در سال ۱۴۰۴، «تسهیل زیارت» همچنان در صدر اولویتهای مجموعههای وابسته به آستان قدس رضوی قرار دارد؛ مأموریتی که اجرای آن بهصورت تخصصی بر عهده بنیاد کرامت رضوی گذاشته شده است. آنگونه که محمدحسین استادآقا، مدیرعامل بنیاد کرامت رضوی، تشریح میکند، توسعه زیرساختهای اقامتی، تکمیل شبکه مجتمعهای میانراهی، اسکان موقت زائران در ایام پیک و گسترش کاروانهای زیارتاولیها، مهمترین محورهای عملیاتی این بنیاد در سال جاری بوده است؛ اقداماتی که با عدد و رقم، تصویری روشن از گستره خدمترسانی ارائه میدهد.
تجلی «معینالضعفایی» در قالب سازمان اجتماعی
بنیاد کرامت رضوی ماهیتاً سازمان اجتماعی آستان قدس رضوی است. نهادی که به تعبیر مدیرعامل آن، «تجلی وجه معینالضعفایی حضرت» در ساختار اجرایی امروز به شمار میرود. فعالیتهای این بنیاد بر اساس چهار سیاست کلان ابلاغی سامان یافته است: تسهیل زیارت، توانمندسازی، جلب مشارکتها و شبکهسازی اجتماعی. در میان این چهار محور، تسهیل زیارت بهواسطه انتساب مستقیم آستان قدس به جریان عمومی زیارت، اولویت نخست تلقی میشود. به بیان استادآقا، «اگر مهمترین وجه کار بنیاد را بخواهیم نام ببریم، بیتردید تسهیل زیارت است.»
توسعه زیرساختهای اقامتی؛ زائرسرا با ظرفیت ۲۰۰۰ تخت
نخستین گام در تسهیل زیارت، ایجاد زیرساختهای اقامتی مناسب و مقرونبهصرفه برای اقشار مختلف زائران است. در همین راستا، پروژه توسعه زائرسرا در مشهد مقدس طی دوره اخیر با سرعت بیشتری پیگیری شده است. بر اساس اعلام مدیرعامل بنیاد، مجموعه زائرسرا اکنون با ظرفیت ۲۰۰۰ تخت شبسوئیت فعال است. این مجموعه علاوه بر واحدهای اقامتی، شامل تالارهای پذیرایی، سالنهای جلسات و فضاهای خدماتی مکمل است. بخش دارالشفای مجموعه نیز تکمیل شده و در حال ارائه خدمات است. افزون بر این، عملیات احداث مسجد و بلوک خدماتی جدید در این مجموعه با دستور تولیت آستان قدس آغاز شده و پیشبینی میشود تا پایان سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسد. این توسعه، گامی در جهت ارتقای کیفیت اقامت و پاسخگویی به حجم فزاینده زائران ارزیابی میشود.
زائرشهر رضوی؛ ۴۰۰۰ تخت در خدمت زائران
دومین قطب اقامتی بنیاد کرامت رضوی، زائرشهر رضوی است. پیشتر ۲۸ بلوک اقامتی در این مجموعه به بهرهبرداری رسیده بود و اکنون ۱۳ بلوک جدید نیز تکمیل شده است. به گفته استادآقا، این ۱۳ بلوک برای ایام نوروز آماده خدمترسانی شده و مجموع ظرفیت زائرشهر رضوی را به ۴۰۰۰ تخت شبسوئیت رسانده است. بدینترتیب، در مجموع دو مجموعه اصلی اقامتی بنیاد (زائرسرا و زائرشهر)، ظرفیت قابلتوجهی برای اسکان ارزانقیمت و باکیفیت زائران فراهم شده است. توسعه فاز سوم زائرسرا نیز همزمان با اجرای پویشهای حمایتی بنیاد افتتاح شد؛ سه بلوک جدید با ۱۲۶ واحد اقامتی و ظرفیت افزوده ۵۰۰ نفر که بهصورت رسمی به چرخه خدمترسانی پیوست. این توسعه نشان میدهد برنامه افزایش ظرفیت اقامتی همچنان در دستور کار قرار دارد.
شبکه ۳۵ مجتمع میانراهی در مسیرهای منتهی به خراسان
تسهیل زیارت تنها به اسکان در مقصد محدود نمیشود. مسیرهای طولانی منتهی به مشهد، بهویژه برای زائران زمینی، نیازمند زیرساختهای حمایتی است. در این چارچوب، احداث مجتمعهای میانراهی در هفت استان منتهی به خراسان رضوی از سالهای گذشته آغاز شد. بر اساس گزارش ارائهشده، ۲۱ مجتمع میانراهی در این مسیرها احداث شده و در دوره اخیر ۱۴ مجتمع جدید نیز یا وارد مرحله احداث شدهاند یا در قالب توسعه و بازسازی مجتمعهای قدیمی در حال تکمیلاند. بدینترتیب شبکهای متشکل از ۳۵ مجتمع در جادههای منتهی به مشهد شکل گرفته است. یکی از شاخصترین این مجتمعها، مجتمع میرجاوه در نقطه صفر مرزی پاکستان است که بهمنظور خدمترسانی به زائران پاکستانی ایجاد شده و جریان مستمر زیارت از این کشور را پشتیبانی میکند. این پروژه در دوره اخیر تکمیل و به بهرهبرداری رسیده است. این شبکه زیرساختی، علاوه بر خدمات رفاهی، در ایام خاص مانند اربعین نیز نقش مضاعفی در پشتیبانی از زائران ایفا میکند.
دارالکرامه؛ پاسخ به پیکهای میلیونی زیارت
یکی از چالشهای همیشگی مشهد در ایام پیک، ظرفیت محدود اسکان رسمی در برابر موج میلیونی زائران است. طبق گزارشهای رسمی، در دهه پایانی ماه صفر جمعیتی در حدود ۶ میلیون نفر وارد مشهد میشوند؛ ظرفیتی که طبیعتاً فراتر از امکانات اقامتی ثابت شهر است. در پاسخ به این نیاز، طرح «دارالکرامه» با دستور تولیت آستان قدس اجرا شده است. در قالب این طرح، ۵ موکب بزرگ بهصورت جمعی برای اسکان موقت زائران فعال میشوند و ظرفیت اسکان شبانه نزدیک به ۲۵ هزار نفر را فراهم میکنند. علاوه بر اسکان، سه وعده غذایی روزانه نیز برای این زائران تأمین میشود. این خدمات بهویژه برای زائران پیاده اهمیت دوچندان دارد. بنیاد کرامت در پنج مسیر اصلی منتهی به مشهد، از موکبهای مردمی حمایت میکند تا زائران پیاده با حداقل دغدغه به مقصد برسند.
کاروانهای «مهر درخشان»؛ میزبانی از ۱.۶ میلیون زیارتاولی
از دیگر برنامههای شاخص حوزه تسهیل زیارت، طرح «کاروانهای مهر درخشان» است که از سال ۱۳۹۵ آغاز شده است. بر اساس آمار اعلامی، تاکنون بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از زیارتاولیها در قالب این کاروانها به مشهد اعزام و میزبانی شدهاند. در سالهای اخیر، گروههای هدف خاص به این طرح افزوده شدهاند. در هفتههای گذشته، ۱۵۰۰ نفر از کارگران معادن زیارتاولی و خانوادههای جانباختگان انفجار بندر شهید رجایی در قالب این کاروانها میهمان مشهد بودند. همچنین ایتام سادات، بازنشستگان فرهنگی در هفته معلم و خانوادههای زندانیانی که در دوره حبس در برنامههای فرهنگی (مانند حفظ قرآن یا نهجالبلاغه و مهارتآموزی) مشارکت فعال داشتهاند از دیگر گروههای هدف این طرح بودهاند. برای برخی از این زندانیان، مرخصی سهروزه در نظر گرفته شد تا همراه خانواده به زیارت مشرف شوند؛ اقدامی که به گفته مدیرعامل بنیاد، در ترویج فرهنگ بازگشت سازنده به جامعه مؤثر بوده است. در ادامه این مسیر، برنامه میزبانی از حدود هزار خانواده شهدای حوادث اخیر نیز برای ماههای فروردین تا خرداد پیشبینی شده است.
زیارت همراه با معرفتافزایی
برنامههای بنیاد کرامت رضوی صرفاً به انتقال و اسکان زائران محدود نمیشود. در قالب کاروانها، یک مبلغ از مبدأ همراه گروهها میشود و در طول مسیر آداب زیارت، احکام و مبانی سبک زندگی رضوی را آموزش میدهد. بدینترتیب، زیارت در کنار بُعد معنوی، به فرصتی برای ارتقای معرفت دینی نیز تبدیل میشود.
استمرار توسعه؛ نگاه رو به آینده
افتتاح فاز سوم زائرسرا با ظرفیت افزوده ۵۰۰ نفر، نشان میدهد روند توسعه زیرساختهای اقامتی همچنان ادامه دارد. برنامه خرید و الحاق اراضی پیرامونی برای گسترش این مجموعه نیز در دستور کار قرار گرفته است تا امکان جذب زائران بیشتری فراهم شود. در مجموع، آنچه از گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ در حوزه تسهیل زیارت برمیآید، شکلگیری یک شبکه منسجم اقامتی و خدماتی است. از ۲۰۰۰ تخت زائرسرا و ۴۰۰۰ تخت زائرشهر گرفته تا ۳۵ مجتمع میانراهی و ۲۵ هزار ظرفیت اسکان موقت در ایام پیک. شبکهای که با تکیه بر نذورات و مشارکتهای مردمی، مأموریت اصلی خود را فراهمسازی مسیر زیارت برای اقشار مختلف تعریف کرده است.
نظر شما