ایران با بهرهگیری از پزشکان متبحر، مراکز درمانی پیشرفته در استانهای مختلف؛ از شیراز و اصفهان گرفته تا مشهد و تهران و هزینههای رقابتی، سالهاست در مسیر تبدیل شدن به قطب گردشگری سلامت در منطقه خاورمیانه گام برمیدارد.
با این حال، وقایع اخیر؛ از جمله جنگ ۱۲روزه و ناآرامیهای اجتماعی، چالشهایی را در این مسیر ایجاد کرده که بررسی آنها ضروری به نظر میرسد.
با وجود این چالشهای مقطعی، ظرفیتهای واقعی کشور دستخوش تغییر نشده و ایران همچنان دارای ظرفیتهای پزشکی و درمانی است. با عبور از این تلنگرها، تمرکز بر دیپلماسی سلامت، تقویت تبلیغات هدفمند برای شفافسازی واقعیتهای امنیتی و ارائه خدمات باکیفیت بالاتر، میتواند اثرات منفی این وقایع را جبران کند.
در واقع این رخدادها فرصتی را فراهم آورده تا مسئولان و فعالان این عرصه با تدوین راهبردهای دقیقتر، مقاومسازی صنعت گردشگری سلامت را در برابر شوکهای سیاسی و اجتماعی در دستور کار خود قرار دهند تا ایران با قدرت بیشتر به مسیر رشد و تعالی خود ادامه دهد.
تأثیر ناآرامیهای داخلی
رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران در خصوص تأثیر جنگ ۱۲روزه و ناآرامیهای اخیر بر گردشگری سلامت به ما میگوید: بیتردید امنیت و آرامش یکی از مهمترین عوامل مؤثر در جذب گردشگر است. در واقع ناآرامی، جنگ و مشکلاتی همچون وقایع اخیر موجب میشود کشورها با وجود داشتن امکانات و جاذبههای گردشگری، مورد اقبال گردشگران واقع نشوند و یا دستکم اگر گردشگران برنامه سفر خود را لغو نکنند، به زمان دیگری موکول کنند. بنابراین جنگ ۱۲روزه و ناآرامیهای اخیر در صنعت گردشگری بسیار تأثیرگذار بوده است.
محمد جهانگیری میافزاید: در دوران کرونا نیز صنعت گردشگری در کل دنیا دچار رکود شد و با وجود آنکه گردشگران سلامت بیشتر از سایر گردشگران پیگیر دریافت خدمات سلامت هستند، با اینحال این حوزه نیز مانند دیگر حوزههای گردشگری تحت تأثیر وقایعی همچون جنگ، ناآرامی و بحرانهایی همچون کرونا قرار میگیرد که تبعاتی مانند محرومیت گردشگران نیازمند خدمات درمانی و همچنین رکود اقتصاد گردشگری سلامت در ایران را به همراه داشته است.
وی با بیان اینکه در حوزه گردشگری سلامت با توجه به یارانههایی که دولت به آن اختصاص داده و ارزان تمام شدن خدمات درمانی در مقایسه با دیگر کشورها بهویژه کشورهای اروپایی، بسیاری از بیماران منطقه ترجیح میدهند برای دریافت خدمات درمانی بهجای سفر به کشورهای اروپایی، به ایران سفر کنند، اظهار میکند: در واقع بیشتر منافع اقتصادی گردشگری سلامت در ایران که برای ما به همراه دارد، اقدامی بشردوستانه در راستای سلامت مردم منطقه است.
جهانگیری ادامه می دهد: به این ترتیب موانعی که موجب محدودیت ورود گردشگران سلامت به کشور میشود، نهتنها بر اقتصاد این صنعت تأثیر گذاشته؛ بلکه سبب محرومیت بیماران نیازمند دریافت خدمات سلامت در منطقه نیز شده که موضوع دوم در مقایسه با مسائل اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ چرا که امکان دارد سلامت بیماران را به مخاطره انداخته و آرامش آنها را به هم زده باشد.
به گفته رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران، در چند هفته گذشته جلسات فراوانی با وزارتخانههای بهداشت، میراث فرهنگی، وزارت امور خارجه، اتاق بازرگانی و همچنین سازمان نظامپزشکی برگزار شده تا اهمیت گردشگری سلامت تبیین شود. ما با برگزاری این جلسات، چشمانداز روشنی را برای این حوزه متصور هستیم و امید میرود با رفع مشکلات موجود بتوانیم روند رو به رشدی را در این حوزه شاهد باشیم.
«ترکیه و هندوستان» رقبای اصلی ایران
دکتر جهانگیری می گوید: جنگ ۱۲ روزه و ناآرامیهای اخیر با هدفگذاری انجام شده بود که بیتردید یکی از اهداف برگزارکنندگان این بازی سیاسی، اقتصاد ایران در حوزههای مختلف از جمله صنعت گردشگری و گردشگری سلامت بوده است.
این مسئول در پاسخ به این پرسش که چه اهدافی برای گردشگری سلامت در استانهای مختلف کشور ترسیم شده و چقدر به این ترسیم نزدیک شدهایم، اظهار میکند: اگر به سلامت و گردشگری در ایران بهصورت مجزا نگاه کنیم، جاذبههای بزرگی دارند بهطوری که در حوزه گردشگری جزو ۱۰ کشور نخست دنیا هستیم که به لحاظ تاریخی، فرهنگی، مذهبی و حتی طبیعت جاذبه زیادی برای گردشگران دارد. در حوزه سلامت نیز در برخی از تخصصها نخستین کشور منطقه محسوب میشویم؛ اما در بعضی از خدمات درمانی با ترکیه، هندوستان، اردن و امارات رقابت میکنیم.
رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران میگوید: وقتی در منطقه این دو ویژگی را با هم داریم، از ظرفیت بسیار بالایی در صنعت گردشگری برخوردار هستیم. به همین دلیل در برنامههای مختلف از جمله ماده ۷۲ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۷ - ۱۴۰۳) وزارت بهداشت مکلف شده برای تبدیل شدن کشور به قطب تأمین سلامت منطقه جنوبغرب آسیا، دستیابی به صادرات سالانه بیش از یک میلیارد یورو دارو و ایمنساز (واکسن) و بیش از یک میلیارد یورو تجهیزات پزشکی، افزایش درآمد سالانه کشور از گردشگری سلامت به ۶ میلیارد یورو و افزایش درآمد سالانه حاصل از جذب دانشجویان خارجی در رشتههای علوم پزشکی به بیش از ۷۰۰میلیون یورو تلاش کند.
تکالیف برنامه هفتم
جهانگیری میافزاید: در بند «الف» ماده ۷۲ این قانون آمده است؛ وزارت بهداشت در راستای افزایش ضریب خودکفایی در تأمین مواد اولیه دارو، فراوردههای دارویی و محصولات کشاورزی، ملزومات مصرفی و تجهیزات پزشکی تا پایان سال نخست اجرای برنامه با همکاری وزارتخانههای صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی نسبت به ایجاد ساز و کار مناسب به منظور رعایت معیارهای لازم برای صادرات محصولات کشاورزی و دارو و راهاندازی سامانه ثبت قراردادهای صادراتی و تضمین حقوق و امنیت این قراردادها اقدام کند.
وی ادامه می دهد: وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (از طریق سازمان تابعه ذیربط) مکلفاند جز در موارد ضرورت، نسبت به اعلام ممنوعیتهای صادراتی دستکم یک ساله پیش از اعمال آنها اقدام کنند. در صورت اتخاذ ممنوعیتهای صادراتی، قراردادهایی که در چارچوب ساز و کارها و معیارهای مذکور انجام شده باشد، مشمول این ممنوعیتها نیستند. موارد ضرورت در هر مورد با تشخیص وزارتخانههای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی تعیین میشود و در بند «ب» تأکید شده تا پایان سال دوم برنامه، با انجام مذاکرات دوجانبه و چندجانبه با اولویت کشورهای منطقه، حوزه تمدنی و اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا، اقدامهای لازم برای پذیرش مواد اولیه دارو و فراوردههای دارویی، ملزومات مصرفی و تجهیزات پزشکی ثبت شده در ایران توسط این کشورها و همچنین صدور گواهی ثبت و مجوز ورود به بازار و گواهینامههای مشترک کیفیت تولید را انجام دهد.
ضرورت حمایت دولت از بخش خصوصی
رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران بیان میکند: در منطقه، دو کشور ترکیه و هندوستان سرمایهگذاریهای خوبی برای جذب گردشگران سلامت داشتهاند و با وجود آنکه ما به لحاظ نیروی انسانی متخصص از آنها جلوتر هستیم، باید بکوشیم با جذب سرمایهگذاری بیشتر برای این حوزه، از رقبای خود در منطقه عقب نمانیم.
جهانگیری تصریح می کند: البته تا پیش از شیوع کرونا شاهد سرمایهگذاریهای بسیار خوبی از سوی بخش خصوصی بودیم؛ اما در چند سال گذشته این سرمایهگذاریها کاهش یافته که شایسته است با تعامل بیندستگاهی و همچنین همکاری بخش دولتی و حمایت دولت از سرمایهگذاری بخش خصوصی در این حوزه؛ از تسهیلات گرفته تا حمایتهای حقوقی و توسعهای، صنعت گردشگری سلامت را به صنعتی با تکنولوژی بالا برای کشور تعریف کنیم تا از رقبای خود در منطقه عقب نمانیم.
رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران اضافه میکند: ما در حوزه گردشگری بهویژه گردشگری سلامت نیازمند کار تیمی و راهبردی میاندستگاهی هستیم تا بتوانیم صنعتی جامع و پویا داشته باشیم؛ چراکه خدمات بینالمللی سلامت فقط به گردشگری سلامت اختصاص ندارد.
جهانگیری اذعان می کند: در واقع گردشگری سلامت یکی از خدمات بینالمللی سلامت به شمار میآید که ایران از ظرفیتهای بسیار خوبی در این حوزه برخوردار است و میتواند بهعنوان یک برند در منطقه فعالیت کرده و نیاز کشورهای منطقه را در حوزههای آموزش پزشکی، ارائه خدمات مهندسی پزشکی، صادرات دارویی و به طور ویژه صادرات فراوردههای گیاهان دارویی تأمین کند.
اهمیت توسعه شهرکهای سلامت
رئیس انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران در خصوص اهمیت توسعه شهرکهای سلامت در استانهای مختلف میگوید: بیشک همه استانهای ما با توجه به اقلیمها و ظرفیتهای ویژهای که دارند، میتوانند در حوزه گردشگری سلامت فعالیت داشته باشند.
به گفته جهانگیری ما در استانهای کویری و شمالی اقلیم متنوع گیاهان دارویی را با ظرفیتهای ویژه داریم. در استانهایی همچون اردبیل از ظرفیت درمانی چشمههای آب گرم با ویژگیهای گوناگون برخورداریم و گردشگران مختلف از کشورهای همسایه و حتی کشورهای دورتر میتوانند در هر فصلی که تمایل داشته باشند، برای دریافت خدمات پزشکی و طب تلفیقی -استفاده از طب رایج در کنار طب ایرانی و مکمل- به ایران سفر کنند. فقط نکته اینجاست که در هر استان چگونه میتوان این ظرفیتها را از بالقوه به فعل تبدیل کرد؟
با این حال انجمن خدمات بینالمللی سلامت ایران با همکاری وزارتخانههای گردشگری و بهداشت ۱۵ نقطه در کشور را کارشناسی کرده که در برخی از مناطق همچون شیراز و اصفهان سرمایهگذاری شده و به تناسب خوب پیش رفته است.
در مناطقی مثل اردبیل هم آغاز شده بود؛ اما ادامه این روند به دلیل شیوع کرونا فروکش کرد. کرونا آسیب شدیدی به گردشگری دنیا و بهتبع آن ایران وارد آورد.
در ادامه نیز ناامنیهای ایجاد شده در منطقه، ایران را در همان رکود کرونایی نگه داشت و ما هنوز نتوانستهایم از این وضعیت خارج شویم.
نظر شما