در ایامی که امت اسلامی، به‌ویژه ملت ایران، در سوگ شهادت رهبر عظیم‌الشأن خود به سر می‌برد و در ماه ضیافت الهی، رمضان کریم، آزمونی سخت از صبر و استقامت را پشت سر می‌گذارد، این پرسش بنیادین مطرح می‌شود که چگونه می‌توان در میان امواج سهمگین فتنه‌ها و حملات دشمنان، مسیر حق را تشخیص داد و از تدبیر الهی بهره‌مند شد. در چنین شرایطی که کشور آماج حملات وحشیانه قرار گرفته و رهبری عزیز به دست خونخوارترین دشمنان به شهادت رسیده، نیاز به بصیرت دینی برای درک جایگاه فرد در نظام هستی و مقاومت در برابر وسوسه‌های شیطانی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

برای واکاوی این موضوع حیاتی و تبیین سبک زندگی مبتنی بر ولایت و بندگی خالصانه در دوران تحولات پرشتاب، به سراغ حجت‌الاسلام محسن عباسی ولدی، مدرس برجسته مسائل تربیتی و سبک زندگی دینی و قرآنی رفته‌ایم تا از منظر قرآن و اهل بیت(علیهم‌السلام) پاسخ‌هایی برای این دغدغه‌های عمیق بیابیم.

‌تدبیر الهی در گرو بندگی خالصانه

‌حجت الاسلام عباسی ولدی، در ابتدا با اشاره به نظم حاکم بر هستی و لزوم تدبیر الهی در زندگی فردی، می‌گوید: عالم هستی بر اساس حساب و کتاب دقیق الهی اداره می‌شود و تدبیر امور تمام موجودات، از فرشتگان و کرات آسمانی گرفته تا انسان‌ها، به دست خداوند است. خداوند هر موجودی را در جایگاه مناسب خود قرار می‌دهد، این تدبیر الهی تنها شامل امور کلان نیست، بلکه در زندگی فردی انسان‌ها نیز جاری است. اگر انسان وظیفه بندگی خود را به درستی انجام دهد، خداوند تدبیر زندگی او را به دست می‌گیرد و او را در جایگاهی قرار می‌دهد که خیر، صلاح، کمال و رشد او در آنجاست.

ایشان با تأکید بر اینکه تدبیر الهی مهم‌ترین گره‌گشای زندگی هر فرد است، یادآور می‌شود: در این مسیر، نباید نگران آینده و جایگاه دنیوی بود. به جای صرف هزینه‌های هنگفت برای انتخاب‌های شغلی و تحصیلی، باید به فرزندان خود بیاموزیم که بندگی خدا را درست انجام دهند. اگر بندگی به درستی صورت گیرد، خداوند تعیین‌کننده مسیر خواهد بود؛ خواه فرد به یک کارمند ساده تبدیل شود، خواه به یک رهبر مرجع تقلید.

اعتماد به ربوبیت؛ رهایی از توهمات دنیا

این کارشناس دینی ادامه می‌دهد: مسئله تدبیر خصوصی بندگان توسط خداوند، یک نظر شخصی نیست؛ بلکه مستند به آیات و روایات است. خداوند مالک، مدبر و صاحب اختیار انسان است، چگونه ممکن است رب، تدبیر امور بنده خود را به دست نگیرد یا تدبیری غیر از صلاح و خیر او داشته باشد؟ اینجاست که بسیاری از دغدغه‌ها و توهمات ما در خصوص مسیر زندگی، در مقابل تدبیر الهی بی‌ارزش می‌شوند.

استاد عباسی ولدی با ذکر نمونه‌هایی از زندگی افراد موفق، از جمله شهید حاج قاسم سلیمانی، تأکید می‌کند: زندگی‌نامه این افراد نشان می‌دهد که آن‌ها با یک مسیر عادی و معمولی آغاز کرده‌اند؛ اما به دلیل بندگی خالصانه، خداوند آن‌ها را به جایگاهی رساند که شایسته آن بودند. این تدبیر الهی به انسان آرامش می‌بخشد و او را از دست و پا زدن‌های بیهوده برای آینده‌ای که کار او نیست، رها می‌سازد.

قدرت بندگی؛ فراتر از جایگاه اجتماعی

این استاد حوزه و دانشگاه در تأکید بر قدرت تأثیرگذار بندگی و تدبیر الهی در زندگی بندگان، می‌گوید: یکی از نمونه‌های بارز قدرت بندگی، داستان «حمال تبریزی» است که آیت‌الله فاطمی‌نیا (رحمت‌الله علیه) آن را نقل کرده‌اند. ایشان با شرح این داستان، اضافه می‌کند: این فرد که شغلش باربری بود و در جامعه جایگاه خاصی نداشت، به دلیل بندگی خالصانه به مقامی رسید که وقتی کودکی از پشت بام سقوط کرد، با دعای او بین زمین و آسمان متوقف شد. این اتفاق نشان می‌دهد که بندگی درست، قدرت تأثیرگذاری فوق‌العاده‌ای به انسان می‌دهد.

ایشان در تأیید این موضوع، به روایتی از پیامبر اکرم(ص) اشاره می‌کند که در کتاب توحید شیخ صدوق آمده است: «رب اشعث اغبر مدفوع بالابواب لو اقسم علی الله عزوجل لابره»؛ چه بسیار افراد ژولیده و ژنده‌پوشی که از درها رانده می‌شوند، اما اگر خدا را قسم دهند، خداوند قسمشان را می‌پذیرد. این روایت نشان می‌دهد که ملاک ارزش‌گذاری نزد خداوند، ظاهر و جایگاه اجتماعی نیست، بلکه بندگی خالصانه است.

حجت الاسلام عباسی ولدی در تبیین موانع اصلی در مسیر بندگی و شگردهای شیطان برای ایجاد ناامیدی، می‌گوید: وسوسه‌های شیطانی یکی از موانع اصلی در مسیر بندگی است. ایشان با اشاره به اینکه شیطان همواره سعی می‌کند تا انسان را از مسیر بندگی دور کند، اضافه می‌کند: وقتی انسان تصمیم می‌گیرد کاری را برای خدا انجام دهد، شیطان با پیچیده کردن مسائل و القای ناامیدی، او را از حرکت بازمی‌دارد. برای مقابله با این وسوسه‌ها، باید از همین الان شروع کرد و کار را به تعویق نینداخت.

ایشان با رد این دیدگاه که ترک گناه باید تدریجی باشد، تصریح می‌کند: خداوند ترک حرام را به صورت مطلق خواسته است و این بدان معناست که انسان توانایی ترک آن را دارد. اگر انسان مرتکب اشتباه شد، باید توبه کند اما نباید برای خود مجوز گناه صادر کند. وسوسه‌های شیطانی اغلب شبیه واقعیت هستند و هدفشان ناامید کردن انسان از مسیر بندگی است.

قرآن زنده؛ راهنمای بندگی خالصانه

‌حجت الاسلام عباسی ولدی، در تبیین ابزارهای کلیدی برای دستیابی به بندگی خالصانه و مقابله با وسوسه‌ها، تشریح می‌کند: یکی از مهم‌ترین ابزارهای بندگی، انس با قرآن است. ایشان با اشاره به اینکه قرآن یک کتاب معمولی نیست، اضافه می‌کند: قرآن زنده است و با سایر کتاب‌ها متفاوت است. این کتاب، معجزه و راهنماست و باید با آن حرف زد و از آن کمک خواست. مرحوم معلم دامغانی، یکی از بزرگان عرفان، می‌فرمودند: «من از طریق همین قرآن به خدمت همه ائمه و خانواده‌شان رسیدم؛ مثلاً همسر امام صادق (ع) مرا می‌شناسند.»

ایشان با تأکید بر زنده بودن قرآن، به روایتی از امام باقر(ع) استناد می‌کند که می‌فرمایند: «ان القرآن حی لا یموت والآیة حیة لا تموت»؛ همانا قرآن زنده است و نمی‌میرد و آیه آن نیز زنده است و نمی‌میرد. ما باید با قرآن دوست شویم و به آن احترام بگذاریم. این کتاب برای هدایت عموم مردم نازل شده است و همه می‌توانند با تدبر در آن، مسیر حق را پیدا کنند.

طهارت باطنی؛ لازمه انس با قرآن

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان می‌کند: برای انس با قرآن، طهارت باطنی ضروری است. به بیانی ساده می‌توان گفت قرآن ناز دارد و ناز آن را باید خرید. راز خریدن ناز قرآن، طهارت باطنی است. هرچه انسان در انجام واجبات و ترک محرمات تلاش کند، قرآن بیشتر با او رفیق می‌شود و گوهرهای خود را برای او آشکار می‌سازد. همچنان که در آیه ۷۹ سوره واقعه می‌خوانیم «لَّا یَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ»؛ جز پاک‌شدگان به آن دسترسی پیدا نمی‌کنند. این طهارت، طهارت باطنی است. بندگی خالصانه و دوری از گناه، راه را برای فهم عمیق قرآن و هدایت الهی باز می‌کند.

ایشان اضافه می‌کند: خداوند در قرآن کریم وعده داده است که اگر انسان در مسیر هدایت قدم بردارد، راهنمایی‌های بیشتری به او خواهد داد. در آیه ۱۷ سوره محمد آمده است «وَالَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًی» و یا در آیه ۶۹ سوره عنکبوت می‌خوانیم «وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا»؛ این آیات نشان می‌دهند که هدایت یک مسیر تدریجی است که با انجام یک عمل صالح آغاز می‌شود و به گسترش راه هدایت منجر می‌گردد. مسیر بندگی پیچیده نیست؛ تنها کافی است انسان وظایف خود را بشناسد و به آن‌ها عمل کند. این عمل، راه را برای هدایت بیشتر باز می‌کند. در این ایام ماه مبارک رمضان، باید تلاش کنیم تا با انجام واجبات و ترک محرمات، طهارت باطنی خود را افزایش دهیم تا شایسته تدبیر الهی شویم.

‌حجت الاسلام عباسی ولدی در جمع‌بندی نهایی این گفت‌وگو، با تأکید بر لزوم حفظ بصیرت و مقاومت در شرایط کنونی، اظهار می‌دارد: در شرایطی که امت اسلامی در سوگ رهبر شهید خود، همچنان در مقابل فتنه‌ها ایستاده است، درس اصلی از منظر سبک زندگی دینی، اعتماد به تدبیر الهی است. اگر انسان به جای دغدغه‌های دنیوی، بر بندگی خالصانه تمرکز کند، خداوند خود تدبیر امور او را به دست می‌گیرد. انس با قرآن زنده و طهارت باطنی، کلیدهای اصلی این تدبیر الهی هستند که در ماه مبارک رمضان، فرصت مناسبی برای کسب آن فراهم شده است. درک این حقیقت که جایگاه انسان در عالم بر اساس میزان بندگی او تعیین می‌شود، به ما کمک می‌کند تا در مسیر ولایت و مقاومت، با آرامش خاطر بیشتری قدم برداریم و در برابر وسوسه‌های شیطانی که سعی در ناامید کردن ما دارند، ایستادگی کنیم. این مسیر، همان راهی است که رهبر شهید ما نیز پیمود و به بالاترین جایگاه دست یافت.