در بخش آمار و اطلاعات سایت آب منطقهای خراسان رضوی قسمتی وجود دارد که در آن میتوان در قالب سیمای آب شهرستانها اسامی ۳۴ شهرستان استان و دادههای مربوط به آخرین وضعیت آبی در سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ یا حتی پیشتر را به طور دقیق مشاهده کرد.
با توجه به خشکسالیهای فراوان و تشدید بحران بیآبی و کمآبی در بیشتر دشتهای خراسان رضوی و تشدید فرونشست به دلیل ادامهدار بودن اضافه برداشتها، آنچه در این دادهها بسیار قابل توجه بوده، اعداد مرتبط با تعداد چاههای غیرمجاز به تفکیک هر شهرستان است که به عنوان چاههای شناسایی شده غیرمجاز توسط آب منطقهای اعلام میشود.
در بررسی این آمار در میان ۳۴ شهرستان، قوچان با داشتن هزار و ۸۴۷ چاه، نیشابور هزار و ۲۴۶ چاه، باخزر با ۹۲۴چاه و مشهد با داشتن ۸۴۵ چاه در صدر قرار دارند و برای شهرستانهای بردسکن، خلیلآباد و کاشمر از نظر شناسایی چاههای غیرمجاز عدد صفر منظور شده، ضمن آنکه براساس همین آمار، شهرستانهای بجستان، تایباد، جوین، کوهسرخ، رشتخوار، گناباد، مهولات، صالحآباد، ششتمد، داورزن و میانجلگه کمتر یا معادل ۱۰ چاه غیرمجاز شناسایی شده دارند و هشت شهرستان تعداد ۲۰ تا ۵۰ مورد داشته و هفت شهرستان تعداد چاههای غیرمجازشان ۶۵ تا ۴۶۷ چاه به شمار میآید. جدا از آسیبی که تعداد بالای چاههای غیرمجاز پیش روی ما قرار میدهد، نکته و طرح پرسشی که درباره این دادهها مطرح میشود این است چرا با وجود اینکه در چندین شهرستان تعداد چاههای غیرمجاز اعلامی با عدد صفر برابری میکند؛ اما منابع آبی سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ و سالهای گذشته با کسری روبهرو شدهاند؛ یعنی همچنان در شناسایی چاههای غیرمجاز کاستیهایی وجود دارد یا اضافه برداشتها از چاههای مجاز، این کسری مخزن را رقم میزنند؟ به عنوان مثال هر چند تعداد چاههای غیرمجاز شناسایی شده در کاشمر با عدد صفر برابری میکند؛ اما میزان کسری مخزن این شهرستان در بازه ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ حدود ۴/۳۶میلیون مترمکعب ذکر شده و چندان تفاوتی با بلندمدت ندارد جز این نکته که این عدد نسبت به کسری ۶/۳۴درصدی بلندمدت افزایش
دارد.
در طرح سازگاری با کمآبی، مهمترین و شاید نخستین اتفاق را تعیین تکلیف چاههای غیرمجاز میدانند و چندی پیش در شناسایی چاههای غیرمجاز و به عبارت درستتر برداشتهای غیرمجاز از منابع آبی از سوی مسئولان اعلام شد با عکسبرداری هوایی از نقاط سبز استان به ویژه باغویلاها و تطبیق آن با انشعابات و چاههای مجاز قانونی میتوان به شناسایی برداشتهای غیرمجاز به ویژه چاهها پرداخت؛ اما همچنان مشخص نیست این گفته با وجود تشدید و ادامهدار بودن بحرانهای آبی در سطح استان، آیا عملیاتی شده تا به آمار دقیقتری در زمینه برداشتهای غیرمجاز رسید یا همچنان در حد اظهارنظر باقی مانده است.
به هر حال از آنجایی که طبق آمار آب منطقهای خراسان رضوی از ۳۷ دشت استان، سطح آب زیرزمینی ۳۴ دشت روند کاهشی را طی میکند، نباید از اضافه برداشتها از چاههای مجاز غافل شد و آنچه اهمیت دارد، به تعادل رساندن منابع آبی زیرزمینی است؛ اما در سایه تشدید کمآبی، تأمین نشدن منابع مالی برای تکمیل پروژههای اضطراری، میانمدت و بلندمدت، همچنان عمده فشارها بر منابع آبی زیرزمینی به ویژه
مجازهاست.
در مجموع، دادههای منتشر شده هرچند تصویری از وضعیت شناسایی چاههای غیرمجاز در شهرستانهای خراسان رضوی را ارائه میدهد؛ اما همزمان پرسشهای جدی را درباره دقت آمارها، میزان تحقق شناسایی برداشتهای غیرمجاز و نقش چاههای مجاز در تداوم کسری مخازن آب زیرزمینی ایجاد میکند. استمرار افت سطح آب در اغلب دشتهای استان نشان میدهد عبور از بحران کمآبی فقط با اعلام آمار ممکن نیست و نیازمند شفافسازی دادهها، تکمیل فرایند شناسایی برداشتهای غیرمجاز و بازنگری جدی در مدیریت و بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی است. در غیر این صورت، روند فرسایشی منابع آب و پیامدهای آن همچنان ادامه خواهد
داشت.
۱ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۳:۴۲
کد مطلب: ۱۱۲۵۱۱۷
در بخش آمار و اطلاعات سایت آب منطقهای خراسان رضوی قسمتی وجود دارد که در آن میتوان در قالب سیمای آب شهرستانها اسامی ۳۴ شهرستان استان و دادههای مربوط به آخرین وضعیت آبی در سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ یا حتی پیشتر را به طور دقیق مشاهده کرد.
زمان مطالعه: ۳ دقیقه
منبع: روزنامه قدس





نظر شما