکتر قدیری، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با تایید مشکلات نظام آموزشی کشور معتقد است: ریشه این مشکلات را باید در ساختار کهنه نظام آموزش ابتدایی جست و جو کرد؛ از نظامی که در آن کمتر به تحقیق و پژوهش بها داده میشود و اصولاً دانش آموز چگونه تحقیق کردن را نمیآموزد، چگونه میتوان انتظار داشت دانشجویی را تربیت کند که به جز نمره به چیز دیگری فکر کند.وی ادامه میدهد: حذف نمره از سیستم آموزشی به معنای حذف یک معیار سنجش است، بنابر این نمیتوان آنرا در چرخه ارزیابی نادیده گرفت.آنچه باید تغییر پیدا کند، سهم نمره ای است که به آموختههای ذهنی ، تئوریک و نظری مربوط میشود.اگر این سهم بیش از میزان معقول و منطقی خود باشد فرآیند آموزشهای کاربردی و عملی را با مشکل مواجه میکند.مهم آن است که به دانشجو بگوییم آنچه مهم است شیوه و نحوه استفاده از آموزشهای دانشگاهی در فرآیند شغلی است.در نظام آموزشی پژوهش محور نمره به درک مطلق و شناخت کامل دانشجو از مفاهیم و تاثیر عمیق آن در فرآیند تحقیق تعلق میگیرد. به تلاشی که نتیجه ای معقول در پی ندارد نمره و پاداشی تعلق نمیگیرد.اینجاست که نمره نمیتواند شاخص کامل و معتبری برای دانشجویی که آموخته است برای گذر از یک پایه تحصیلی به پایه دیگر از هر امکانی مثل تقلب استفاده کند باشد.
به نظر میرسد برای نیفتادن در دام نمره گرایی و البته معضلی همچون مدرک گرایی، آنچه بیش از همه اهمیت دارد تربیت نسلی از دانشجویان است که محتوای درسی خود را صرفاً نه به خاطر کسب نمره که برای درک آن مفاهیم مرور میکنند. باید در پی راهی بود که نظام آموزشی کشور به جای ایجاد رقابت برای کسب نمره بیشتر شیوه هایی را آموزش دهد که در آن نحوه درک مطالب و چگونگی استفاده از آنها در حوزه عمل آموزش داده شود.




نظر شما