در شرایطی که فضای رسانهای و مجازی کشور پر است از اخبار و احتمالات مربوط به جنگ، توییت دو روز پیش دبیر شورای عالی امنیت ملی جالب توجه بود. علی لاریجانی در پیام کوتاهی نوشت برخلاف فضاسازی جنگ رسانهای تصنعی، شکلگیری ساختاری برای مذاکرات (با آمریکا) در حال پیشرفت است. طرح مفهوم مذاکره در شرایط پیچیده جاری، آن هم از سوی مقام ارشد سیاسی کشورمان بدون زمینه نبود؛ چراکه اخیراً شاهد شکلگیری مجموعه ابتکارات منطقهای با هدف یافتن روزنهای برای کاهش دامنه نزاع میان تهران و واشنگتن بودیم. برخی، سفر سیدعباس عراقچی به ترکیه و همچنین حضور چند ساعته محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، مقام قطری در تهران و حتی گفتوگوی تلفنی عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر با پزشکیان را در مسیر همین تلاشها و تدارکات تعبیر میکردند.
پیشبرد مذاکره همزمان با صفآرایی نظامی
گمانهزنیها ادامه داشت تا اینکه روز گذشته برخی منابع غیررسمی از صدور دستور رئیسجمهور برای آغاز مذاکرات خبر دادند. وزیر امور خارجه که در مرقد مطهر امام خمینی(ره) حضور یافته بود نیز با تأیید ضمنی فرایند مذکور گفت: «ما هیچ گاه دیپلماسی را رها نکردهایم. به شرطی که با احترام و برای تأمین منافع متقابل باشد از آن استقبال میکنیم. امیدوارم نتایج دیپلماسی را به زودی ببینیم». عراقچی تنها ۲۴ ساعت پیشتر در گفتوگو با سیانان موضع محتاط تری گرفته و با انداختن توپ در زمین دولت ترامپ، تأکید کرده بود ممکن است اشتباه محاسبه و حتی تجاوز رخ دهد ولی جمهوری اسلامی برای جنگ یا توافق آماده است. از سویی اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی در نشست خبری دیروزش در بیان جزئیات گفتوگوهای احتمالی مدعی شد مذاکرات در چارچوب مسائل هستهای بوده و مطالبه جمهوری اسلامی رفع تحریمهای ظالمانه است.
همزمان بعضی منابع از احتمال آغاز مذاکره ایران و آمریکا با حضور مقام ارشد طرفین (احتمالاً عراقچی و ویتکاف) در روزهای آتی خبر میدهند. ایالات متحده هم اگرچه ناوگان نظامی گستردهای به خاورمیانه گسیل داشته و تهدید تهران از زبان دونالد ترامپ نمیافتد ولی به نظر مدعی پایبندی به دیپلماسی است. رئیس جمهور آمریکا در آخرین موضعگیری درباره ایران گفته است: «ما چند کشتی جنگی بسیار بزرگ و قدرتمند به سمت آنجا فرستادیم. نمیتوانم با اطمینان بگویم، امیدوارم بتوانیم به یک توافق قابل قبول برسیم». با این حال تقویت توان تهاجمی آمریکا در مرزهای کشورمان پرقدرت ادامه دارد و واشنگتن ناو هواپیمابر یواساس نیمیتز را به عنوان سومین شناور و همچنین هواپیمای
RC-۱۳۵U Combat Sent که یک دارایی اطلاعاتی استراتژیک بوده و برای شناسایی سیستمهای راداری کارایی دارد را به خاورمیانه گسیل کرده است. همزمان جیدی ونس، معاون ترامپ با رجزخوانی مدعی شد آمریکا بابت جنگهای طولانیمدت نگرانی ندارد، بلکه میخواهد مسائلی را برای همیشه حل کند که از جمله آنها بحث هستهای ایران است.
نوسان پاندول سیاست میان جنگ و صلح
سخن گفتن از مذاکره در چنین فضایی که کاخ سفید با گرای رژیم صهیونیستی در تقابل با کشورمان از هیچ چیزی کم نگذاشته، بسیار پرسشبرانگیز است. به تازگی خبرگزاریها خواستههای دولت ترامپ از ایران را این گونه بیان کردند: کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم، تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی به غرب، کاهش برد موشکهای بالستیک به ۸۰۰ کیلومتر و اعلام پایان حمایت از مقاومت در منطقه. در شرایطی که حتی از به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی به عنوان یکی از خواستههای زیادهخواهانه رئیس جمهور آمریکا یاد میشود! رسیدن به فرمتی برای توافق با چنین طرفی بسیار سخت و بعید است. از سویی حتی در مورد اصل پیشنهاد مذاکره طرف مقابل هم تردیدهای جدی وجود دارد. تجربه جنگ ۱۲روزه نشان داد برای آنها میز گفتوگو میتواند پوشش و در واقع مشروعیتزایی برای حمله باشد و باید نسبت به این مسئله کاملاً هوشیار بود. برخی هم سخن گفتن ترامپ از گفتوگو را صرفاً با هدف خرید زمان و تکمیل سناریوهای نظامی تعبیر میکنند. آنها حتی با این وقتکشی، روی بازگشت اعتراضات هم حساب باز کردهاند. به این پازل، سکوت مشکوک اسرائیل را نیز باید افزود.
در چنین اوضاعی به نظر پشت پرده اتخاذ این گونه سیاستی و سخن گفتن از دیپلماسی از سوی تهران به موضوع آرام کردن فضای داخلی و خنثیسازی بازی روانی دشمن بازمیگردد. تهران به لحاظ نظامی تمام تدارک را دیده و آمادگی کامل برای خنثیسازی هر گونه سناریو تهاجمی را دارد. دشمن با آگاهی از این مسئله، پیش از هر چیز با مجموعهای از اقدامهای هدفمند تخریب روحیه مردم ما را هدف گرفته است. لفاظی ترامپ درباره ناوگان نظامی ایالات متحده در خلیج فارس دقیقاً با نیت القای ترس، بر هم زدن امنیت روانی و وادار کردن کشورمان به دادن امتیاز صورت میگیرد. به این روند، موج شایعات درباره ترور برخی مقامات مانند سردار تنگسیری و امیر ایرانی، که هر دو تکذیب شد و ادعا در مورد موج انفجارها در کشور طی چند روز گذشته را باید افزود. آنها با بهرهگیری از جنگ ترکیبی و تبلیغات مسموم میکوشند امید و اعتماد را در جامعه کمرنگ کنند، اما گامهای سیاسی ایران نقطه مقابل را هدفگذاری کرده است. فضاسازیهای جنگی دشمن عملیات روانی است و ما نباید در تله بیفتیم و در مقابل، طرح مذاکره با همه بیم و امیدها، برای خنثی کردن این حربه دشمن میتواند بسیار مؤثر بوده و دارای اهمیت باشد.
نظر شما